ж. 1. мөһүүрэ; 2. перен. (показной блеск) көрүнньүк киэргэл.

1) показной; көрүнньүк үлэ показная работа; 2) бесполезный, никчёмный; көрүнньүк үлэһит бесполезный работник.

прил. 1. (ошибочный) сымыйа, албын; ложные слухи сымыйа сурахтар; 2. (показной) албын, көрүнньүк; # ложный шаг сыыһа хардыы, уолҕамчы быһыы; в ложном свете сыыһа (өйдөө, дьүһүннээн көрдөр); стоять (или находиться) на ложном пути сыы-һа суолга тур.

прил. 1. (внешний) тас; наружная стена тас истиэнэ; наружное сходство тас маарыннаһыы; 2. перен. (показной) тас көстөр, көрөргө эрэ; наружное спокойствие көрөргө эрэ холку быпыы; 3. в знач. сущ. наружное с. (лекарство) тас (эмтэнэр), иһиллибэт.

прил. I. параднай, парад, парадынан; парадное шествие парадынан хаамсыы; 2. (праздничный) параднай; парадная форма параднай форма; 3. (показной) параднай, көрдөрүү; парадная сторона дела дьыала көрдөрүү өттө; 4. (о входе, лестнице) параднай, үрүҥ; парадный ход параднай аан.

прил. 1. в разн. знач. тас; внешняя среда тас эйгэ; внешний вид тас көрүҥ; внешнее спокойствие тас холку майгы; внешняя политика тас политика; внешняя торговля тас эргиэн; 2. перен. (показной) тас эрэ көстүүтүгэр, көрөргө эрэ; внешний лоск ке-рөргө эрэ килэйии-халайыы.

илим-салым көт (түс) кэпс., сөбүлээб. - кимиэхэ эмэ бэрт буола сатаан, албыннаһан сүүр-көт, барытын оҥоро-бэлэмнии сатаа. ☉ Стараясь угодить кому-л., всем своим видом показывать готовность исполнить любое поручение, проворно услуживать; добиваться чьего-л. расположения своей показной внимательностью
[Петя] Дораҕа да илим-салым көтөн, мас кыстаата, бэйэтин да балааккатыгар киллэртээтэ. В. Яковлев
Саһыл Саһылабыс Салым-илим көппүтэ: «Сарсыҥҥыны ааспакка Саҥа арҕаҕы Тутар дьаһалы Тута субу биэрдим». М. Ефимов
Лааһар туох кэпсээннээх дьон кэлбиттэрин истэрдии тутунна, илим-салым көттө. «ХС». Тэҥн. илин-кэлин түс

1. даҕ.
2. Дьиҥнээх буолбатах, көстүүтүгэр, харах эрэ баайыытыгар. ☉ Неискренний, показной, рассчитанный на внешнее впечатление, внешний эффект
   Көрүнньүк мичээринэн ыллаҥнаан кэбистэ. Л. Толстой (тылб.)
   Арай Люся Осьмухинаны кытта истиҥэ суох, тас, көрүнньүк сыһыаннаһыы үөскээбитэ. А. Фадеев (тылб.)
3. Туһата суох; солуута суох. ☉ Не приносящий пользы, напрасный; фиктивный; показной
   Көрүнньүк дьыала. Көрүнньүк таҥас. — Сүрэҕэ суохтары, көрүнньүк үлэһиттэри абааһы көрөрө. Д. Кустуров
4. сыһ. суолт.
5. Туох да туһата, көдьүүһэ суох. ☉ Бесполезно, напрасно
   Сорох кутугунас хаһаайкалар манна да күнү көрүнньүк ыыппат санааламмыттар — уу бычалытан таһааран, таҥас сууйан илигирэтэллэр. И. Никифоров
   Бүгүҥҥү күн киниэхэ көрүнньүк ааста. «ХС»
6. Дьоҕойон, аатыгар эрэ (тугу эмэ гын). ☉ Для вида, напрасно
   Иккис таба күүһэ эстээхтээбит быһыылаах, турку такымын астаҕына эрэ көрүнньүк көппөрөҥнөөбүтэ буолаахтыыр. Софр. Данилов
   Кыыс сүрэҕэ туох диирэ дьиҥэ биллибэт ээ. Көрүнньүк эрэҥкэдийэ сылдьыбыт даҕаны буоллаҕына көҥүлэ. «ХС»
   ♦ Күн көрүнньүгэ — туох да туһата суох, таах сибиэ (туох эмэ). ☉ Совершенно бесполезный (о ком-чем-л.)
   [Уйбаан:] Баай күн көрүнньүгэ эбит. А. Софронов
   Баай да байан, үрдүк да сололонон көрбүтүм. Баай уонна соло диэн күн көрүнньүктэрэ эбиттэр... И. Гоголев. Харах көрүнньүгэр — суолтатыгар эрэ, аатыгар эрэ. ☉ Для вида, для отвода глаз
   Хайдыбыт халааҥканы харах көрүнньүгэр хам сыбаан хаалларбыттар. Күн Дьирибинэ
   Сорохтор харах көрүнньүгэр эрэ эрдимсийбитэ буола сатыыллара. М. Горькай (тылб.)

