бадыаҥкалаа диэнтэн холб. туһ. Кэнниттэн кинээс уонна чарчыына, суруксут бадыаҥкаластылар. И. Гоголев

чахчай диэнтэн хамс
көстүү. Чабытаайап чарчыына Чахчарыйан кэлэн, Тойон иннигэр Тоҥхос гынна. Болот Боотур

аат. Тугу эмэ түҥэтэр, үллэрэр киһи. ☉ Тот, кто распределяет что-л. Чабытаайап чарчыына Үс сүүрдээх киһини Үллэрээччи анаата. Болот Боотур
Юлианова маанылаан эмтиир дьоно манныктар: …… Юшковская — көбүөр ыскылаатын үллэрээччитэ, Юлаева — автозапчасть тутаах үлэһитэ. Р. Баҕатаайыскай

даҕ. Онно суоҕунан холуннарыылаах, хоптоох. ☉ Клеветнический
Туттаран туран балыырдаах, Көрдөрөн туран мэлдьэхтээх Көстүбэт көлдьүнэ, Атаҕастаан баран, Уордайбыт кини буолла. П. Ойуунускай
Балыырдаах батталын көрбүтүм, Ыыспалаах, ыар олох ыарыгын Ыксары санныбар сүкпүтүм. Күннүк Уурастыырап
Таһы быһа балыырдаах, Чаачар курдук атахтаах, Чалбах курдук харахтаах, Чалдай Наһаар диэн ааттаах Чарчыына кинээстээхпин. Суорун Омоллоон

көр саалыр
Саалыыр кулуммут саамалыгар Чарчыыналыын наардаһан Саҥа тылла саҥарсыаҕыҥ! Саха нар. ыр. I
◊ Саалыыр буулуур — самыыта, өрөҕөтө, түөрт атахтара туртайан көстөр саалыр. ☉ Бурый с белёсым крупом, брюхом и ногами (о масти лошади)
Саппаҕырбат күннэрдээх Саҥа үйэ аартыгын Сардаҥатын диэки дуо Саалыыр буулуур аппытын Салайаахтыы эргитэн Салаллаахтаан иһиэҕиҥ!.. Суорун Омоллоон

аат., эргэр. Өрөбөлүүссүйэ иннинэ кинээстэр, кулубалар, онтон сэбиэскэй былаас буолбутун кэннэ өрөпкүөм бэрэссэдээтэлин дьаһалларын толорон, онно-манна сорукка, илдьиккэ сылдьар дуоһунастаах киһи. ☉ До революции: человек, приводящий в исполнение решения родового управления или схода, а после установления Советской власти — решения ревкома, посыльный, капрал
Ону нэһилиэк кинээһин ыйыытынан чарчыыналар, хаппарааллар ыал аайыттан хомуйаллара. Н. Якутскай
Нэһилиэк өрөпкүөмнэригэр хорохоотунан, хаппараалынан барыта баайдар анаммыттара. Баайдарга ордук хомолтолооҕо ол буолбута. Эрилик Эристиин
Биирдэ биһиэхэ нэһилиэк чаччыыната уонна хаппараал тиийэн кэллилэр, итиэннэ ыраахтааҕы суолугар, ол кэннэ улахан кинээс иэһигэр диэн икки ынахпытыттан биирдэстэрин тутан бардылар. А. Бэрияк

I
аат.
1. Итэҕэл быһыытынан айылҕаҕа уонна киһиэхэ сабыдыаллыыр кистэлэҥ күүстээх дьиктилээх албас, хомуһун. ☉ Колдовство, чародейство, волшебство
Оннооҕор буолуох былыргыттан кэлсибит апка абылатар, үгэскэ сүгүрүйэр кинитээҕэр буолуох бааллар. Н. Заболоцкай
Ол дойдуттан хомуһун бөҕөҕө уһуйуллан, ап бөҕөҕө алкыллан, аар-саарга аатырар ойуун буолан тахсыбыта. Болот Боотур
Чарчыына иһит арыгы туруоран, көрдөһөн-ааттаһан, ойуун абын өһүлтэрбит. И. Гоголев. Тэҥн. хомуһун
ср. монг. аб ‘волшебство’
2. көсп. Ким-туох эмэ киһини умсугутар, тардар күүһэ. ☉ Колдовская, чарующая сила кого-чего-л.
