неодобр, любитель осуждать, порицать.

укорять, корить, упрекать; порицать; кыра аайы миигин хомуруйума не упрекай меня по пустякам.

порицать, осуждать кого-что-л.; кини куһаҕан быһыытын кытаанахтык сэмэлээтилэр его недостойное поведение строго осудили.

аат., сөбүлээб. Дьону сиилии сылдьааччы, оннугунан дьарыктанааччы. ☉ Любитель осуждать, порицать. Одууһуттар да бааллар быһыылаах

несов. разг. 1. кого за что (порицать) сыҕай, хомуруй, сэмэлээ; 2. кого чем (попрекать) сыҕай, хомур, хомуруй.

1) обвинять в чём-л., порицать, осуждать за что-л.; уорууга буруйдаа = обвинить в краже; 2) наказывать, карать; кэлбити-барбыты барытын буруйдуу турар уордаах ыраахтааҕы баар үһү загадка есть сердитый царь, карающий каждого проезжающего-проходящего (тигээйи оса).

туохт. Кими эмэ үөҕэр, сэмэлиир икки ардынан күүскэ саҥар. ☉ Осыпать кого-л. упрёками, осуждать, порицать
Бэл диэтэр хараҕын анныгар да сытары булан көрбөт, үөҕэри-хомуруйары да арааран истибэт. С. Курилов (тылб.)

1) рассматривать, разглядывать кого-что-л.; всматриваться, вглядываться в кого-что-л.; тонолуппакка одуулаа = не сводить глаз с кого-чего-л.; одуулаан көрдөххө... если всмотреться..., если присмотреться; 2) разг. осуждать, порицать; дьон одуулуохтара люди осудят; одуулуу көр = смотреть с осуждением, смотреть укоризненно.

туохт. Буруйга-сэмэҕэ тарт, буруйга-сэмэҕэ түбэһиннэр. ☉ Порицать, привлекать к ответственности
Уоруккун уоттааннар, Утары турбуккар, Буулаҕа бурсуйдар буруйдаан-сэмэлээн, Үөн курдук өлөртөөн, Үөрбэҕэ үөллүлэр. П. Ойуунускай
Аҕабыыт киҥэ-наара ордук холлон, буруйдуура-сэмэлиирэ ордук күүһүрэн иһэр. Ол аайы оҕолор киниэхэ өстөнөллөрө эмиэ күүһүрэн иһэр. Амма Аччыгыйа

туохт. Кими эмэ туох эмэ сыыһаны оҥордуҥ, сөбө суох быһыыланныҥ диэн саҥар эбэтэр оннук санаа. ☉ Порицать, осуждать кого-л. за что-л., делать замечание
Учуутал тахсан Микиитэни кыратык сэмэлээн киирдэ. Амма Аччыгыйа
«Ыаспайдаан түһэҥҥит, эмээхситтээр. Киирбит киһини сүгүн сырытыннарыаххыт суох», — Катя эмээхситтэри сэмэлиир. Далан
Манна Суонньа кыыс бостууктуур. Хата чугас халтаҥнаабыт сиргэ илдьэн кирдэрэр үһү. Ону ааспыт мунньахха сэмэлээбиттэригэр, этиһэн хапса сылдьар. М. Доҕордуурап