1) вызывать появление пены, вспенивать; 2) перен. преувеличивать, привирать.

1) уст. стрела с наконечником, боевая стрела; кустук курдук куоһан = фольк. уподобиться боевой стреле (быть совершенно готовым, напр. к походу, к бою); 2) радуга; кустук түһүүтэ появление радуги.

туохт.
1. Күүгэн таһаар. ☉ Вспенивать, вызывать появление пены. Үүтү ытыйан күүгэннээ
2. көсп. Омуннаан, эбэн кэпсээ. ☉ Преувеличивать, раздувать, привирать
[Күөрэгэй:] Дьэ эмиэ ону-маны кэпсээн күүгэннээн ахан эрэллэр. Бэҕэһээ Айаалы, түрмэттэн куотан, тахсан Бороҕоҥҥо тиийбит үһү диэбиттэрэ. Суорун Омоллоон

образн. неровный, с комочками, зернистый (напр. о сметане при появлении в ней кусочков масла во время пахтанья).

туттул. сыһыан холб. Этэр санааны күүһүрдэн-бэлиэтээн, бу баардыы ыйан биэрэри көрдөрөр. ☉ Служит для подчеркивания высказываемой мысли, указания на появление лица, предмета, которого ожидали, на наступление или завершение действия, о котором говорится в высказывании (ну вот, вот и)
Дьэ бу дойдубар кэлэ сырыттаҕым. Софр. Данилов
Оо, дьэ, бу эн кэлэн, Уолум, сытар эбиккин дуу... С. Зверев
Үөлээннээхтэрбин күн бүгүнүгэр диэри, санаабар, күүтэ, кэтэһэ, сатыы турдаҕым дьэ бу. С. Федотов

аат., сөбүлээб. Саҥа кэлбит киһи (хайа эрэ өттүнэн сөбүлээбэт, сөпсөөбөт буоллахха этиллэр). ☉ Вновь пришедший, прибывший человек (появление к-рого нежелательно, воспринимается неодобрительно)
Ол кэлиэхситтэр [биэлэй этэрээтэ] аан маҥнайгы дьаһалларынан, дьиэ таһыгар бу түүн биэлэйэ суох киһи сылдьара бобуллубут үһү. Амма Аччыгыйа
Кэлиэхсит ханна төрөөбүтүн, туох буруйу оҥорон остуруокка олоро сылдьыбытын манна ким да билбэт этэ. Н. Якутскай
Кэлиэхсит миигин атыҥыраабыттыы, туохха эрэ уорбалаабыттыы көрөр. Н. Абыйчанин

примета, предзнаменование; предчувствие; куһаҕан биккэ дылы как дурная примета (о внезапном появлении чего-л. очень страшного, неприятного); бит гын не говори, а то сглазишь (букв. считай хорошей приметой).

аат.
1. Дьахтар эбэтэр кыыл сүөһү тыһыта (ханнык эмэ кыыл) оҕолонуута. ☉ Роды у женщины или самки животного, деторождение
Арыт ийэ кыыл төрөөһүнэ этэҥҥэ ааспат, дьиэтиттэн килиэккэҕэ субу-субу сүүрэн тахсан, ыарыыланарын аһара сатыыр, кутуругун сытырҕаланар. АВЛ ГСФ
Ынах сылга ордук элбэх үүтү биэриитэ бэһис-сэттис төрөөһүнүгэр буолар. КПЫ
Табаһыттарга түбүктээх кэм. Күнүстэри-түүннэри таба төрөөһүнүн кэтээн көрөллөрө, маныыллара. ВН СС
2. Ким, туох эмэ күн сирин көрүүтэ, олоҕун саҕалааһына. ☉ Появление на свет, рождение кого-л.
Өлүү уонна төрөөһүн киһи аймах модун муоратын биир кэм саҥардан иһэр. ДИМ
Идэни талыы син биир иккис төрөөһүн кэриэтэ буолар. БТУоТ
3. Оҕолонуу, оҕону төрөтүү ахсаана. ☉ Количество рождений, рождаемость
Билиҥҥи кэмҥэ оҕо төрөөһүнүн салайыы боппуруоһа оҕо үөскүүрүттэн харыстанар ньымалар сайдыыларыттан ыкса сибээстээҕэ биллэр. ТЕН ИДь
Төрөөһүн аччааһына, өлүү элбэҕэ, үгүс дойдуларга билигин харахха быраҕыллар буолла. «Чолбон»

облако; туча; облачная погода; итир былыт перистое облако; этиҥнээх былыт грозовая туча; сатыы былыт низкое облако; сис былыт облака в середине зимы, с появлением которых прекращаются сильные морозы # былыт тараһа подкожный жир толщиною меньше, чем в палец.

I
аат. Сүөһү, кыыл улахан сыстыганнаах ыарыыта. ☉ Сибирская язва
Оҕото сотууҥҥа өлбүт сүөһү этин сиэн тыктаран өлбүтэ. А. Софронов
Биир сайын идэмэрдээх сотуун ыарыыга буулатан, сүүсчэкэ ынаҕа, сылгытын үөрүн үксэ хотуур отунуу охтубуттар. И. Гоголев
Былырыын наһаа куйаас дьыл буолан, сотуун ыарыы споралара тиллэн, эпидьиэмийэ туран, биир хоту оройуон табатыгар улахан кутталы уган ааспыта. Далан
△ эргэр. Былыргы итэҕэлинэн, дьиэ сүөһүтүн, кыылы имири эһэр киһиэхэ көстүбэт абааһы. Кини кэлэрин саа эстэрин курдук улахан тыас былыттартан иһиллэн биллэрэр, ол кэнниттэн сүөһү өлүүтэ саҕаланар. ☉ По старинному якутскому поверью, невидимая сила, злой дух (абааһы), истребляющий домашних животных и зверей
Его появление предвещает грохот, похожий на ружейный выстрел, возникающий где-то в облаках, с которого и начинается падёж скота. Тус арҕаа диэкиттэн Сотуун этиҥин курдук Кураанах этиҥ Куугуначчы этэн кэбистэ. Д. Говоров
Бырааттаах уолум …… ыраас ытык халлаантан сотуун илбис этиҥэ тоҕо суодуйан үнтү барчалаабытын курдук суох буолбуттара. Д. Апросимов
Кырдьаҕастар «Сотуун ыарыы сылгыны саанан ытар курдук өлөрөөччү, өссө онно саа тыаһын истиллээччи» диэн омуннаан кэпсииллэрин үгүстүк истэр этибит. НПИ ССЫа
русск. шатун
II
аат. Мотуор баала эргийдэҕинэ, онно олорсо сылдьан пуорсаннары олбу-солбу хамсатар мотуор чааһа. ☉ Подвижная деталь, соединяющая поршень с валом двигателя, шатун
Биригэдьиир Байбаас от үлэтин үгэнигэр сотуунун тоһуттаран кэлэн, Ууска оҥорторбут. Далан
Массыына сотуунун тыаһа тиһигэ быстыбакка чачыгырайда. М. Доҕордуурап
Бу саас хаардаахха сотуун бөҕөнү оҥоро олороро. «ХС»