Онтон ыла таптал абыгар ылларар санаата суох этэ. Н. Габышев
Үөрэх арчылаах абынан Үтүөрпүт элбэх буойунун Эйэҕэс махтал суругун Эн остуолгар ааҕабын. И. Чаҕылҕан
Ити бары сырдык хааннаах, Күөх харахтаах, нуучча дьоно Поэзия абынан Мин бэркэ билэр дьонум. С. Данилов
II
даҕ. -Аҕ, -ар, -аһ — диэн саҕаланар олохторго сыстар: ап-аҕылас, ап-араҕас, ап-аһыы. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся со слогов -аҕ, -ар, -аһ: ап-аҕылас ‘весьма тяжело дышащий, с очень коротким ды-ханием’, ап-араҕас ‘желтый-прежелтый’, ап-аһыы ‘очень кислый, острый, креп-кий’, ап-арылхай ‘очень большие и свет-лые (о глазах)’
Кытарчы уойбут кө-рүҥнээх эрээри, субу кирилиэһи сабыс-саҥа тахсан турар киһилии, ап-аҕылас. «ХС»
Уйаҕа собус-соҕотох, ап-араҕас аппаҥныыр айахтаах, саллаҕар бастаах, баҕа курдук баҕайы бахчаллан олороро. И. Федосеев
Кини ап-арылхай харахтарынан тургутардыы көрдө. «ХС»
Ап-аһыы көлөһүн киһи хараҕар киирэр. Н. Павлов
Ананий хас эмэ хонукка буруону сиэбититтэн ыалдьыбыта. Наар ап-аһыы буруонан тыынар курдуга. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. сап: сап-сарыҕ ‘темно-желтый’

дьөһ.
1. Туох эмэ хас биирдиитин иһиттэн хайааһын тахсарын, предмет тэйэрин бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая конкретно-пространственные отношения, употребляется при обозначении каждого предмета, из которого исходит действие, удаляется другой предмет (из)
Оһох-оһох аайыттан Унаарыйда күөх буруо. Эллэй
Богуон аайыттан пассажирдар ыһыллан тахсан, сорохтор таас остуолбаҕа ыйаммыт алтан кириэскэ үҥэн тоҥхоҥноһоллоро, сорохтор умса түһэн сири уурууллара. П. Филиппов
Арай дьон көрбүттэрэ, дьааһык аайыттан биирдии кыһыл саһыл уорҕата быган көстөр. Суорун Омоллоон
△ Хайааһын туох эмэ хас биирдии миэстэттэн саҕаланарын, тэйэрин-сыҕарыйарын бэлиэтииргэ туттулар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, места, с которого начинается действие, передвигается что-л. (с)
Улуус-улуус аайыттан Улуу бухатыыр дьону Күтүр дьаһал күүһүнэн Көҥү тардан аҕалан, Уоллаах кыыс уоруктарын Тула туруордулар. И. Чаҕылҕан
Халлааҥҥа көппүт уоттаах хардаҕастар түспүт сирдэрин аайыттан өрт баран чугас эргиннээҕи сир барыта кутаа уотунан кырбаста. М. Доҕордуурап
Муннуктар, ороннор аайыттан дьон өрүтэ үрүөтэспитинэн барарга дылы гыннылар. Амма Аччыгыйа
△ Хас биирдиититтэн туох эмэ тарҕанар, иһиллэр предметин, миэстэтин бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении каждого предмета, места, от которого распространяется что-л. (от). Утуу-субуу: «Бүттэ»,— диир саҥалар биригээдэ аайыттан сатараан иһилиннилэр
□ Манна лабаа аайыттан Намылыйан тарҕанар Тардыы көмүс куоластаах Татыйыгын ырыата. Баал Хабырыыс
2. Туох эмэ ылыллар предметин, төрүтүн хас биирдиитин бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении каждого предмета, являющегося источником получения чего-л. (у, от)
Ыаллар аайыттан ыйыталастылар. Амма Аччыгыйа
Ону нэһилиэк кинээһин ыйыытынан чарчыыналар, хаппарааллар ыал аайыттан хомуйаллара. Н. Якутскай
«Сельстрой» былаанын толорботох, онон холкуос аайыттан [киһи] ылаллар. С. Ефремов
3. Ханнык эмэ хайааһыҥҥа төрүөт буолар предмети бэлиэтииргэ туттуллар (арыт намтатар, кыратытар суолталаах). ☉ Употребляется при обозначении предмета, являющегося причиной какого-л. действия (иногда имеет значение уменьшения, принижения)
Тоҕо итинник кыра аайыттан уйаргыахха нааданый? Н. Лугинов
Кыра аайыттан кыыһыран тымтан барар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бандьыыттар, саалаах дьон, оҕус аайыттан куттаныахтара дуо. Н. Заболоцкай

1. аат.
