разг. ошибочный; сыысхаллаах суоттааһын ошибочный подсчёт; сыысхаллаах быһаарыы ошибочное решение.

1) ошибка || ошибочный; эндиэ тыл ошибочное мнение; 2) опасность || опасный; эндиэ сир опасное место.

прил. 1. (вероломный) бэриниитэ суох, истиҥэ суох, халбархай; неверный союзник истиҥэ суох союзник; неверный муж истиҥэ суох эр; 2. (неправильный; ошибочный) сыыһа, алҕас, сымыйа; неверное сообщение сымыйа иһитиннэрии.

прил. 1. (ошибочный) сымыйа, албын; ложные слухи сымыйа сурахтар; 2. (показной) албын, көрүнньүк; # ложный шаг сыыһа хардыы, уолҕамчы быһыы; в ложном свете сыыһа (өйдөө, дьүһүннээн көрдөр); стоять (или находиться) на ложном пути сыы-һа суолга тур.

прил. I. (неверный, ошибочный) сыыһа, сымыйа; неправильное суждение сыыһа тойоннооһун; 2. себе суох, сыыһа, халы--мааргы; у него неправильные черты лица кини сирэйин быһыыта халы-мааргы; 3. (не такой, какой нужен, несправедливый) сыыһа; неправильный поступок сыыһа быһыы.

1. ошибка, промах || ошибочный, неверный || ошибочно, неверно; по ошибке, нечаянно; алҕас санаа ошибочное мнение; алҕас эттим я сказал (это) по ошибке; алҕаһы оҥордум я сделал ошибку; тылга тииһэр киһи алҕаһын үксэтэр посл. кто напрашивается на спор, тот умножает свой ошибки; 2. напрасно, зря; алҕас кэлбиппин оказывается, я пришёл напрасно.

I 1. ошибка, неверность || ошибочный; неверный, неправильный || ошибочно; неверно, неправильно; сыыһа өйдөбүл ошибочный взгляд на что-л.; боппуруоһу сыыһа туруоруу неправильная постановка вопроса; сыыһа иһитиннэрии неверная информация; сыыһа буруйдааһын несправедливое обвинение; сыыһаны көннөрүөххэ исправить ошибку; кини миигин сыыһа өйдөөбүт он понял меня неправильно; 2. мимо; невпопад; сыыһа бырах = бросить мимо; сыыһа саҥар = сказать что-л. невпопад; сыыһа үктээ = прям., перен. оступиться.
II 1) частица модальная, образует сущ. с уменьш. знач.: түннүк сыыһа окошечко; аҕыйах бэрэбинэ сыыһа наада нужно несколько брёвнышек; 2) образует сущ. с уменьш.-ласк. знач. и выражает ласку, жалость, сочувствие: оҕом сыыһа деточка моя; чыычааҕым сыыһа птенчик мой; эрэйдээҕим сыыһа бедняжка моя; сэгэрим сыыһа голубушка моя.

1. аат.
2. Баары соруйан токурутан көрдөрүү, албын. ☉ Ложь, неправда, обман
   Марыына миигин таптыыра сымыйа буолбатах. Н. Неустроев
   Итинник дойҕохтору истэ-истэ, маҥнай мин өһүргэнэн, туос сымыйаларын дакаастыахпын санаталыырым. Софр. Данилов
   «Сымыйа да буоллар төлөөн көрүөҕүҥ», — диэн биирдэстэрэ хаһыытыыр. Эрилик Эристиин
3. Сыыһа өйдөөһүн, алҕас санааһын, бутуллуу. ☉ Заблуждение, неправильное, неверное представление, ошибка
   Булчуту тыаҕа сылдьара буолуо диэбиттэрэ сымыйа эбит. Софр. Данилов
   Суор өлүгүнэн эрэ аһылыктанар диир сымыйа. И. Федосеев
   Фантазия олохтон адьас тэйдэҕинэ, холобур, эрэлиигийэ итэҕэлигэр оҕуттаҕына, кини туох да оруна суох, сымыйа буолар. Г. Васильев
4. даҕ. суолт. Алҕас, сөбө суох, сыыһа (буруйдааһын, сурах). ☉ Ложный, неправильный, ошибочный (напр., обвинение, слух)
   Нариччаан ытаатар уонна дьүөгэ кыргыттарыгар андаҕайдар да — ким да эрэммэт, сымыйа сурах кулахы курдук сыыла сылдьар, сытын тарҕатар. Н. Габышев
   [Ааныка:] Саҥа үүнэн, улаатан эрэр оҕону сымыйа суолунан киртитэ сылдьар дьоҥҥо-сэргэҕэ сэттээх буолуо дии саныыбын. С. Ефремов
   Ыстапаан санаан көрдөҕүнэ, соһумар үөрүү уонна сымыйа да буолуон сөптөөх. И. Никифоров. Утар. кырдьык
   ср. кирг. шубурт ‘врать’, чув. суйа ‘сложный’

