опускаться, разлагаться (морально); превращаться в жулика, шулера.

несов. 1. (разлагаться) сытый, ымыр, эмэҕир; 2. перен. сытый, кэҕин.

1) гнить, портиться; эт сытыйбыт мясо испортилось; бу дьиэ муостата сытыйбыт половицы этого дома сгнили; сытыйан хаал = испортиться; сытыйбыт сыт гнилой запах; сытыйбыт тэллэй сгнившие грибы; 2) перен. разлагаться, развращаться; өй-санаа өттүнэн сытый = морально разложиться.

туохт., кэпс. Аҥыыаҥыы араҕыс, үрэлин, ыһылын; алдьан. ☉ Распадаться на части, разлагаться; приходить в беспорядок, расстраиваться
Бактыарыйалар сабыдыалларынан [структурата суох] почваҕа органическай бэссэстибэ бары маассата ордубакка түргэнник сатайданан хаалара. ВВР СОТ

туохт., кэпс. Илээт буол. ☉ Превращаться в жулика, шулера; морально опускаться, разлагаться
Чугас, ыраах дьонноро, Ис-тас киһилэрэ - «Хаартыһыт Хабырыыс Илэ илээтирдэ», - диэн Иһирдьэ-таһырдьа Ибир-сабыр Этэр буоллулар. А. Софронов
[Бөһүөлэккэ] арай суох отой быстыбыт ыал, илээтирбит киһи, киһи бары киэр эргийбит эристиинэ. Н. Габышев

туохт., эргэр. Сытый, сытыйан үрэллэ сылдьар буол. ☉ Гнить, портиться, разлагаться
Тууһу бэрэмэдэйтэн ылаҥҥын, иһэ ыраастаныллыбыт куһу тууһаан ис. Бачча итиигэ имирэн хаалыа, сахсырга ыһыа. Далан
Бокуонньук эмээхсин остуолга сытар, буоска курдук саһардар даҕаны, имирэн өссө да буортутуйа илигэ. А. Пушкин (тылб.)

туохт., кэпс. Буорту буолан, куһаҕан сыттан, сытый-үрэлин. ☉ Портиться, разлагаться, гнить, издавая дурной запах
Сайыҥҥы ыраах айаҥҥа атынан сылдьар киһи уопсайынан даҕаны эмирбит биитэр сытыйбыт эт диэн өйдөбүлтэн туттуна соҕус түстэҕинэ табыллар. Н. Заболоцкай
«Тиксии киһитэ балык аҕалбытыҥ буолуо, хайа кэһииҥ?» — диэн буолла. «Баарын иһин, кыратык эмирэ түстэҕэ буолуо», — саарбаҕалаата мин аргыһым. «ХС»

I
туохт. Буорту буол, сытый. ☉ Гнить, портиться, разлагаться
Түүн сөрүүҥҥэ айанныыр үчүгэй. Күнүс куйааска эппит ымырыа. И. Данилов
II
даҕ. Киһи саллыан, чаҕыйыан курдук амырыын, дьулаан. ☉ Страшный, ужасный
«Бэйи, Степановыҥ туһугар ымыр киһи», — диэн аһарбыта. В. Яковлев
Дьон тириппиттэриттэн уонна бурҕайар буортан улаан ньуурдаах утары көрбөтөх ымыр дьүһүннэммиттэрэ. М. Доҕордуурап
Мөлүйүөнүнэн дьон иһин Иэстэбил ымыр буолуо. А. Твардовскай (тылб.)
III
ымыр да гыммат (гынан көрбөт) — кыратык да кыһаллыбат, кыһаллан да көрбөт. ☉ соотв. не дрогнул ни один мускул на лице
Атын сүүйтэрэн баран ымыр да гыммата. Болот Боотур
Ангелина Ивановна ити тыллартан ымыр да гынан ылбатаҕа. В. Гаврильева
Абаккабар араастаан суустуу сатыыбын. Киһим ымыр да гынан көрбөт, мүчүйэн эрэ кэбиһэр. С. Федотов

туохт.
1. Итиигэ бүтэйдии сыраллан буорту буол, көөнньөн сытый. ☉ Портиться, разлагаться от перегревания
Тиириллибит тирии мыччыстаҕастаах буоллаҕына аанньа хаппат, көймөстөр. ДьСИи
Саас аайы ол дьапталҕа ирэн көймөстөр. ФЕВ УТУ
2. Хамсаабакка, тарҕаммакка хойун (салгын, сыт-сымар туһунан). ☉ Густеть, сгущаться, настояться, застояться (о запахе чего-л.)
Арыгы көймөстүбүт ыар сыта аҥыл гынна. Амма Аччыгыйа
Түүн көймөстүбүт мүөттээх дыргыл сытынан киһи муннугар минньигэстик саба биэрэрэ. В. Протодьяконов
3. Итииргээн, буһан көлөһүн алын. ☉ Запариться, перегреться, вспотеть (от жары)
Туоҕа Баатыр, этэ көймөстөн, утуйан биэрбэккэ өрө мөхсөрө. Далан
Этэ көймөстөн, суунаары быһа үрэххэ киирдэ. «ХС»
4. Күүгүнүү, хойуутук хамсыы, эймэҥнии мөҕүс. ☉ Тревожно, неугомонно, беспокойно кружиться, шевелиться, двигаться
Көс сэрии көһөн көймөстөн кэллэ. Саха ост. I
Маҥнайгы ыам кумаара дыыгыныы көймөһүннэ. Л. Попов
Оттон балык буоллаҕына күөскэ куппуттуу көймөстө оонньуура. Далан

аат.
1. эргэр. Күһүн муус тоҥуута бултаан холбоҕо кутан мунньубут мунду (оннук сытан, буһардахха иһэ тохтон кэлэр буола луугурар, кыһын тоҥмутун кэннэ сиэнэр). ☉ Озёрный гольян осеннего улова, которым запасаются впрок, заквашивая его в специальных коробах (употребляли в пищу зимой, после замерзания)
[Күөлтэн] м у н д улаан ыланнар холболууллар эбит. Сытыталлар. Лыыба диэн ааттаах. Багдарыын Сүлбэ
Оҕонньорбут тоҥ лыыбаны ойо охсон киллэрэн буһарбыта. Сотору буолаат, аһыытыҥы сыт билиннэ, онтукпут кэнникинэн дыргыйан, сыҥаахпыт уута сүүрэн барда. «ХС»
2. кэпс. Уймалас бадараан, оборчо. ☉ Зыбкая почва, топь
Хас да килэмиэ тир усталаах бадарааннаах лыыбаны уһугунан эргийэн, …… кэтиир пуун оҥостон тохтоотубут. И. Эртюков
Бэл тайаҕы бадараантан, лыыбаттан, маартан хостонуллара. Н. Габышев
ср. чув. лапра ‘грязь (слякоть)’
◊ Лыыба буол туохт., кэпс. — сытыйан илдьи бар, илдьирийэ сылдьар буола сымнаа. ☉ Мякнуть в результате гниения, загнивать, разлагаться.