2. Оҕолоох эр киһи (оҕотугар, оҕолоругар сыһыаннаан этиигэ). ☉ Отец (детей)
   Хара киһи — Микиитэлээх Өлөксөй аҕалара — Лэглээр уола Дьөгүөрдээн эбит. Амма Аччыгыйа
   Иһит, доҕоруом, ытыктаа Ийэҥ тылын, аҕаҥ тылын, Хомотума, ытатыма, киһилии кэпсэт эбэҕиниин! С. Данилов
   Төрөппүт аҕа, ийэ аатын Түһэн эрэ биэримэҥ! Аҕа алгыһын ыланнар, Уолаттар тарҕастылар. Эллэй
3. Кимтэн эмэ (үксүгэр этиллэр, этэр, ахтыллар киһиттэн, дьоннортон) элбэх саастаах, сааһынан баһыйар киһи (дьон). ☉ Старший (старшие) по возрасту
   Намыын оҕонньор сааһа сүүс уон үһэ. Оҕонньор Чүөчээскиттэн оруобуна сүүс эрэ сылынан аҕа. Суорун Омоллоон
   Максим оҕо эрдэҕиттэн аҕа дьон тылын хаһан да быһа гыммакка үөрэммитэ. Н. Лугинов
   Нахов сааһынан Сергей Петровичтыын утаа-сабаа быһыылаах да, быдан аҕа курдук көстөр. Софр. Данилов
   △ Кырдьаҕас, ааспыт көлүөнэ дьоно (билиҥҥи көлүөнэҕэ, эдэрдэргэ сыһыаннаан этиигэ). ☉ Старшее поколение (по отношению к молодому)
   Бу Кыһыл Знамя аннынан Аҕаларбыт Интернационалы ыллыыллара. П. Тулааһынап
4. кэпс. Дьон ытыктыыр, сүгүрүйэр, бас-көс туттар киһилэрэ. ☉ Самый уважаемый, почитаемый человек; защита и опора, глава, вождь
   Сүүһүнэн ыаллаах учаастак биригээдэ аҕатынан «ыал аайы баар киһи» талыллыбата чахчы. С. Федотов
   Кэс тылларын эппиттэр аан дойду аатырбыт аҕа физиктэрэ. В. Яковлев
   Аҕа тойонуом, аһын! Алҕаспын хааллар, Аныгы буруйум буоллун. А. Софронов
5. көсп. Тугу эмэни төрүттээччи, саҕалааччы (үксүгэр улахан общественнай-культурнай суолталаах дьыаланы). ☉ Основоположник, основатель, родоначальник
   Ааптар кинигэтигэр бэйэтин оҕо сааһын туһунан ахтыыны киллэрбитэ, биһиги литературабыт аҕата А.Е. Кулаковскай олоҕуттан сырдаппыта олус кэрэхсэбиллээх, махталлаах суол. КНЗ ОТК
   Эбээн литературатын аҕата Николай Саввич Тарабукин урут соччо-бачча биллибэт хас биирдии айымньыта тахсыытын ааҕааччы бэркэ сонургуу көрөрө, биллэн турар, оруннаах. «ХС»
   Дьиҥнээх хомус аҕата уус киһи оҥорбут эбит. Истээриҥ эрэ, оонньоотоҕуна хайдах эрэ дьикти кылыһахтанан барар. «Кыым»
6. даҕ. суолт., кэпс. Кимтэн эмэ ордук чорбойор (кыаҕынан, дуоһунаһынан, үлэһитинэн эҥин). ☉ Выделяющийся чем-л. (напр., силой, сноровкой, мастерством, должностью). Кини миигиттэн аҕа охсооччу
   □ Уол сааһынан да, солотунан да аҕа киһиэхэ куруубайдаабытын кэмсинэн, күлүүгэ-оонньууга аралдьытан кэбиһиэн баҕарда быһыылаах. Амма Аччыгыйа
   ср. тюрк. аҕа ‘старший брат, отец’
   ♦ Аар тойон аҕа үрд. — аҕаны ытыктаан, аҕаҕа сүгүрүйэн этии (үксүгэр фольк. тут-лар). ☉ Высокопочтимый господин отец (церемонно-торжественное обращение к отцу, обычно употр. в фольк.)
