уст. старшина (дореволюционное родовое выборное лицо, помощник наслёжного князька).

и. д. л. от көмөлөс = оказывающий помощь, содействие; помощник; кини үлэбэр көмөлөһөөччү он оказывает мне помощь в работе; сэбиэдиссэй көмөлөһөөччүтэ помощник заведующего.

1) рулевой; кормчий; 2) перен. прихвостень, подхалим, приспешник; 3) уст. помощник шамана при камланье.

прил. 1. илии анныгар баар; подручный инструмент илии анныгар баар инструмент; 2. в знач. сущ. м. (помощник) көмө үлэһит.

давать кому-л. товарища, помощника, провожатого; оҕолорун доҕордоон ыыппыттар они отправили своего ребёнка с товарищем.

аат., эргэр. Таҥара дьиэтин кыра дуоһунастаах үлэһитэ, аҕабыыт көмөлөһөөччүтэ. ☉ Дьякон (низший духовный сан, помощник священника)
Убайа дьааханынан үлэлии сылдьан чаһы өрөмүөннүүрэ, мэхээнньик идэлээҕэ. Н. Якутскай
[Никифоров кинээс уола] үөрэҕин эмиэ кыайан бүтэрбэтэх. Эмиэ бэйэтин курдук урдустары, дьаахан уолаттарын, дьаарбата таһаарбыт. М. Доҕордуурап
Учууталлара аҕабыыт уола - Василий Михайлович Попов - таҥара дьиэтин дьаахана эбит. «Чолбон»

аат. Кимиэхэ эмэ көмөлөһөр киһи. ☉ Помощник
Ыстаап начаалынньыгын көмөлөһөөччүтүнэн Николай Филиппович Мушников ананар. И. Бочкарев. Көмөлөһөөччү мэлдьи таһырдьа, хабараан дьыбарга тимири кытта тустар буолан, олус эрэйдэнэрэ да, дьаныардаах уол буолан чаҕыйбатаҕа. П. Егоров
Үөрэхпин ситэ бүтэрбэккэ эрэ, нэһилиэк суруксутун көмөлөһөөччүтэ буолбутум. «ХС»

аат., эргэр. Былыр уоспа быһааччы көмөлөһөөччүтэ. ☉ В старину: помощник фельдшера, делающего прививки от оспы
Бэрэбээскилиир үлэни сатыыр ким баарын сыымайдаан көрбүттэрэ, арай, биир аҕамсыйбыт киһи, уруккута утуунньук идэлээх киһи, баар эбит. Н. Павлов
Утуунньук оҕонньор остуолга табах кырбанан чолбоодуйа олорбут. «ХС»
русск. ученик

аат., эргэр. Нэһилиэк кинээһин көмөлөһөөччүтэ. ☉ В царское время: родовое выборное лицо, помощник наслежного князя, старши ΄на
Отуу тас кырыытын диэки Дадар чаччыына сөрүүкүү олорор. Эрилик Эристиин
Ол күн улуустан сибиитэлээх кулуба, нэһилиэк кинээһэ, чаччыыналар, дэһээтинньиктэр бары мустубуттар. Д. Таас
Аҕабыт эдэригэр сытыы-хотуу, үлэһит, өйдөөх тыллаах-өстөөх киһи үһү. Нэһилиэгэр чаччыына буола сылдьыбыт. «ХС»

I 1) молиться, поклоняться; таҥараҕа үҥк = молиться богу; 2) перен. кланяться кому-л., молить, униженно просить кого-л.; атаҕар үҥк = просить, умолять кого-л. о чём-л.; 3) разг. жаловаться, подавать жалобу; суукка үҥэр он подал жалобу в суд.
II диал. угрожающе выставлять рога; бодать(ся) (обычно о корове); үҥэр муоһум , тэбэр туйаҕым погов. мой выставленные рога, лягающие копыта (т. е. мой верный помощник, сподвижник).