отрицательный трансферт

мат., физ. отрицательный; отрицательнай чыыһылалар отрицательные числа.

прил. 1. (плохой) сөбө суох, табыгаһа суох; неблагоприятная погода табыгаһа суох күн-дьыл; 2. (отрицательный) сөбүлээбэт, утарар; неблагоприятный ответ сөбүлээбэт харда.

имеющий большой недостаток, порок, изъян; с... недостатком, с... пороком, с... изъяном; порочный; омсолоох үлэ работа с большими недостатками; омсолоох концепция порочная концепция; омсолоох герой лит. отрицательный герой.

полярнай буолуу (сыбааркалааһын кэмигэр электрод электрическэй сыап ханнык полюһун кытта холбоһоро. Электрод эбил (положительнай) полюһу кытта холбостоҕуна төттөрү полярнай, оттон мэлдьэх (отрицательный) полюһу кытта холбостоҕуна көнө полярнай дииллэр.)

электрон (атом мэлдьэх (отрицательный) иитиилээх өлүүскэтэ. Э-нар атом тутулун тас араҥатыгар эргийэ хамсыыллар. Эттик иһигэр Э-нар бэрээдэктээхтик хамсааһыннара электрическэй сүүрээни үөскэтэр.)

сыһыан т.
1. Эйэҕэс соруйууну, күүскэ көрдөһүүнү бэлиэтиир (бука диэн). ☉ Выражает вежливое побуждение, усиленную просьбу говорящего (пожалуйста)
Баһаалыста олорунан кэбис, сэһэргээ. Г. Угаров
Киир, баһаалыста! «ХС»
Керфил бар, баһаалыста, мин чымадааннарбыттан икки кыратын киллэр эрэ, көрдөһөбүн. Суорун Омоллоон
2. Саҥарааччы сөбүлээбэт, үгэргиир сыһыанын көрдөрөр. ☉ Выражает отрицательно-ироническое отношение говорящего к чему-л.
Баһаалыста, көнөтүнэн кэпсээн абыраа! Д. Очинскай
Ардахтаахха, баһаалыста, Аллан тахсар бадараана. Күннүк Уурастыырап
Үргэн барар өмүрэхтэр, Үлтүркэйдэр – кэбирэхтэр, Ыгыллымаҥ, баһаалыста! «ХС»

отпирающийся, отказывающийся от чего-л.; мэлдьэхтээх киһи отпирающийся человек # мэлдьэхтээх чыыһылалар уст. отрицательные числа.

аат. Этиини, көрдөһүүнү ылыммат буолуу, утарыы. ☉ Отрицательный ответ на просьбу, предложение; отказ
Аймах дьоммуттан аккаас, Аҕалаах ийэбэр абакка! Улуну [киһи аата] доҕорбунуун Холбостоҕум буоллун! С. Зверев
Араастаан ааттыы, албынныы, куттуу, дьарыйа сатаан кэбиспиттэрэ да, киһилэрэ — аттыы аккаас. «ХС»
[Эмкэ] ыытыахтаах ыйдара субу тиийэн кэллэ. Ону кытта тэбис-тэҥҥэ тилэх үктэһэн тиийэн кэллэ — аккаас, кыккыраччы аккаас. С. Федотов. [Ордосов:] Биһиги [«Сайдыы» колхоһу кытта] холбоһо сатаабыппыт биэс сыл буолла да, анарааҥҥылар атыыр аккаас дииллэр. А. Федоров

I
туохт. ситим т. Мэлдьэһэр-утарар суолтанан этии биир уустаах чилиэннэрин ситимнииргэ туттуллар. ☉ Употребляется для соединения отрицательно-противительной связью однородных членов предложения (не..
а). Мас тардыһыытыгар үксүгэр ордук күүстээҕэ буолбатах, ордук тулуурдааҕа кыайар. Амма Аччыгыйа
Итэҕэйбэт буоллаххытына, тахсан көрүҥ, ыраах буолбатахтар, дьиэм аттыгар сылдьаллар. Н. Якутскай
Кини биир эрэ буолбатах, хас да хоһоонноох буолуохтаах. Софр. Данилов
Ол курдук олох олорорго буолбатах, уолунан кырдьарга дьылҕалаах муҥнаах бу буурҕалаах түүн мунан-тэнэн, дьэ, бу олордоҕо... Н. Заболоцкай
II
туохт. эб. Буолбаты көрдөрөр (ааттары, аат туохт. кытта киэҥник тут-лар). ☉ Выражает отрицание (широко употр. с именами и прич.)
Оттон биһиэхэ, хомойуох иһин, оннук буолбатах. Букатын оннук буолбатах. В. Яковлев
Кини буруйдаах буолбатах. Эллэй
Хайалара да буолбатах. Суорун Омоллоон
Чэпчэки санаабыттан этэр буолбатахпын. А. Федоров. Суох, ону кини билигин эрэ өйдөөбүт буолбатах. «ХС»
Сатаатар, түҥ бүтэй хараҥа, киһи хайысхатын да быһаарыах буолбатах. Софр. Данилов