м. содуом, муҥхаал, охсуһуулаах айдаан.

даҕ., фольк. Охсуһуулаах, содуомнаах, айдааннаах. ☉ Шумный, скандальный
Соһолоонноох сутурук Содуома туолуйда, Ньиргиэрдээх тиҥилэх Дибдиргэнэ тэрилиннэ. Күннүк Уурастыырап

кыпчый диэнтэн дьаһ
туһ. Охсуһуулаах үйэ миҥэтин дьалхааннаах арҕаһыгар олордон, кинилэри …… күннээҕи кыһалҕаҕа кыпчыйтаран күн-дьыл аастар ааһан иһэрэ. Далан
Кыһалҕаҕа кыпчыйтарбыт дьон харахтарыгар уу көрдөрбүтүнэн эбиллэргэ дылы. П. Ламутскай (тылб.)

1. даҕ. Айдааннаах, этиһиилээх-охсуһуулаах. ☉ Шумный, скандальный, задиристый
   Иирсээннээх ыал. Иирсээннээх киһи.  Иирсээннээх суолу ыыстаһан быһаарыыһыккыт дии. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. аат суолт. Этиһэн-охсуһан айдааны тардааччы. ☉ Тот, кто постоянно затеивает ссоры, скандалист, забияка
   Иирсээннээх дьоҥҥо-сэргэҕэ ытыктаппат.  Иирсээннээхтэр хайаатар да тохтуохтаахтар. «ХС»

даҕ.
1. Киһини чугаһаппат, ыраахтан көтөн хаалар (көтөр). ☉ Пугливая, не подпускающая близко охотника (о дичи)
Охсуһуулаах анды көтүмтүөтэ суоҕун билэрим. «ХС»
2. Салгыҥҥа чэпчэкитик көтөн хаалар свойстволаах (бэссэстибэ). ☉ Имеющий свойство быстро улетучиваться, испаряться, летучий (о веществе)
Салгын тэмпэрэтиирэтэ төһө итии да соччонон ити бэссэстибэлэр көтүмтүөлэр. МКББ
Холбоһугу ханнык эмэ түргэнник көтүмтүө суурайааччыга суурайаллар, ол кэнниттэн оҥоһуу ол суурадаһынынан эбэтэр лааҕынан сотуллар. НЛА ПКТ

туохт. Сылгыны, сүөһүнү үүрэргэр, сырыытын түргэтэтэргэр «һат» диэн саҥата таһаар, хаһыытаа. ☉ Криком погонять скот, понукать лошадей
Туорай тураҕас аттаах Тойон Ньургун бухатыыр обургу Охсуһуулаах буолак диэки Ойуһар кыыл курдук Һаттыы турбута үһү. ТТИГ КХКК
Миэлиҥсэҕэ дьон бурдук тартаран, аты-оҕуһу һаттаан-һайдаан ахан эрэллэр. А. Сыромятникова
[Уйбаачаан] муоһаны ат айаҕар бэрт дьоҕустук биллэрдии тутаат һаттаата, ата кэннин хайыһа-хайыһа иҥэрсийдэ. Дьүөгэ Ааныстыырап

туохт., кэпс. Атын, туспа диэн туора көр, атааннаа. ☉ Относиться к кому-чему-л. недружелюбно, неприязненно, прохладно
Саҥа сулууспатыгар айхаллыы көрсүбэтэллэр да, таһырахтатар быһыыны, атыҥырыыр саҥаны Нартаахап көрбөтөҕө, истибэтэҕэ да. Софр. Данилов
Этиһиилээх-охсуһуулаах ыалы дьон барыта таһырахтата санааччылар. Болот Боотур
Төрөөбүт алааһын кэрэхсээбэт, таһырахтатар киһи баар буолуо да дии санаабаппын. Сэмээр Баһылай

даҕ. Тэҥ сыһа уҥуохтаах эмдэй-сэмдэй (олдьоколор тустарынан). ☉ Почти одинакового роста (о подростках)
Уон чаас ааһыыта, икки оторой-моторой сиэн уолаттарын батыһыннарбытынан, уот оттооччу оҕонньор киирэн кэллэ. Р. Кулаковскай
◊ Оторой-моторой сүүр (сырыс) — туора-маары, арҕам-тарҕам сүүр (кыра, толору эттээх-сииннээх оҕолору этэргэ). ☉ Разбегаться, бежать врассыпную (обычно о маленьких, полнотелых детях)
Оһол уолаттара, Олгуй, хомуос тута-тута, Охсуһуулаах буолак диэки Обот-соллоҥ идэмэрдээх Оторой-моторой сырыстылар. П. Ядрихинскай

фольк. Охсуһуулаах, түрбүөннээх, иирээннээх, аймалҕаннаах (олоҥхоҕо аан дойдуну бөлөһүөктүү анаарар хоһоон көһөр олугуттан). ☉ Беспокойный, тревожный, полный раздоров, борьбы (из формулы олонхо, философски живописующей древнюю эпическую страну, вселенную, мир)
Ону ааһа көрдөҕүнэ — аҕыс иилээх-саҕалаах, атааннаах-мөҥүөннээх аан ийэ дойдуларын хаба ортотугар аҕыс салаалаах Аар Кудук Мас үүммүт эбит. Ньургун Боотур
Аҕыс иилээх-саҕалаах Атааннаах-мөҥүөннээх Айгыр-силик Аан ийэ дайдыбытыгар Ат таппатынан Аньыы баҕадьы Ааҥнаабыт эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Аҕыс иилээх-саҕалаах, атааннаах-мөҥүөннээх Аан Ийэ дойдуга уол оҕо барахсан эрэй бөҕөнү эрэйинэн тэлэргэ, муҥ бөҕөнү муннунан тыырарга ананан айыллар буоллаҕа эбээт. Далан

даҕ.
1. Үллэүллэ түһэр, күүрээннээх. ☉ Порывистый, сильный (напр., о ветре, волнах)
Бүлүү, Бүлүү эбэбин бүгүн өйдөөн кэллим мин: Дьэргэйбэхтии сүүрэр-көтөр Дьигискэннээх сүүрүктээх. Л. Попов
Ыллыах эрэ, көмүһүөм, Саха сирин күөх сааһын, Дьигискэннээх өрүһүн Лена оонньуур көр баалын. Дьуон Дьаҥылы
Эбэ уутун дьигискэннээх сүүрүгүн күүһэ полюһу алдьатыа диэн олус куттаммыттар. ПАК НТ
2. көсп. Түһүүлээх-тахсыылаах, охсуһуулаах, өрө күүрүүлээх. ☉ Тревожный, бурный, беспокойный
Мутугунан быраҕар муҥур үйэҥ ардыгар наһаа даҕаны дьигискэннээх буолан ылаттыыр. А. Данилов
Дьигискэннээх бу ааспыт кэм Нэксиэтигэр тулуйан, Киһи буолуу, Кирбиитигэр да сылдьан, Уһаарыллан, тапталлан Олохпутун буллахпыт. И. Петров
Дьэ онон хайдах эрэ «идиэйэлэрдээх» киһи курдук көстөн, кини каадырдары сыымайдыыр кэм дьигискэннээх долгунун үрдүгэр өрө күөрэйэн тахсан кэлэр. П. Аввакумов