разборчивый, привередливый; аһыгар талымас разборчивый в еде.

разборчивый; привередливый; салаҥ киһи сириксэн посл. неумелый всегда разборчив (т. е. требователен, придирчив к чужому труду).

даҕ. Хаппырыыс, бөппүрүөктэһэрин, мундуйдуурун сөбүлүүр. ☉ Кап ризный, своевольный, привередливый
Ыаллар эҥин араас атаах, мааны, мундуй, өһөс эҥин оҕолорун уруок устатыгар биир кэлэктиипкэ холбооһун …… учууталга эрэ барытыгар кыайтарбатах суол. «ХС»
Кини нус бааччы сылдьыбат, мундуй киһи этэ. А. Гайдар (тылб.)

даҕ., эргэр. Сирэрталар, талымас. ☉ Строгий в выборе, привередливый, капризный, разборчивый
Тарбыйах тарбыйахтан Талбалаах эмээхсин Тарбыйаҕын истэрим. Дьүлэй Бүөкээн
Сиибиктэ, эппитим курдук, бэйдиэ үүммэт уонна үүнэр да сирэ талбалаах. И. Данилов

даҕ. Туохха эмэ (хол., аска-таҥаска) бириинчик, ылбычча сөбүлээбэт, сирэр-талар. ☉ Разборчивый, прихотливый, привередливый
Доҕорум олоххо кыранан дуоһуйар, аска-таҥаска талымаһа суох киһи этэ. А. Шапошникова
Ыарыһах киһи айаҕа талымас. ВМП УСС
Оонньуур наһаа элбэҕэ оҕону буорту гынар: атаах, талымас, саҥаттан саҥаҕа наадыйар буолан иһэр. ФВН ТС
Сибиинньэ талымаһа суох буолан иитэргэ эрэйэ суох, түргэнник улаатар. ДьСИи

1. аат. Сөбүлэспэт буолан киҥир-хаҥыр, ытамньыйа саҥарсыы. ☉ Плаксивое выражение недовольства, хныканье; размолвка, склока
   Өскө тиэргэн иһигэр кыҥкый-хаҥкый баар да буоллаҕына, ону ыраатыннарбакка көннөрөбүт. С. Руфов
2. даҕ. суолт. Сөбүлэспэт буолан киҥир-хаҥыр, ытамньыйар саҥалаах. ☉ Плаксивый, капризный, привередливый, склочный
   Оройунан харахтаах Обот-дугуй уолаттардаах, Кырыытынан харахтаах Кыҥкый-Хаҥкый кыргыттардаах. Күннүк Уурастыырап
   Хомойуох иһин, кыҥкый-хаҥкый кэпсэтиилээх, кынчарыһан, сэмэлэһэн тахсар идэлээх ыаллар бааллар. ЧКС АК

даҕ. Олус улахан көрдөбүллээх, элбэҕи эрэйэр; олус бириинчик, талымас. ☉ Слишком строгий в выборе, требовательный; слишком разборчивый, привередливый
Салаҥ киһи сириксэн (өс хоһ.). Үчүгэйин билинэриттэн, сириксэнэ бэрт буолан, итиччэ саастаныар дылы кэргэҥҥэ тахсыбатаҕа. Күннүк Уурастыырап
Харатаайап кулуба кыыһа сириксэнин дьахталлар, эмээхситтэр араастаан үгэргииллэрэ, сиилииллэрэ. Н. Якутскай
Кини Леночката диэн — толлостугас атаах уостаах, сүрдээх сириксэн көрүҥнээх, маама соҕотох оҕото этэ. «ХС»
ср. осм. чиркинсэ ‘находить гадким; отказываться’

1. даҕ.
2. Судургута суох, олус эгэлгэлээх, уустук (хол., оһуору этэргэ). ☉ Вычурный, затейливый (напр., об узоре)
   [Ыаҕайа] хор, маннык чааҕыр тигиилээх эбит. А. Сыромятникова
   Олус чааҕыр таҥаһы таҥныбыт Тоняны көрүөххэ толоос этэ. Н. Островскай (тылб.)
3. түөлбэ. Атаах, хаппырыыс (хол., оҕону этэргэ). ☉ Капризный, привередливый (напр., о ребёнке). Ыалбыт оҕото олус чааҕыр
4. аат суолт. Эгэлгэ, уустугурдуу. ☉ Вычурность, затейливость, замысловатость. Ийэм бастыҥам оһуорун улахан чааҕыра суох, судургутук тиктэ
   □ [Айымньы геройдарын] кэпсэтэр тыллара судургу, ордук чааҕыра, уустугурда сатааһына суох барар. Н. Заболоцкай

1. аат. Кыҥынайа соҕус сөбүлэспэти биллэрии, төттөрүлэһии. ☉ Плаксивое выражение недовольства, каприз, прихоть. Хас оҕом кыҥкыйын уйабын, Ардыгар аҕалыы ааттыыбын… Р. Баҕатаайыскай
   Эдэр дьон диэн, дьэ бу …… Киһи тылын истибэттэр, Кырдьаҕастар ол-бу Кыҥкыйдара диэччиктэр. С. Тимофеев
   Дьиэ иһигэр кыҥкый, отур-ботур саҥарсыы ханна барыай. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Сөбүлэспэттии туттар, киҥир-хаҥыр саҥалаах. ☉ Плаксиво выражающий свое недовольство, распускающий нюни, капризный, привередливый
   Кыыһынан кырдьыбыт дьахтар кыыһырымтаҕай, кыҥкый, онтон да атын омсолоох диэн дьоннор кэпсэтээччилэр ээ. Р. Баҕатаайыскай
   Ити тыраахтардара эҥин кыҥкый кыыс оҕо курдуктарын оҕонньор истэр. И. Федосеев
   Ийэҥ, эһэҥ аах бука бары чэбэр, чиҥ бөҕө, ону ааһан өссө наһаа бириинчик, дьоҕус да омсону туора көрбөт кыҥкый бөҕө дьон этилэр дии. «ХС»

даҕ., кэпс.
1. Тас көрүҥэр, таҥаһыгар-сабыгар, тутта сылдьарыгар аһара болҕомтотун уурар, үтүөмсүк, маанымсык. ☉ Любящий наряжаться, щеголять
[Кыргыттар] Этэрбэс таҥастааҕы Элэк гыннылар …… Силээхтэ киһини Сэргэхтик көрдүлэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Чааскылаах диэн куораттыы таҥастаах, сууммут-тарааммыт, аҕамсыйбыт силээхтэ ойуун көһүннэ. Амма Аччыгыйа
Тастан киирбит киһи сүрдээх сиэдэрэй таҥастаах, силээхтэ көрүҥнээх …… уол аххан киһи бэрдэ эбит. И. Никифоров
2. Олус бириинчиктиир, талымас, сириксэн. ☉ Слишком разборчивый, привередливый
Мин таптыы көрбүттэрин талан ылар, сирбиттэрин киэр илгэр сорох силээхтэ эдэр дьону сүөргүлүү көрөбүн. «ХС»
Сиидэрэп Өндөрөйдөөх Сибиинньэлэрэ олус өйдөөх. Силээхтэ — араас аһы талар, Сибиэһэй буулканан аһаталлар. «ХС»
Сылгылар аһылыкка олус силээхтэлэрин умнуохха сатаммат. САС
русск. шляхта