   Аар тойон аҕам! Күн күбэй хотун ийэм! Мин этэр тылбын Истэн өйдүөн туруҥ эрэ! Болот Боотур
   Ол, Аана суох Атаҕастабыл адаҕыйбытын Аан маҥнай Аар тойон аҕабыттан анаарбытым. А. Софронов
   Данил оҕонньор оҕотун диэки, аар тойон аҕа аһыныылаах хараҕынан көрөн олордо. М. Доҕордуурап. Аҕа аата аҕа — төрөппүт аҕа диэн чугас, таптыыр, сүрэҕэ чараас киһи (онон бырастыы гыныа, аһыныаҕа диэн этии). ☉ Отец есть отец (близкий, родной человек — формула прощения проступков детей отцами)
   Кытаанахтык, мас-таас курдук аккаастаан кэбис, этэр киһилэригэр тахсыма! Аҕа аата аҕа, ийэ аата ийэ буолар, Өлөрүөхтэрэ суоҕа. Мөҕөр-этэр диэн улахан буолбатах... М. Доҕордуурап. Аҕа баһын тосту олор — аҕаҕынааҕар өссө ордук ааттаах-суоллаах киһи буол, аҕаҕын баһый. ☉ Затмить славой своего отца, превзойти во всем своего отца
   Охсуулаахтык үлэлээн, уйгулаах, дьоллоох-соргулаах олохтонуох, ыал буолан буруо таһаарыах, аҕа баһын тосту олоруох санаалаах этим. Ф. Софронов
   Биир кэмҥэ дьоҥҥо-сэргэҕэ тахсыбыттара, дьиэ-уот тэринэн, этэргэ дылы, аҕа баһын тосту олорбуттара [Кешалаах Никон]. «Хомус». Кини [С. Зверев] аҕа баһын тосту олорон, 80 сааһын томточчу туолуута биһиэхэ бүтүн саха норуотун бүттүүнүн үөрүүтэ, бырааһынньыга буолла. «ХС». Аҕа курдук аҕаттан (төрөөбүтүм, айыллыбытым) фольк. — дьоһун, ытык-мааны холоонноох аҕаттан төрөөбүтүм (төрүппүнэн-ууспунан эйигиттэн тутах буолбатахпын диэн суолталаах көһөр олук). ☉ Я родился от достойного, почтенного отца (постоянная формула, означает: и своим родом нисколько не хуже, вполне достоин того, с кем разговаривает герой). Мин да аҕа курдук аҕаттан айыллыбытым, ийэ курдук ийэттэн төрөөбүтүм. Тоҕус халлаан үрдүгэр тура төрүөбүт Дьулуруйар Ньургун Боотур обургу убайдаахпын, Айыы Умсуур удаҕан аҕастаахпын, Айталы Куо аҕастаахпын. Ньургун Боотур. Аҕалаатар аҕа үрд. — аҕаны эбэтэр төрөппүт аҕа курдук күндү киһини ытыктаан, маанылаан, «баар-суох күндү киһи» диэн этэр көһөр олук (тард. сыһыар-х тут-лар). ☉ Церемонно-почтительное обращение к родному отцу или человеку, почитаемому как родной отец
   Бу орто туруу бараан ийэ дойдуга Эн эрэ, эн эрэ тускар олоробун. Ийэлээтэр ийэбин, аҕалаатар аҕабын Эйигин, эйигин эрэ хоһуйабын. С. Данилов
   Антип Сантынов оҕонньор, ама, аҕалаатар аҕата, убайдаатар убайа буолбатах үһүө? «ХС». Аҕа тутун (оҥоһун) — кими эмэ ытыктаан, сөбүлээн, көҥүл өттүгүнэн бас бэрин, баһылык, сирдьит оҥоһун. ☉ Признавать кого-л. своим предводителем, главой
   Кинини этэрээккэ бөлүһүөк диэн ааттыыллар, Байыастар ытыктыыллар, аҕа тутталлар. «ХС»
   Аҕатын туйаҕын хатарбыт көр туйах. Оҕом булчут бэрдэ буолсу, аҕатын туйаҕын хатарыыһы. «ХС»
