несов. 1. см. перелиться; 2. см. переливать 2.

переливать жидкость из одного сосуда в другой (напр. с целью быстрого охлаждения).

прил. разг. кураанах, иччитэх; # переливать из пустого в порожнее туһата суоҕунан дьарыктан, тылгынан саатаа.

1) будоражить, взбудораживать, тревожить; пугать; дьону таах аймаата он зря взбудоражил людей; куһу аймаама = не пугай уток (диких); ср. уймаа = 2; 2) тратить, транжирить; үбү аймыыр он транжирит деньги; 3) мешать, перемешивать, переливать (кумыс, молоко и т. п.); кымыһы аймаама не перемешивай и не переливай кумыс (от. е. дай ему отстояться).

туохт.
1. Үрэй, үрүө-тараа ыыт, үргүт. ☉ Разгонять, рассеивать, распугивать. Бөрө табаны аймаан-саймаан кэбиспит
2. Ыс-тох, харса суох ыскайдаа, матайдаа. ☉ Разбазаривать, проматывать (богатство, имущество). Элбэх үбү аймаан-саймаан кэбиспиттэр
3. Төттөрү-таары саамылаа, иһиттэн иһиккэ кут; элбэх иһити өрө-таҥнары тутан туһан. ☉ Переливать жидкость из сосуда в сосуд, перемешивать; пользоваться большим количеством сосудов
Сэттэ сири иһиттэн кымыһы имээнсимээн, аҕыс саар ыаҕастаах арыыны аймаан-саймаан …… кутан аҕалан айах туттулар. ПЭК ОНЛЯ II
Аҕыс иһит хайаҕын аймаан-саймаан арыылаабыт, астаабыт. ПЭК ОНЛЯ II

1. аат.
2. Убаҕаһы иһиттэн иһиккэ төттөрү-таары кутан булкуйуу. ☉ Перемешивание жидкости путём переливания её из одного сосуда в другой (или другие). Кымыс саамыта. Ыаммыт үүт саамыта
3. кэпс. Туох эмэ төттөрү-таары оннун уларытыһыыта, саҥалыы сааһыланыыта, солбуһуута; тугу эмэ оннук уларытан саҥалыы сааһылааһын. ☉ Перестановка, перемещение в другое место кого-чего-л.. Хонтуораҕа күнү быһа дьон саамыта. Ыскылаат малын саамыта бүппэт
   △ Төттөрү-таары кэлии-барыы, өрө-таҥнары булкуллуу. ☉ Беспорядочное движение, сутолока (напр., уличная)
   Тыйаатырга киирээттэрин кытта, күннээҕи биир күрүс олох массыына куугунун, уулусса саамытын кытары таһырдьа хаалла. Н. Лугинов
   2
   даҕ. суолт. саамал 1 диэн курдук. Сиэллээх моонньохтоох Чороон айахха Бадьара дьоруо сылгы Батыччахтыыр арыылаах Саамы кымыһы Дьалкылдьыччы куттулар. П. Ядрихинскай
   ср. монг. дьайиму ‘потрясти, взволновать’, тюрк. сапыр ‘переливать’

туохт.
1. кэпс. Туохха эмэ хаалбыт убаҕас тобоҕун сүүрдэн туохха эмэ кут эбэтэр сүүрдэн ис, тобоҕолоо. ☉ Переливать остаток какой-л. жидкости из одной посуды в другую или допивать его, выпивать до дна. Хас да чаанньыктан сыппайан ыстакааҥҥа чэй кутунна
□ Тойон арыгытын тобоҕун сыппайан кэбиһээт, …… ааспыт олохтон кэпсээн барда. Эрилик Эристиин
2. Ынах эмиийигэр хаалбыт үүт тобоҕун ньиккэрийэн, хос ыа, эбэтэр ньирэйгэ эмтэр. ☉ Выдаивать или дать телёнку высосать остатки молока у коровы после дойки. Ньирэй ынаҕы сыппайбыт
□ Бэйбэрикээн тахсан ынаҕын сыппайда. Саха ост. I
Аппараатынан ыан баран ынаххытын сыппайбаккыт, сүрэҕэлдьиигит. Далан
Тума ынахтары ыаста, кэлэ-бара этэттэстэ, хос-хос сыппайда. У. Нуолур
ср. монг. шавхах ‘черпать до дна, осушать, выжимать до капли; исчерпывать’, тув. шыпка ‘доить оленя’, кирг. шыпка ‘выпивать до дна’, шыпхай ‘дотла, начисто’

