прил. 1. горох; гороховый суп горох мин; 2. (о цвете) тэһэ анньыы ойуулаах бороҥ; # чучело гороховое или шут гороховый 1) (о смешно одетом) киһи күлүөх та-н-астаах киһи; 2) (посмешище) дьон күлүүтэ киһи, хоҥ мэйии.

насмешка; элэк гын= (или оҥоһун=) насмехаться; элэккэ киир= быть предметом насмешек; эриэн ыт элэгэ буолбут погов. он стал посмешищем для пёстрой собаки (т. е. всеобщим посмешищем).

и. д. от күл = 1) смех, хохот; 2) перен. насмешка, глумление; күлүүгэ бар= стать посмешищем; күлүү гын = насмехаться над кем-чем-л., осмеивать кого-что-л.

I желтовато-серый (с чёрным оттенком); бөрө курдук күөрт ыт желтовато-серая, как волк, собака; күөрт ыт күлүүтүгэр бар погов. стать посмешищем желтовато-серой собаки (т. е. очень смешным).
II мех; мехй; уус күөрдэ кузнечный мех; күөрт айах его рот— кузнечные мехй (т. е. всё раздувает, преувеличивает).

сов. 1. что (проявить деятельность) оҥор; сделать по-своему бэйэҥ саныыргынан оҥор; 2. что (произвести, изготовить, создать) оҥор; 3. что, разг. оҥор, оҥоһун; сделать себе костюм бэйэҕэр көстүүмнэ оҥоһун; 4. что (выполнить, произвести) оҥор; сделать уроки уруоктаргын оҥор; колесо сделало два оборота в секунду көлөһө секүүндэҕэ икки эргиири оҥордо; 5. что гын, оҥор; сделать ошибку алҕаһы оҥор; 6. кого-что (поставить в какое-л. положение) оҥор, гын; сделать кого-л. своим помощником кими эмэ бэйэҕэр кемөлөһөеччү гын; сделать посмешищем дьон күлүүтэ оҥор.

күл I диэнтэн хай
аата. Оонньуу оонньообуттар, күлүү бөҕөтүн күлбүттэр, кэпсэтии былатын кэпсэппиттэр. Саха фольк. Эмиэ тэбэнэттээх күлүү иһиллээт, ким эрэ быһа охсубутунуу «эх» гынан хаалла. Н. Босиков
Күлүү — бу аан дойду улуулара бас бэринэргэ күһэллибит күүстэрэ буолар. ЭБЭДьА
2. Кими эмэ элэк гыныы, хаадьылааһын. ☉ Насмешка, глумление над кем-л.
Хара буолтум тапталбар Хаадьы, күлүү буолбатах, Хата дьиҥнээх аналбар Хара көмүс быһыылаах. Н. Босиков
Сатира олоххо дириҥник силистэммит омсолоох быһыыны-майгыны төрдүттэн түөрэн, …… өһөхтөөхтүк өлөрө күлэр буоллаҕына, юмор — сымнаҕас, эйэ-дэмнээх, элэктээх күлүү. ВГМ НСПТ
♦ Күлүүгэ барда (киирдэ) — сыыһахалты быһыыланан ким эмэ күлүүтэ, элэгэ буолла. ☉ Стать посмешищем для кого-л.
Хата, дьонум көрбөтөхтөрө үчүгэй, көрбүттэрэ буоллар күлүүгэ барыа эбиппин. Далан
Бэйэм аатырбыт умнуган киһибин. Арыт хамсабын уоба сылдьан көрдөөн, арыт бултуу сылдьан саабын умнан, дьоҥҥо элбэхтик күлүүгэ барбыт бэйэккэм. С. Никифоров
Ама үс куобаҕы уон икки киһиэхэ эттээн үллэрэ турдахпыный — сүрүн да, күлүүгэ барыахпыт. Н. Габышев. Күлүүгэ ыыт — кими эмэ, бар-дьон ортотугар күлүүгэ киллэр, элэк оҥортор. ☉ Сделать кого-л. посмешищем, выставлять кого-л. на посмешище
Чээбий уус тыллаах буолан, Өндөрүүһү — үрүҥ ыстаабын боломуочунай сололоох тойонун — ити курдук күлүүгэ ыытан турардаах. Күннүк Уурастыырап
◊ Күлүү гыммыкка дылы — элэктээбит курдук. ☉ Словно насмехаясь, будто в насмешку
Күлүү гыммыкка дылы, утута охсон кэбиһэллэр ээ! Бэйэм даҕаны, көлөөк киһи, сылаас дьиэни булаат, утуйан умса сытыйбытым түргэнин! Амма Аччыгыйа
Ходоровтаах «хотонноругар» итиччэ көстөн турар дьаабы үлэҕэ — бастакы, оттон биһиэхэ, күлүү гыммыкка дылы, биһирэбил эрэ бириис. Н. Лугинов
Күлүү гыммыкка дылы, кэнниттэн кэлэн доруоптаама, доҕор. Р. Кулаковскай. Күлүү гыммыттыы — элэктээбиттии. ☉ Словно насмехаясь, издеваясь
Кыҥнайакыҥнайа, тахсан ыларгын көрүллүө диэн күлүү гыммыттыы, одуулаһан тэһэ көрөн сытта. Болот Боотур
Наташа, тоҕотун бэйэтэ билбэккэ эрэ, княжна Марья диэки күлүү гыммыттыы көрдө. Л. Толстой (тылб.). Күлүү гын (оҥоһун) — ким эмэ итэҕэһин-быһаҕаһын эбэтэр тугу эрэ олуонатык оҥорбутун туһанан, элэктээ, хаадьылаа. ☉ Насмехаться, издеваться над кем-чем-л., осмеивать кого-что-л.
Бииргэ үөрэммит доҕотторум, манна бааллара эбитэ буоллар, миигин күлүү гыныахтара этэ. А. Софронов
Күөрт ыт курдук Күлүү оҥостоннор, Эриэн ыт курдук Элэк гынан бардылар. П. Ойуунускай
«Доҕоор, куһуҥ аһаран биэрдэ, куйбас гыммытын көрбөтүҥ дуо?» — мин кинини күлүү гынабын. Далан