   Арай уола Лэгиэнтэй аҕатын туйаҕын хатарыыһы. Д. Очинскай. Айах ыла аҕа — бэрт кыранан (хол., хонугунан даҕаны) аҕа (ыһыахха бастакы айаҕы (чороону) кыранан да аҕа саастаах саамай кырдьаҕас оҕонньор-го бастатан туттараллар). ☉ Чуть-чуть старше по возрасту (у одногодков учитываются месяцы, даже дни — букв. старше настолько, что может взять (первым) кумысный кубок (первый почетный кубок вручается старейшему из всех собравшихся на Ысыахе))
   Кини миигиннээҕэр сааһынан айах ыла аҕа этэ уонна манна төрөөбүт-үөскээбит буолан, бэйэтин нэһилиэгин дьонун билбэхтии түһэр быһыылааҕа. А. Бэрияк. Араҥ (аас) аҕата, иринньэх ийэтэ — үтүө санаалаах, аһыныгас, тиийиммэттэргэ-түгэммэттэргэ, быстыбыттарга көмөлөһө сатыыр киһи туһунан. ☉ Отец больных (голодных), мать хилых (о добрых, сердобольных мужчине и женщине)
   Чоочо баай тойон абаҕам, Икки атахтааҕы иҥнэрэн Иринньэх ийэтэ, араҥ аҕата Аатырарыҥ биллибэт. А. Софронов
   Кэнэҕэски кэлэр ыччакка, Хойукку уһун үйэлэргэ Иринньэх ийэ буолар, Араҥҥа аҕа буолар Амарах санаалаахтар төрүөхтэрэ. С. Зверев
   ◊ Аҕа баһылык — 1) былыргы аҕаийэ ууһун баһылыга. ☉ Старейшина рода
   Улуу тойоммут, аҕа баһылыкпыт! Биһигини аһынарга, абырыырга ананан айыллыбытыҥ буолуо, урут да аһынар, араҥаччылыыр этиҥ. П. Ойуунускай
   Олоҥхо дьоно, ааптар этэринэн, аҕа ууһунан, биир кэргэн курдук тутуспутунан олороллор Барыларын аҕа баһылыктара ытык кырдьаҕас (патриарх) салайар. Эрчимэн; 2) кэпс. бас-көс киһи; ытыктанар салайааччы. ☉ Глава, руководитель; уважаемый, почитаемый человек
   Үлэһит дьон үрдүктүк сыаналыыр киһилэрин лидер, аҕа баһылык салайааччы оҥосторго дьулуһуулара мэлдьи күүстээх буолааччы. «Кыым». Аҕа дойду көр дойду. Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии көр сэрии. Аҕа дойду сэриитэ көр сэрии. Аҕа кылын көр кылын. Аҕатын аата — төрөөһүн туһунан сибидиэтэлистибэҕэ ыйыллар, киһи толору аатыгар аҕатын аата. ☉ Отчество. Кини аата Сергей, аҕатын аата Федорович
   □ Кини [Семен Васильевич] куурус устудьуоннарын бүтүннүүлэрин ааттарынан, аҕаларын ааттарынан ыҥырар
   Өйдүүрэ да бэрт! Н. Лугинов. Аҕа уустаа эргэр. — аҕа уустарынан араҕыс, аҕа уустарынан хайдыһан олор. ☉ Жить родовыми (отцовскими) группами, обособляться по родовым признакам
   Дьон-сэргэ аҕа уустаан олоруулара кэм баар кэмигэр, билиҥҥи Сахаар оҕонньор саҥа туран, булду-алды кыайа-хото тутар буолан эрдэҕинэ биирдэ силлиэлээх күн буолбута. В. Яковлев
   Аҥаардас акаарылар эрэ аҕа уустаан аймахтаһан олорор алаастарыгар тиийдим. П. Тобуруокап. Аҕа уустас эргэр. — аҕа уустарынан атааннас, өстөс (хол., сири былдьаһан). ☉ Устраивать, возбуждать межродовые раздоры, столкновения (напр., из-за покосов, выпасов)
   Кулгаахха сибигинэйэн, хоп тылы тарҕатан, аҕа уустаһан, атааннаһыыны күөртүү сылдьаллар. Амма Аччыгыйа. Аҕа уустаһыы эргэр. — аҕа уустарынан атааннаһыы, өстөһүү (хол., сири былдьаһан). ☉ Межродовые раздоры, столкновения (напр., из-за покосов, выпасов и др.)
