ошибаться, заблуждаться; эндэйэн этиэ дуо? разве он ошибается?

прил. тустаах, үгэс (буолбут), майгы (буолбут); он разговаривал со свойственной ему грубостью кини майгытынан куруубайдык кэпсэттэ; человеку свойственно ошибаться киһи алҕаһыыр үгэстээх.

ошибаться, делать ошибки; алҕаһаатым я ошибся; сытар киһи сыыспат , сылдьар киһи супту алҕаһыыр погов. лежащий не промахнётся, а находящийся в пути всегда может ошибиться; ср. сыыс = 2.

1) лгать, врать; сымыйалаама не ври; кини кутталыттан сымыйалаата он соврал от страха; 2) перен. разг. ошибаться; бу чаһы сымыйалыыр эти часы показывают время неправильно.

туохт., кэпс. Сыыһа толкуйдаа, тугу эмэ сыыһа оҥор. ☉ Ошибаться
Мин илэ бэйэбинэн биири асыыпкалаатым. [Атырдьах] мутуктаах эбит, булгу барда. Амма Аччыгыйа

туох
1. Итэҕэстээх, алҕастаах оҥор. ☉ Делать что-л. с изъяном, ошибаться, промахиваться.
2. Туох эмэ итэҕэстээҕин, алҕастааҕын бул, быһаар. ☉ Находить изъян, находить ошибку, промах в чём-л.

1) промахиваться, не попадать в цель (стреляя, бросая и т. п.); мин ытан сыыстым я выстрелил и промахнулся; 2) перен. ошибаться, совершать оплошность; кини сыыһар он ошибается; арай тугу да гыммат киһи сыыспат не ошибается тот, кто ничего не делает; ср. алҕаһаа =.

I
туохт. Алҕаһаа, сыыстар; сыыһа туттан үчүгэйэ суох балаһыанньаҕа киир. ☉ Ошибаться, заблуждаться; по своей оплошности очутиться в невыгодном, неприятном положении
Көрсүө дьон буоллаххыт, эндэйэн этиэххит дуо? ПЭК СЯЯ. — Оччоҕо икки бухатыырдар холбоһон баран мас балаҕаҥҥа олорорбут сатаммат! — Ээ! Ол иһин эндэйэн этиэ дуо? Мин этиэм диэн истэхпинэ эн урут эттиҥ! Саха фольк.
ср. монг. эндэх ‘ошибаться’
II
туохт. Миэстэҕиттэн, оннугуттан хамсаан, тэйэн хаалан, атын балаһыанньаны ыл; туох эмэ үрдүгэр биллэҕэ түс (тыаҕа мас атын мас үрдүгэр түспүтүн этэргэ). ☉ Сдвинуться вбок, наклониться, образовав щель (напр., о двери); свеситься набок, наклониться (напр., о лесине, упавшей на другую близстоящую лесину)
Бу мас эндэйэн турар. ПЭК СЯЯ
Мин халҕан эндэйэн хаалбыт буоллаҕа дии санаан, баран тардыалаан көрбүтүм, адьас сабыллан турар эбит. Эрилик Эристиин
Хантан эрэ сэлээркэ булан, эргэ баалынайы толору куппут уонна сааны уоһун өттүнэн онно умса укпут. Саа баппакка маһа үөһэ эндэйэ сытар. В. Яковлев

туохт. Ханнык эмэ сыысхалы таһаар (үксүгэр өйдөөбөккө, билбэккэ). ☉ Ошибаться, делать промах (обычно нечаянно, ненамеренно)
Сытар киһи сыыспат, сылдьар киһи алҕаһыыр (өс ном.). — Дьаакып, бэйэҥ бэйэҕинэн улаханнык алҕаһаатыҥ, — диэтэ кинээс өссө даҕаны холкутук. — Алҕаһаабат, кырдьыгы этэр, — диэтэ Друзьянов. М. Доҕордуурап
Мин алҕаһаабат буоллахпына, ити кинигэ таһыгар быйылгы дьыл турарга дылы дии. Софр. Данилов
Өйдөөх луохтуур, эн алҕаһыыгын: «Сүрэххэ инфаркт чэрдэрэ», — диэҥҥин; Мин сүрэхпэр кыргыс баастарын, Буулдьа, буомба суолларын көрөҥҥүн. С. Данилов

туохт.
1. Кырдьыккын саптаран, сымыйаҕа хоттор. ☉ Представлять правду неправдой, оклеветать; шельмовать кого-л.
Микиитэ балыйтардаҕына эбэтэр кырдьыгын итэҕэттэрбэтэҕинэ кыайан саҥарбат муҥнаах. Амма Аччыгыйа
Атыыһыт Сүөдэри чобуотун, ахсааҥҥа, кэпсэтиигэ балыйтарбатын иһин хайгыы саныыр. Н. Якутскай
Кырдьык кимиэхэ да балыйтарбат, сырдык туохха да хаххалаппат, ньургун сүрэх туохтан да, кимтэн да дьулайбат. Амма Аччыгыйа
2. көсп. Туохха эмэ алҕаһаа, сыыстар. ☉ Ошибаться, допускать ошибку в чем-л.
Иккис аргыспын мин тиэтэлгэ буолан уонна хараҥаҕа балыйтаран, төрүт да дьүһүнүн өйдөөн көрүмүнэ хааллым. Н. Заболоцкай