1. даҕ.
2. Биир күрүс дьүһүнэ суох, араас-араас өҥнөөх. ☉ Разноцветный, пегий, пёстрый, полосатый
   Киэҥ тайҕа эриэн иэнэ эҥсиллэ түстэ. Амма Аччыгыйа
   Сытыйбыт дүлүҥ көҥдөйүттэн эриэн моҕотой хачыгыраан таҕыста. И. Гоголев
   Хаһаак биилинэн ыбылы ылбыт моҕотой эриэн сонноох. Эрилик Эристиин
   Аркашка ампаар иһиттэн дьэрэкээн эриэн кууруссалары талаҕынан үүрэн таһаарда. «Чолбон»
3. көсп. Биир тэҥэ суох, уларыйа турар, араастаах. ☉ Переменчивый, непостоянный
   Хомойуох иһин, олох уустук, эриэн, онно араас баара. Н. Лугинов
   [Василий:] Киһи дьылҕата эриэн, мин саамай үтүө кэммин хайдахтаах алҕаска аһардым. А. Сыромятникова
   Сэтээтэл Сэмэн эриэн өйдөөх, дьээбэтинньик киһи. Н. Павлов
4. көсп., кэпс. Биир дэхси буолбатах, атын-атын, булкаас. ☉ Разнообразный, разнородный, разношёрстный
   Биригээдэ састааба эриэн, үчүгэй да, мөлтөх да үлэһиттэр бааллар. СТКБТ
5. аат суолт.
6. Араас, эҥин-араас өҥ. ☉ Разноцветье, пестрота
   Улахан оҕуспутун, эриэммитин Кирилэнэн куоракка атыылата ыытаары гынабын ээ. Күндэ
   Куоҕастаах суор, атын көтөрдөр эриэннэригэр баҕаран, бэйэ-бэйэлэрин кырааскалаан, ойуулаан биэрээри оҥостуммуттар. Саха фольк. Өрөҕөтө сырдык бороҥ, хатырык курдук кыра эриэннээх. БББ
7. көсп. Ким, туох эмэ араас өрүтэ, эридьиэһэ, кубулҕата (хол., дьылҕа). ☉ Прихоть, причуда, каприз (напр., судьбы)
   Олох олоруу судургу буолбатах, эриэнэ, араас албаһа элбэх. Лоһуура. «Хас биирдии киһи эриэннээх», — диэн баран, хаамыытын өссө эбэн биэрдэ. Сэмсэ. Ити киһи эриэнин бэйэтэ бар дьоҥҥо кэпсии сылдьар буоллаҕа дии. Суол т.
   ♦ Иһин эриэнин көрдөрдө көр көрдөр
   Аммаҕа балтыбар ыалдьыттыы сырыттахпына күтүөтүм иһин эриэнин ырылхайдык көрдөрбүтэ. Т. Нутчина
   Иһин эриэнэ көр ис IV. [Хадарин:] Иһиҥ эриэнин дьэ биллэрдиҥ, сибилигин киһини көрсөргөр үрдүбэр түһэн уураабатаҕыҥ эрэ. В. Яковлев
   Эн иһиҥ эриэнин тиэрэ тардар, үөҥҥүн-күрдьэҕэҕин бүтүннүү ыраас мууска уурар кыахтаахпын. Е. Неймохов
   Иһэ эриэн үөн көр ис IV. Иһэ эриэн үөн, таһа таҥара чүмэчитэ. ҮА
   Киһи эриэнэ иһи- гэр — эриэнэ иһигэр диэн курдук. Киһи итэҕэйбэт суола, ол эрээри итинник баар буолар, киһи эриэнэ иһигэр. Н. Габышев
   Киһи эриэнэ иһигэр диэн этии ис хоһооно Киргиэлэйгэ анаммыт эбит. Н. Туобулаахап
   Күөрт ыт күлүүтүгэр, эриэн ыт элэгэр бар көр күөрт II. Кыыспын Куһаҕан Ньукулай уолугар биэрэн аатым алдьаныан, күөрт ыт күлүүтүгэр, эриэн ыт элэгэр барыам кэриэтин, Бүөккэҕэ биэриэм. М. Доҕордуурап
   Өскөтүн хайалара эмэ аһаран биэрдэҕинэ, сааһын тухары күөрт ыт күлүүтүгэр, эриэн ыт элэгэр барыахтаах. Багдарыын Сүлбэ
   Күөрт ыт күлүүтүгэр (эриэн ыт элэгэр) ыыт — күлүүгэ ыыт диэн курдук (көр күлүү). «Хара албыны хайдах эмэ гынан эриэн ыт элэгэр ыыппыт киһи», — диэн иһигэр саныыр. И. Гоголев
   Аны чыккымайдарга сыгааннатарыҥ, күөрт ыт күлүүтүгэр, эриэн ыт элэгэр ыытарыҥ хаалбыт эбит! Н. Заболоцкай. Санаата эриэн кэпс. — бигэ санаата суох, настарыанньатынан көрөн санаатын уларыта сылдьар (киһи). ☉ соотв. семь пятниц на неделе (букв. мысли пёстрые)