   Ар-бур саҥарсыы элбээтэ, Аҕа уустаһыы сыарҕа быатын кэрбээтэ. С. Васильев
   «Кырдьыга даҕаны, бу аҕа уустаһыыта улаханнык атахтаабыт дьонноробут», — диир биир чилиэн. Күндэ. Аҕа ууһа — биир өбүгэттэн төрүттээх, хас да ийэ ууһун холбуур улахан уус (өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи чарчыына кинээс баһылыктаах нэһилиэк иһинээҕи сирдээх бэйэни салайынар бөлөх). ☉ Род, происходящий из нескольких ийэ ууһа, большая семья; основная единица якутского самоуправления (несколько таких единиц составляют наслег)
   Кинилэртэн Таҕаранньа аҕатын ууһа диэн халыҥ аймах дьон үөскээн, тарҕанан, билигин араас сирдэргэ олорор сурахтара иһиллэр. Болот Боотур
   Олоҥхо дьоно, ааптар этэринэн, аҕа ууһунан, биир кэргэн курдук тутуспутунан олороллор. Эрчимэн
   Дьуона кинээс Салбаҥ нэһилиэгин аҕыс аҕатын уустарын чарчыыналарыттан мунньахха төһө киһи кэлбитин ыйытан бүтэр. Н. Якутскай. Ииппит аҕа — төрөппөтөх, оҕону кыра эрдэҕиттэн иитэн улаатыннарбыт киһи. ☉ Приемный отец
   [Семенов:] Эмээхсин, тугу-тугу тыллаһаҕын? Уолуҥ ииппит аҕатын итинник саҥарарыҥ сатанар үһү дуо? С. Ефремов
   Кииринньэҥ аҕа көр сүтүөр аҕа. Сүөдэр бэрэссэдээтэл кииринньэҥ аҕатын Солтуохабы аҕарҕаабатаҕа. П. Аввакумов
   Кииринньэҥ аҕата, Кирилэ диэн киһи, хаайыы олоҕун хайҕаан кэпсиирэ иһиллэр. Р. Баҕатаайыскай
   Кэргэн аҕата көр ыал аҕата. Онно баар эдэркээн Бу дьиэ, кэргэн аҕата, Ааҕааччыа, эн кэрэхсиир Тыйаатырыҥ артыыһа. С. Данилов. Сүрэхтээбит аҕа эргэр. — христианскай сиэр-туом быһыытынан оҕону сүрэхтииргэ кыттыыны ылбыт эр киһи. ☉ Восприемник, крестный отец
   Кинини миигиннээҕэр ытыктыах тустааххын: сүрэхтээбит аҕаҥ буолар. Н. Неустроев. Сүтүөр аҕа — оҕолор ийэлэрин кэлиҥҥи кэргэнэ, төрөппөтөх, кииринньэҥ аҕа. ☉ Отчим
   Дьэ хайдах сүтүөр аҕа түбэһэр. Болот Боотур. Ыал аҕата — кэргэннээх, оҕолоох дьиэ-уот баһылыга, (үксүгэр элбэх кэргэннээх ньир-бааччы ыал баһылыгын туһунан). ☉ Отец семейства, глава семьи (обычно большой крепкой семьи)
   Баҕа санаалаахпын, хаһан эрэ төннөн, Төрөөбүт дьиэбитин сөхсүтэргэ, Буруо таһааран, төрүөх төрөтөн — Ыал аҕата буолан олорорго. С. Данилов
   Дьэ, ыал аҕатынан, тэрилтэ салайааччытынан дииллэрэ чахчы эбитин билэн сылдьабын. «Кыым»