Якутские буквы:

Якутский → Якутский

палаата

I
көр балаата I
Палааталары кэрийэн, кылаабынай луохтуур эмтэнээччилэри кытта бырастыыласта. Амма Аччыгыйа
Уон алта куойкалаах палаатаҕа симсэн сытабыт. Софр. Данилов
Палаата иһигэр өйдөннүм мин бүгүн, Сыттыкпар мичээрэр кыһыҥҥы симик күн. И. Гоголев
II
1. көр балаата II
1. Парламент палааталара
□ Англияҕа ХIV үйэҕэ парламент икки аҥыы мунньахтыыра: лордар, атыннык эттэххэ «тойоттор», палааталара уонна общиналар палааталара. АЕВ ОҮИ
Англия палаататын чилиэннэрин санааларыгар, Наполеон баһылыктыырга наһаа дьулуһуута сэриигэ төрүөт буолбута. Л. Толстой (тылб.)
2. Ону-маны киэҥник тэрийэр сорох судаарыстыба тэрилтэлэрин аата (үксүгэр тиэрмин буолбут ситимнэр). ☉ Название некоторых государственных учреждений (обычно в составе терминированных сочетаний)
Эргиэн-бырамыысыланнас палаатата диэн атын дойдуларга бөдөҥ быыстапкалары тэрийэргэ, аан дойдутааҕы дьаарбаҥкаларга кыттарга …… тэриллибит бөдөҥ пиирмэтэ буолар. «ХС»
3. эргэр. Ыраахтааҕылаах Арассыыйаҕа куорат, күбүөрүнэ үрдүкү суутун тэрилтэтэ. ☉ Название городского, губернского суда в царской России
Матвей Борисов, Дьокуускай суута быһаарыытын сөбүлээбэккэ, Иркутскай судебнай палаататыгар аасыһан үҥсүбүт. БИГ СБСК

Еще переводы:

иэрийии

иэрийии (Якутский → Якутский)

иэрий диэнтэн хай. аата. Аттынааҕы палаатабар сөтөллүү, иэрийии бөҕө буолла

бураллаҥнаа

бураллаҥнаа (Якутский → Якутский)

бурай диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Даша икки хараҕын быһа симэн баран, баттаҕа бураллаҥныы түһүөр диэри эрчимнээхтик илгистимэхтээн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Ойон туран палаатаҕа Тыаһа суох хаамыталыыр, Санныгар аас баттаҕа Долгун курдук бураллаҥныыр. И. Гоголев

килэпэчий

килэпэчий (Якутский → Якутский)

килэй диэнтэн субул көстүү
Евлампий аҕабыыт …… халлаан күөҕэ харахтара иччитэ суоҕунан килэпэчийдилэр. Л. Попов
Таҥара дьиэтин кириэстэрэ тыаны үрдүнэн килэпэчийэн көһүннэ. Эрилик Эристиин
Көрүдүөрдэр, фойелар, палааталар муосталара килэпэчийэ олорор. «Кыым»

мэнэрит

мэнэрит (Якутский → Якутский)

I
мэнэрий I диэнтэн дьаһ
туһ. Тииһигирэрэ мөлтөөрөй диэн Көллөр ойоҕун мэнэриттилэр. Болот Боотур
II
мэнэрий II диэнтэн дьаһ
туһ. Максим илиилэрин кыһыл оҕо кэриэтэ түөһүгэр көтөҕөн, киһи уҥуоҕа кыйыахтык дьаралыйалларын тыынынан сылытан мэнэритэн, Чаара палаататын аттыттан арахсыбата. Софр. Данилов

ыарыыһыт

ыарыыһыт (Якутский → Якутский)

ыарыылааччы диэн курдук
Сүөдэр Хотуоһап киниэхэ ыарыыһытынан ананна. Амма Аччыгыйа
Үчүгэй киһи. Миэхэ ыарыыһыттааҕар да үчүгэй сыһыаннаах. БН СУ
Палаатаҕа ыарыыһыт киирдэ, илиитигэр икки хорҕолдьун миискэни, ньуоскалары уонна икки быһыы килиэби туппут.. А. Чехов (тылб.)