   Санаалара эриэн дьону киһи итэҕэйбэт ээ. Түөһүҥ эриэнин көрдөр көр түөс II. [Дьаакып кинээс:] Ити түөкүн тылын истиҥ эрэ, түөһүн эриэнин көрдөрөөрү гынар. А. Софронов
   Ыал устун баран бараҥҥын, эн миэхэ түөһүҥ эриэнин көрдөрөөрү гынаҕын быһыылаах. Амма Аччыгыйа. <Хараҕын> эриэнинэн көрдө — сөбүлээбэккин биллэрэн, өһүөннээхтик, кырыктаахтык көр. ☉ Смотреть злобно, враждебно, проявляя агрессию
   Ньиэмэс хараҕын эриэнинэн көрөр, аптамаатын Шагуровка туһулуур. Т. Сметанин
   Ынахтар бастаан утаа үргэн муннуларын бууһурҕаталлара, харахтарын эриэнинэн көрөллөрө. Э. Соколов
   Оҕус өһүөннээхтик эриэнинэн көрдө, мэччийэр сиригэр куотан күлүкүчүҥнээтэ. У. Ойуур
   Эриэн ыт элэгэ, күөрт ыт күлүүтэ оҥор — күлүүгэ ыыт диэн курдук (көр күлүү). Кырдьар сааспар биир кыыс оҕо эриэн ыт элэгэ, күөрт ыт күлүүтэ оҥордо, тоойуом. Н. Якутскай
   Сүрэ бэрт, Хадаар хоно сытан атахха биллэрбит үһү диэн эриэн ыт элэгэ, күөрт ыт күлүүтэ оҥоруохтара. П. Степанов. Эриэнэ иһигэр — дьоҥҥо үчүгэйдик көстө сатыыр, кубулҕатын-дьибилгэтин, киитэрэй санаатын кимиэхэ да биллэрбэт (киһи). ☉ Скрывающий под показной доброжелательностью злой и хитрый умысел, скрытный, коварный (о человеке)
   Кини эриэнэ иһигэр эбит, онтун уон алта сыл устата кистээн сылдьыбытын билбэтэхпин. И. Семёнов
   ◊ Иэдьэгэй эриэн көр иэдьэгэй
   Оскуолаҕа олох да үөрэммэтэҕэ, суругу иэдьэгэй эриэнин курдук көрөрө. ЛНН АДь
   Кугас эриэн көр кугас. Симменталь сүөһү дьүһүнэ сүнньүнэн сырдык күрэҥ, кугас эриэн буолар. Ыанньыксыт с. Күөх эриэн көр күөх I. Күөх эриэн таастаах ытарҕатын кэттэ. Күрдьүгэс эриэн — көр күрдьүгэс II. Саҥа төрөөбүт ньирэйдэрэ күрдьүгэс эриэн дьүһүннээх. Күрүлгэн. Кыһыл эриэн көр кыһыл. Былааччыйата кыһыл эриэн өҥнөөх. Тоноҕос (саадьаҕай) эриэн көр тоноҕос. Тоноҕос эриэн торбос. Эриэн күйүгэс биол. — эриэн истээх, кынаттаах күлүмэн. ☉ Обыкновенный пестряк (вид слепня)
   Эриэн күйүгэс тоҕус-уон түөрт сэнтимиэтир уһуннаах буолар. КЗА АҮө
   Эриэн кыыл I — моҕой диэн курдук. Эриэн кыыл курдук Эриллэн сытар, Моҕой кыыл курдук Буулаан сытар. Нор. ырыаһ. Эриэн кыыл буолан кубулуммуккуттан куттаммат уол турдаҕым. Ньургун Боотур
   Эриэн кыылы үктүү сыһан баран өрүһүммүт. Н. Габышев. Эриэн кыыл II түөлбэ. — үүс. ☉ Рысь. Хоту үүһү эриэн кыыл диэн ааттыыллар эбит. Эриэн тараһа көр тараһа. Эриэн тараһалаах убаһа эбит. Эриэн түөс түөлбэ. — лыглыйа. ☉ Белолобый гусь
   Маннык улахан хоҥору көрбөтөх ыраатта, дэҥҥэ түбэстэҕинэ дьоҕус, эриэн түөс эҥин буолааччы. Н. Лугинов
   Биһиги диэки бу эриэн түөс хаастааҕар кыра, хаарыҥка диэн ааттааччыбыт. С. Тумат
   Эриэн түөс туундара төрүт олохтооҕо, саамай элбэх ахсааннаах хаастартан биирдэстэрэ. БББ
   Эриэн үөн көр үөн. Арай бу кэмҥэ таас анныттан эриэн үөн сыылан тахсыбыта. «ХС»
   Баҕа, күлгэри, эриэн үөн кыһын устата иһийэллэр. КЗА АҮө
   Кобра — биир саамай күүстээх уонна кутталлаах эриэн үөн. БК БК
   ср. монг. эрээн ‘пестрота; пёстрый, пестроцветный’