туохт.
1. Тыаһаан-ууһаан, саҥа таһааран тулалыыр эйгэ нуһараҥын, чуумпутун долгут. ☉ Своим шумом, голосом нарушать тишину, безмятежность окружающего мира
Арай хаһан эмэ тоҥон турар чуумпуну сур бөрө улуйуута, хагдаҥ эһэ хаһыыта эрэ аймыыр. Л. Попов
Аччык оҕо ытаһыыта, Ала ынах маҕырыыта Алаас иһин аймаата. Эллэй
Алдьархайга түбэспиттэрин биллэрэн, кини көй салгыны аймаабыта биир да ыстаансыйаҕа тиийбэккэ, ким да кулгааҕар иһиллибэккэ хаалбыта. Амма Аччыгыйа
2. Ыс; үргүт, үрүө-тараа ыыт (хол., сүөһүнү). ☉ Разгонять, рассеивать; пугать (напр., скот)
Тыый, эһэ иннэ сыттаҕа дуу? Аны табаны аймыа! Н. Заболоцкай
Атын булчуттар кэлэн аймаабатах буоллахтарына, баҕар, кыылга түбэһиэм диэн [Сэргээчээн] бөҕөх соҕус истэ. Болот Боотур
Тутуу маһын толуута онно үүнэр. Ол эрээри Сатыров оҕонньор тыа кыылын аймыахтара диэн онно маһы кэртэрбэт. И. Федосеев
3. Саамылаа, төттөрү-таары кут; иһитихомуоһу өрө-таҥнары тут. ☉ Переливать, разливать; перемешивать
Сэттэ сири иһиттэн Сэймээн-сэймээн Аҕыс саар ыаҕастан Аймаан-аймаан [арыылаатылар]. П. Ойуунускай
4. көсп. Олус хорҕомноон барат, ыскайдаа, матайдаа (хол., үбү-аһы, баайыдуолу). ☉ Растрачивать, разбазаривать, проматывать (напр., деньги, имущество). Аҕатын баайын аймаабыт
□ Бары киһи баайын-тотун аймыыр хаарты, добунуо, лотуо, дуобат диэннэр дэлэй бардылар. Эрилик Эристиин
Мин эһигини, хара көлөһүммүнэн муспут баайбын-топпун аймаабыттары, алаһа дьиэбин алдьаппыттары, кыраатаҕым буоллун! Н. Якутскай
5. көсп. Холку, сиэрдээх туругу кэһэн, долгуйууну, куттаныыны, сүпсүлгэни таһаар (үксүгэр олох, санаа эҥин туһунан). ☉ Взбудораживать, тревожить, вносить беспокойство, разлад, чувство страха
Биир куһаҕан киһи бүтүн бөһүөлэги аймыыр. Амма Аччыгыйа
Хайа, бэйэҕит сөбүлэһэн тупсуоххут буолаарай? Арахсан, олоҕу аймыыр хайаҕытыгар даҕаны барса суох буолуо. А. Софронов
Арыт киһи уһуну-киэҥи саныы барбакка, дууһаны аймыыр дьэбир тыллары быраҕаттанан кэбиһээччи. Кустук
♦ Аҕыс улууһу аймаан фольк. — киэҥ айдаанынан, элбэх сүпсүлгэни тардан. ☉ С большим шумом, вызвав большое беспокойство, тревогу
Аҕыс улууһу аймаан туран, Араас өҥнөөхтөн талан ылан, Тоҕус улууһу тоҕо хаамтаран, Толбонноох түүлээҕи толору тиэйэн [Халҕан дьиэли аспыттар эбит]. С. Зверев. Атыйахтаах уу курдук аймаатылар (аймыы тэбистилэр) фольк. — Орто дойду олоҕун бүтүннүүтүн долгуттулар, киһи-сүөһү олороруттан аһардылар (олоҥхоҕо бухатыырдар охсуһуулара дуоланын хоһуйар көһөр олук сороҕо). ☉ Привели в смятение, расстроили земную жизнь (часть формулы, живописующей грандиозность богатырского боя)
Орто аан ийэ дойдуну тордуйалаах уу курдук долгуччу үктүөтүлэр, атыйахтаах уу курдук аймыы тэбистилэр. Ньургун Боотур