көбүс-

көбүс- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, кө- диэн саҕаланар олохторго сыстар: көбүс-көнө, көбүс-көтөх. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на кө-: көбүс-көнө ‘совершенно прямой’, көбүс-көтөх ‘очень худой’
Валерий Иванович хоноччу туттубут уһун, көбүс-көнө уҥуохтаах киһи. Күндэ
Пааркаҕа …… көбүс-көнө суоллар сыыйыллан сыталлар. Амма Аччыгыйа
Палаатаҕа киирбитим: кубарыйан хаалбыт, көбүскөтөх киһи сытара. «ХС»

күндэлэччи

күндэлэччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Ыраахха дылы сандаарар гына, сандаарыччы (тык: уот, сырдык туһунан). ☉ Светло, ярко, ослепительно. Хаҥас илиитигэр Аҥаардас сырдыгынан Аан дойду урсунун Күнүскү курдук Күлүгэ суох гына Күндэлэччи сырдатар Күүстээх уоттаах Баһаам улахан Банаар тутуурдаах. А. Софронов
Уот дьиэ иһин күндэлэччи сырдатта. С. Никифоров
Түннүгүнэн сааскы күн чаҕылхай уота тыкпыт. Бэйэтэ да муус маҥан дьүһүннээх палаатабыт иһэ күндэлэччи сырдаабыт. С. Никифоров

эмтэнээччи

эмтэнээччи (Якутский → Якутский)

аат. Эмтэнэ сылдьар ыарыһах. ☉ Больной, получающий лечение, пациент какого-л. лечебного учреждения
Палааталары кэрийэн, кылаабынай быраас эмтэнээччилэри кытта бырастыыласта. Амма Аччыгыйа
Эмтиир быраас эмтэнээччи туругуттан көрөн бырыы тэмпэрэтиирэтин уонна сытар бириэмэтин ыйан биэрэр. И. Данилов
Киниэхэ [Куома Чааскыҥҥа] эмтэнээччилэрэ иһирдьэ-таһырдьа үгүстэрэ. АЕД КЧ

актыыбынас

актыыбынас (Якутский → Якутский)

аат.
1. Үлэҕэ, олоххо көхтөөх, актыыбынай буолуу. ☉ Активность
Собуот оробуочайдара биэс сыллаах былааны түөрт сылга толоруулара саарабыла суох, ол төрүөтүнэн оробуочайдар үрдүк производственнай актыыбынастара буолар. М. Доҕордуурап
2. көсп. Туох эмэ дьайар күүстээх буолуута, уларыйар, сайдар дьоҕурданыыта. ☉ Активность (способность действовать, развиваться)
Кини [Чорооноп] Чижевскэй күн актыыбынаһа үрдүүр кэмигэр үөскүүр буортулаах «зет» диэн ааттаабыт сардаҥаларын тэйитэр экраннардаах балыыһа палааталарын тутар туһунан бырайыак оҥорбутун өйдөөн кэллэ. Г. Угаров

адарай

адарай (Якутский → Якутский)

  1. аат. Туохха эмэ олох, тэллэх курдук, арыттаах гына тэлгэтиллибит хаптаһын, синньигэс мас (үксүгэр сыарҕаҕа, ороҥҥо). ☉ Дощатый или из жердей настил (обычно на санях, нарах)
    Палаатаҕа кураанах орон сыгынньах адарайа кубарыйа сытара. Софр. Данилов
    Сыарҕа адарайыгар түүтэх от быраҕыллыбыт, ол үрдүгэр туох эрэ таҥастар сууланан сыталлара. П. Аввакумов. Арыт мутук-силис тардан сыарҕалар иҥнэллэр, ылахтар бысталлар, адарайдар тостоллор. Я.Семенов. 2 . даҕ. суолт. Арыттаах гына хаптаһынынан, маһынан тэлгэтиллибит. ☉ Застланный жердями, неровными досками; дощатый
    Нэк Ньукулай, оһох иннинээҕи адарай долбууртан ылан, балык үтэһэтин ыраастыы олордо. В. Протодьяконов
    Ньукуус кирдээх адарай остуолга хайыы-сахха ньалбыччы ирэн эрэр лоскуй эти быһаҕынан кырбастыыр. И. Никифоров
    монг. адайр