межд. разг. дорообо; здорово, приятель! дорообо, доҕор!

прил. разг. уруккуттан баар, өрдөөҕү, өрдөөҕүттэн; давнишний приятель өрдөөҕүттэн атас.

бунтовать; киһим бууннаан барбата разг. мой приятель взбунтовался и отказался идти.

I мена, обмен; замена; оҕус атаһа плата за быка.
II приятель, друг, товарищ; миэхэ атас буол будь мне товарищем; атас туһугар атах тостор посл. ради друга и ногу сломаешь (букв. и нога сломается).

ласковый, любезный; аламаҕай күммүт перен. ласковое наше солнышко; атаһыгар аламаҕай , доҕоругар дуобурай погов. с приятелем — любезен, с другом — добр.

I
аат. Кимиэхэ эмэ доҕор, табаарыс. ☉ Чей-л. приятель, друг, товарищ
Атас туһугар атах тостор (өс хоһ.). «Олус көмүскээмэ, атас, бэйэҕэр сыстыа», — диэн саайда Ваня. Амма Аччыгыйа
[Ыаллара] тиийэн кэлэллэрин кытта, суккун сонноох Суут албын: «Доҕоор, атастарым кэллилэр, күөстээ эрэ», — диир. Суорун Омоллоон
Испирдиэн былыр мин аҕам саамай истиҥ атаһа этэ. С. Ефремов
ср. тюрк. адаш, ат даш ‘тезка’
II
аат., эргэр. Мэнэйдэһии; туох эмэ хардата, төлөбүрэ (малынан, нотууранан). ☉ Мена, обмен; замена, оплата (натурой)
Ол атаһы кинилэргэ табах биэрэр. Оҕуспутун атаһа да суох уларсыахпыт. ПЭК СЯЯ
III
аат., харыс т. Киис атыыра. ☉ Соболь-самец
Атас эбит. Өҥтүү мааны. СГФ СКТ

сов. 1. кого-что (обернуть, упаковать, укутать) суулаа; 2. что (завинтить) эрий; 3. что (загнуть, подвернуть) тиэр, бүк тут; завернуть рукава сиэхтэргин тиэр; 4. (свернуть в сторону) туораа, эргийэ бар; 5. разг. (зайти мимоходом) таарый; завернуть к приятелю доҕоргор таарый.

1) толковать, растолковывать, разъяснять, объяснять; киһитигэр быһаара оҕуста он уже растолковал (это) своему приятелю; уруогун быһааран биэр = объяснить урок; үлэтин быһааран биэр = определить чьи-л. функции; 2) решать; выносить решение; маны мунньах быһаарыа это решит собрание.

аат.
1. Ыалга иитиллибит оҕо төрөппүт уонна ииппит дьонноро бэйэ-бэйэлэригэр. ☉ Биологические и приёмные родители ребёнка по отношению друг к другу
Оҕотун ылан ииттэххинэ, ол киһиҥ ньаадьыҥ буолар. Багдарыын Сүлбэ
Быыкаанныыр Кыстааныктаахха ньаадьылара буолан, көҥүл олордо. Н. Павлов
Балбаара эмээхсин уһуннук тэринэн, кэһии мунньунан, ньаадьытыгар Кэтирииҥҥэ тиийбитэ. А. Сыромятникова
2. эргэр. Сүөһү айыыһыта. ☉ Богиняпокровительница скота
Үгэх иччитэ иһэгэй дьиэлээх Хаҥас диэки ньаадьыга ньымааттаата. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кинини кытта буоллаҕына Киллэрбиттэрэ эбитэ үһү Хотон иччитэ оҥорон Ньаадьы Ньаҥханы. П. Ойуунускай
Сайылыгыҥ оҥкучаҕар ньаадьы уйата баарын ыалыҥ оҕото алдьаппыт. Суорун Омоллоон
3. түөлбэ. Киис тыһыта. ☉ Самка соболя
Эбэҥкилэр кииһи олус күндүркэтэн атыырын «атас», тыһытын «ньаадьы» диэн ааттыыллар. Я. Семёнов
ср. монг. найз ‘друг, приятель; подруга, приятельница’, калм. нээдьи ‘друг, подруга’, туба. ньанджы ‘друг’, эвенк. нядю ‘родня (близкая)’

I
аат., эргэр. Чугастааҕы, ыаллыы дьон, бэйэ дьоно, уруу-аймах дьон. ☉ Соседи, родня, родственники, свои люди. Удьуор төрүт өһүгүм
□ Омук тойуга, өһүк номоҕо буолбут (өс хоһ.)
Онуоха: «Кыыс оҕо санаата аһынааҕар кылгас» диэн өс хоһооно, өһүк номоҕо буолар эбит. Ньургун Боотур
Нуучча, саха манна [пааркаҕа] тоҕуорустун, Омук, өһүк манна субурустун! Үөрүүоонньуу манна үмүөрүстүн, Дьоллоох ырыа манна чугдаарыстын! С. Васильев
ср. др.-тюрк., тюрк. өз ‘свой, собственный’, др.-тюрк. еш ‘друг, приятель, сподвижник’
II
өһүк саҕах — ойуун таҥаһа, ойуун кыырар кыаһааннаах таҥаһа. ☉ Шаманская одежда, шаманский плащ. Кырдьаҕас, өһүк саҕаҕын куурдун. Музейбытыгар хас да толору кыаһааннаах өһүк саҕаҕа баар; өһүк таҥас (өлүнньүк таҥас) — өлбүт киһиэхэ кэтэрдиллэр таҥас. ☉ Погребальная одежда. Өһүк таҥаһын бэлэмнээбиттэрэ
ср. джаг. өчүк ‘угасание; погасший’