несов. см. распределить (-СЯ).

с. 1. (по гл. распределить) үллэрии, тарҕатыы; 2. (по гл. распределиться) үллэһиллии.

сов. 1. кого-что (расставить по местам, поместить) туруортаа, оннулаа; 2. что (распределить) тарҕаталаа; разместить заказы сакааһы тарҕаталаа.

сов., распланировывать несов. что 1. (распределить во времени) былааннаа; 2. (разместить по плану) былааннаа, былааннаан чэрчилээ; распланировать сад сады былааннаа.

сов. что 1. (выложить, разместить) уурталаа, тарҕата уур; 2. что (развернув, положить на что-л.) тэлгэт, тэлгэтэ уур; разложить карту картаны тэлгэт; 3. (зажечь) отун; разложить костёр кутаата отун; 4. (распределить) тарҕат, түҥэт; разложить расход ороскуоту түҥэт; 5. хим., мат. араар, араартаа; разложить воду на кислород и водород ууну кислородка уонна водородка араар; 6. перен. (привести к упадку) үрэй, алдьат, сатарыйыыга тириэрт.

туохт. Ханнык эмэ үлэни оҥорорго дьаһалла биэр эбэтэр туох эмэ өлүүтүн биэрэргэ дьаһай, нэрээттэ оҥор ☉ Дать распоряжение выполнить какую-л. работу, распределить наряд для получения или отправки ч его-л.
Бастаан кэллэҕинэ, муус устар ыйга эттэ нэрээттээ диэн киирэммин, үүрүллэн тахсыбатым. Р. Кулаковскай
Сокуускаҕа анаан төһө наада буоларынан ыскылааттан эт нэрээттиир. В. Ойуурускай

эргэр., көр алтынньы
Аҕыс ыйдаах аба-дьыбар дьыл Аан бастаан аттанан кэлиитигэр Алынньы ый ол ахсын эргэтигэр Хара күлүк оҕус Хамнаан кэлбитэ. Саха нар. ыр. I
♦ Алынньыга (диэри) астаах, бэһинньигэ бэстээх, олунньуга оттоох — тэрээһинэ суох, аһын-үөлүн хааччыммат киһи туһунан. ☉ Не имеющий запаса продуктов, сена; не умеющий правильно распределить свои запасы (о плохом, никчемном хозяине — букв. до октября пища, до сентября — сосновая заболонь, до февраля — сено).

туохт.
1. Өлүү-өлүү арааран үллэр. ☉ Делить, распределять, раздавать
Соппуруон баай үчүгэй үүнүүлээх алаастарын, хочолорун сэбиэт былдьаан ылан дьадаҥы дьоҥҥо түҥэтэн биэрбитэ. Н. Якутскай
Учуутал оҕолорго үөрэнэр кинигэ, тэтэрээт, харандаас түҥэппитэ. В. Протодьяконов
Биирдии баһыырынан түҥэтэн истэҕинэ, дьон аҥаара өлүү балыктарын ылыахтарын иннинэ, балык аҕыйаан испит. Эрилик Эристиин
2. мат. Чыыһыланы чыыһылаҕа үллэр. ☉ Производить действие деления, делить
Витя бултаабыт куобаҕын, хабдьытын тарбаҕынан ааҕа, төгүллүү, түҥэтэ үөрэнэрэ. Н. Заболоцкай
«Уон харандааһы уон оҕоҕо түҥэттэххэ, хастыы буоларый?» — диэн учуутала суот биэрэр. ПНИ АДХ
Нуулу түҥэтэр сатаммат. ШИН А
ср. хак. түгет ‘распределить’, монг. түгэх ‘распространяться, расходиться (по рукам)’

туохт.
1. Кимнээҕи эмэ кытта тугу эрэ түҥэтин, түҥэттэн ыл. ☉ Делить, разделять, распределять что-л. между кем-л.
Ол булчут тугу бултуурун бары үллэстэн сиэн олороллор, булт суох буоллаҕына бары хоргуйа олороллор. А. Софронов
Тохороон Баһылай икки кырбас лэппиэскэлээҕин тоһута тутан үллэһиннилэр. Амма Аччыгыйа. Ойуун муспут баайын үллэстэннэр, уолаттар олус баай эбиттэр. Суорун Омоллоон
2. Туох эмэ билэргин (хол., сонуҥҥун), ис санааҕын эбэтэр үөрбүккүн-хомойбуккун атын дьоҥҥо биллэр, тиэрт. ☉ Делиться с кем-л. новостями, мыслями, чувствами (напр., радостью, горем)
Соҕотох киһи сатаан да үөрбэт. Атын киһилиин үллэһиннэххэ эрэ киһи үөрүүтэ ситэр-хотор эбит. Н. Лугинов
Бырааһынньыктарын бииргэ атаараллар, ахтылҕаннаах дойдуларын сонуннарын үллэстэллэр. ӨӨ ДДьДТ
Микииппэр кэргэнин сүтэрэн тулаайахсыйбыта, санаатын үллэстэр киһитэ суох буолан, дууһата муунтуйбута. «ХС»
3. Тус-туспа арааран, аҥыы-аҥыы тыыран үллэр (хол. үлэни). ☉ Распределить что-л. (напр., работу) между кем-л.
Хас да олоҥхоһут түмсэ түстэхтэринэ, оруолунан үллэстэн, бүтүн олоҥхону толороллоро. Суорун Омоллоон. Үлэбитин үллэһиннибит: Огдооччуйалаах Настаа [бурдугу] баайдылар, атыттар наар быстыбыт. С. Маисов
Кэргэнниилэр арахсыылара чаастатык дьиэ иһинээҕи үлэни-хамнаһы тэҥҥэ үллэстибэттэн тахсар. «Кыым»
♦ Уостарынан үллэстэллэр — кими да баттаабакка, тэбис-тэҥҥэ үллэр (туох эмэ аһы). ☉ Делиться с кем-л. едой поровну, никого не обделяя (букв. распределять по губам)
Өйүө астарын тобоҕун уостарынан үллэстэллэр. Н. Якутскай
Оннук булду [тайах этин] бука бары уостарынан үллэстэн сииллэрэ. А. Сыромятникова
Ити мин икки бургунаһым үүтүн уоспутунан үллэстэн олоробут. С. Никифоров