1) прозрачный, просвечивающий; дьэҥкир таас прозрачный камешек; 2) топлёный (о масле).

прил. 1. (прозрачный) дьэҥкир ыраас, курустаал таас курдук; кристальная вода дьэҥкир ыраас уу; 2. (безукоризненный) эҥкилэ суох, курустаал курдук ыраас; кристальной чистоты человек эҥкилэ суох ыраас киһи.

прил. 1. өстүөкүлэ дьүһүннээх; стекловидный камень өстүөкүлэ дьүһүннээх таас; 2. с. х. (прозрачный) дьэҥкир; стекловидные зёрна пшеницы сэлиэһинэй дьэҥкир туорахтарэ; # стекловидное тело анат. өстүөкүлэ дьүһүннээх эттик (харахха).

прил. 1. курустаал; хрустальный завод курустаал завода; хрустальная ваза курустаал ваза; 2. перен. (прозрачный) курустаал курдук, дьэҥкир ыраас; хрустальная вода дьэҥкир ыраас уу.

даҕ. Курдары көстөр чап-чараас (былыт туһунан). ☉ Тоненький, прозрачный (об облаках). Халлаан алака-чалака былыттаах
□ «Алакам-чалакам суоҕа буоллар, Аллан дьаамыгар тиийиэм этэ», — диир үһү (тааб.: адаҕалаах ат)

1) прозрачный, чистый; дьэҥкэ уу чистая вода; 2) ясный, не пасмурный; дьэҥкэ күн ясный день; 3) перен. ясный; дьэҥкэ этии ясная речь; дьэҥкэ өй ясный ум; 4) перен. ясный, очевидный; бу боппуруос дьэҥкэ этот вопрос ясен.

1) быть круглыми и ясными (о светло-карих глазах); 2) перен. быть очень чистым, прозрачным; арылыйбыт уулаах үрэх прозрачная речка.

прил. 1. (не прозрачный) өлбөөркөй, болоорхой; тусклое стекло болоорхой ©с-түөкүлэ; 2. (не яркий) өлбөөркөй, боруҥуй, хараҥа; тусклый свет боруҥуй сырдык; тусклый зимний день кыһыҥҥы ©лбөөркөй күн; 3. (не блестящий) өлбөөркөй, болоорхой; тусклое серебро өлбөөркөй көмүс; 4. (поблёкший) өлбөөркөй, болоорхой, болоорбут; тусклые краски болоорхой кырааска; 5. перен. (невыразительный) өлбөөркөй, уота суох, ©с-пүт; тусклый взгляд уота суоҕунан көрүү.

Даҕааһын күүһүрдэр формата, дьэ- диэн саҕаланар олохторго сыстар: дьэп-дьэҥкир, дьэп-дьэргэҥнэс. ☉ Препозитивная усилительная форма прилагательных, присоединяемая к основам, начинающимся со слога дьэ: дьэп-дьэҥкир 'очень прозрачный', дьэп-дьэргэҥнэс 'сильно мелькающий, мерцающий'
[Дүөдэ] уута ып-ыраас, дьэп-дьэҥкир. Далан
Улахан, дьэп-дьэҥкир харахтара кэҥээн, төгүрүйэн ылаллар. Н. Заболоцкай
Хаар түһэн намылытан эрэр. Түннүгүнэн таһырдьаны көрдөххө, биир кэм дьэпдьэргэҥнэс буолла. П. Аввакумов

прил. 1. сырдык; күннээх; светлая комната сырдык хос; светлый день күннээх күн; светлая лунная ночь сырдык ыйдаҥа түүн; светлая лампочка сырдык лаампа; 2. (чистый, прозрачный) сырдык, дьэҥкир; светлое стекло сырдык өстүөкүлэ; 3. (о цвете) сырдык, сырдык өҥнөөх; светлый костюм сырдык көстүүм; 4. перен. (радостный, счастливый) сырдык, үтүө; светлое будущее сырдык кэскил; 5. перен. (отчётливый, ясный) сырдык, дьэҥкэ, ыраас; светлый ум сырдык ей; # светлая личность үтүө киһи.