1. аат.
2. Үлэҕэ-хамнаска, олоххо буолар сыыһа, алҕас, итэҕэс. ☉ Ошибка, недочёт, недостаток
   Хадарин саҥа тэриллэ сатыыр ГЭС дириэксийэтин наар бырайыак этэринэн сүһүөҕэр туруоран испитэ, киниттэн үлэтин өттүгэр көстө сылдьар эндиэни булар уустук этэ. В. Яковлев
   Билигин ким түргэн тыллаах: «Бэл, төлөпүөҥҥүт үлэлээбэт, биир баанньыккыт тоҥон турар», — диэбит тус бэйэтигэр туох да эндиэни ылыммат курдук балаһыанньата үөскээтэ. «Кыым»
3. Олоххо көрсүллэр ыарахаттар, мэһэйдэр. ☉ Трудности, препятствия, мешающие осуществлению чего-л.
   Элбэх да эндиэни ааһан Эмиэ бу көрүстүбүт. Күлүк көстүн ньуурдартан, Бүгүн биһиги күммүт. Т. Сметанин
   Оттон мин кини доруобуйата күчүмэҕэй похуот эндиэлэрин тулуйуо суоҕа диэн куттана саныыбын. «ХС». А. Софронов …… элбэх өрүттээх саҥа быһыыга-майгыга айар суолун булунарыгар эндиэлэри туораталыыр. «Чолбон»
4. даҕ. суолт. Улахан болҕомтону, сэрэхтээх буолууну эрэйэр, уустук (хол., боппуруос). ☉ Заслуживающий особого внимания в силу своей сложности, значимости (напр., вопрос)
   Кэргэн буолуу курдук улахан сэрэхтээх, эндиэ боппуруоска сатаан сыһыаннаһыахха [наада]. ПБН ОПТ
   Таб. Попов Муравьёвка «бэйэҕэ эндиэ сорудахтары ылыммат буоларга сүбэлиир». В. Ленин (тылб.)
   ср. бур., монг. эндүү ‘ошибочный; ошибка’

I
алҕаа диэнтэн холб. туһ. Уостарыттан уураһан, куустуһан тупсан, Айыыга-таҥараҕа алҕаһан дьиэлэригэр тахсан тиийэн кэллилэр. ПЭК СЯЯ
«Додор кулуба дьоло-соргута улааттын, баайа-дуола үксээтин», — диэн алҕаспыт киһини Додор обургу уҥан түһүөр диэри таһыйара үһү. Саха сэһ. II
II
1. аат. Соруйан оҥоһуллубатах сыыһа быһыы. ☉ Ошибка (непроизвольная, ненамеренная), промах
Былырыыҥҥы алҕаспытын быйыл көннөрүннэхпитинэ, үчүгэй буолан иһиэхпит, ити дьиҥэ бэйэбит дьыалабыт. А. Софронов
Көннөр, көннөр доҕорукуом, Көтүтүмэ алҕаһы. С. Данилов
Ааспыты билэр киһи үгүс алҕастан быыһанар дииллэрэ кырдьык буоллаҕа. Софр. Данилов
2. даҕ. суолт. Соруйан оҥоһуллубатах сыыһа. ☉ Ошибочный, неверный (но возникший ненамеренно, непроизвольно)
Хайа, баҕар, алҕас сурах буолаарай, баҕар, ханнык эмэ кистэнэн сылдьар өстөөх соруйан тарҕаппыт сымыйата буолаарай? Амма Аччыгыйа
Хаҥкылаах кыыс алҕас хамсаныыны оҥорон, умса баран түстэ уонна тобуктаан олорон сыҥсыйан ытаан барда. Н. Лугинов
3. сыһ. суолт.
1. Дьиҥнээҕэр эбэтэр буолуохтааҕар сөп түбэспэттик, сыыһатык (саҥар, быһыылан — соруйан оҥорбокко). ☉ Ошибочно, неверно (но ненамеренно, непроизвольно)
Икки кыыс алҕас иһиттибит диэх курдук, дөйөн турдулар. Амма Аччыгыйа
Василий Егорович, эн миигин алҕас өйдөөтүҥ. Софр. Данилов
Хараан түүннэргэ салгыны быһыта охсуолаатаххына, бырдах табыллар тыаһа тап-табыгырас буолар, тыынабын диэн алҕас бэлэскэр эҕирийэн ылаҥҥын, чачайа сыһаҕын. Н. Заболоцкай. Тэҥн. ассыпка. 4.саҥа алл. Сыыһаны-буруйу билинэн, бырастыы гыннараары этиллэр тыл (үксүгэр «бырастыы гын!» диэн саҥа алл. кытта тут-лар). ☉ Извиняюсь, виноват (межд. извинение, обычно употр. с этикетным межд. «простите!»)
Ок, алҕас! Убайым оҕонньор эбиккин дуу. Суорун Омоллоон
Тойоттоор... Ээ, алҕас. Табаарыстар. Амма Аччыгыйа