проклятие.

проклятие.

1. гортань; глотка; бэлэскэр буор туоллун! фольк. проклятие пусть в глотку тебе набьётся земля!; 2. перен. горластый; бэлэс киһи горластый человек.

и. д. от кырый= II старение, старость; кырдьыыны утары охсуһуу борьба против старения; кырдьыы буолбут пришла старость; кырдьыы диэн кырыыс погов. старость—проклятие.

даҕ. Кырыыс иҥмит, кыраппыт. ☉ Тот, над которым висит чье-л. проклятие
[Манчаары:] Кыйаарга да кыйданнарбын, Кыыл курдук кыыллатарга Кыратыылаах кырыыстаах буоллаҕым дии. А. Софронов

аат., эргэр. Өлүүнү-сүтүүнү баҕаран этэр ыарахан тыллар, кырыыс. ☉ Проклятие
Таныарым иччитэ. ПЭК СЯЯ
Тиэрэ түһэн сытан …… Таныар бөҕөнү Таныйан турда. П. Ойуунускай
Ынаҕы бытааннык этэрэн, Ыксатыы кутталын билэрим, Ардыгар, аһара эмнэрэн, Амырыын таныары истэрим. Күннүк Уурастыырап

1) злоязычный, способный проклясть, причинить кому-л. беду своим проклятием; кырыыстаах кыраабытын курдук как проклятый (говорится, когда на кого-л. обрушиваются друг за другом неудачи и несчастья; букв. будто проклял несущий проклятие); 2) бран. проклятый, чёртов; бу хара кырыыстаах тыал уҥуортаһаа-рыа суох этот проклятый ветер нам не даст переправиться на тот берег.

1) благословение; кырдьаҕастан алгыһын ыл , эдэртэн эйэтин ыл посл. от старого бери его благословение, от молодого— дружбу; 2) хвала, восхваление, славословие; 3) страстная мольба, заклинание; кырыыс баһа хааннаах , алгыс баһа арыылаах посл. последствия проклятия— кровь, последствия заклинания — — масло (т. е. проклятие —губительно, мольба — спасительна).

аат. Кимиэхэ эмэ куһаҕаны, өлүүнү-сүтүүнү баҕаран ыарахан тыллары этии. ☉ Проклятие, заклятие
Кырдьар кырыыс, сорсуйар сор (өс хоһ.). Алгыс баһа сыалаах, кырыыс баһа хааннаах (өс хоһ.). Кырыыс тылынан Күтүр өстөөхпүн Кыраан-таныйан эттэҕим буоллун. И. Егоров
Мин кырыыһым, оҕунан ыппыттыы, түргэнник тиийиэ. М. Доҕордуурап
тюрк. карҕыс, каргыш

аат., фольк. Кыраан этии, кырыыр-таныйар саҥа. ☉ Проклятие
Хобуохтуу сытарым, Хоргуйан өлөрүм — Кэнийэр кэниэрим Кэллэҕэ буолаахтыа. П. Ойуунускай. [Ол үстээх оҕону] Отут ордуга тоҕус тиһиликтээх Оҕуруктаах уот-сарай быанан, Кэниэргэ этэннэр, Кэнтиккэ охсоннор, Кэнийэн кээспиттэрэ эбитэ үһү… П. Ойуунускай. Ойуун киһи …… Сатаҕай кэниэрэ Сахсырҕа үөн Саҥатын курдук Сааҕынаан тиийэр. Д. Говоров