несов. 1. чалымнаа, чаллырҕаа; волны плещут о берег долгун биэрэккэ ох- суллан чалымныыр; 2. (брызгать) ыһыахтаа; дети плескали друг на друга оҕолор бэйэ-бэйэлэрин уунан ыһыахтаспыттара; 3. что (проливать) тоҕо дьалкыт; плескать на пол сиргэ тоҕо дьалкыт; 4. перен. (реять) тэлибирээ; паруса плещут баарыстар тэлибириил-лэр.

несов. 1. чалымнаа, чаллырҕаа; вода плещется о берег уу биэрэккэ охсуллан I чалымныыр; 2. чалымнаа; рыба плещется в реке өрүскэ балык чалымныыр; 3. (обдавать друг друга брызгами) ыпыахтас; 4. перен. (реять) тэлибирээ; на домах плещутся флаги дьиэлэр үрдүлэринэн былаахтар тэлибириил-лэр.

дьүһ. туохт. Намылыйан, санньылыйан түһэн, бытааннык илибирии хамсаа (лабааны этэргэ). ☉ Склонившись, слегка, спокойно покачиваться (о густой, тяжёлой ветке). Хойуу сэбирдэхтээх лабаалар, имигэсимигэстик намылдьыйа хамсаан, у о ллаах кыыһы кууһан кэбистилэр. А. Ф едосеев
ср. монг. намилзах ‘развеваться, реять, колыхаться (о знамёнах); прогибаться’

туохт. Кэлим-кэлимник күөгэлдьийэ хамсаа (хол., былаах тыалга). ☉ Плавно колыхаться, развеваться, реять (напр., о флаге на ветру)
Москва куорат сүрүн уулуссалара кыһыл былаахтарынан тэлимнээтилэр. Амма Аччыгыйа
Дьиэлээх тойон хаһыат ааҕар, Хаһыат лииһэ тэлимниир. Баал Хабырыыс
Алтан сэбирдэхтэр тэлимнээн түһэллэр. Н. Габышев

дьүһ. туохт.
1. Олус киэҥ, халыйа сылдьар курдук буол (хол., ыстааны этэргэ). ☉ Быть очень широким, просторным, висеть (напр., о штанах)
[Өҥөй Өлөксөөн] халҕайбыт киэҥ бэйбириэт ыстааннаах. В. Протодьяконов
«Ньукуус», — диэтэ халҕайбыт киэҥ ыстааннаах …… ыстаап начаалынньыга Жарников-Киэҥ ыстаан намыын, албын куолаһынан. «ХС»
2. Олус кэтит, улахан. ☉ Чрезмерно широкий, большой
Сэрии саҕанааҕы быстар дьадаҥы ыал дьиэтин ис бараана, ортотугар халҕайбыт нуучча оһоҕо. Е. Неймохов
Сыһыары намыһах, халҕайбыт собуоһуна үрдүгэр сүрдээх улахан киһи курдук бэрийэн турар эбит. В. Чиряев
Халҕайбыт матаҕа кини санныгар эбии ыйааһын буолбутунуу туттубута. Айысхаана
ср. туркм. галгамак ‘реять, развеваться’, кирг. калхай ‘нависать в виде щита, прикрытия’, бур. халхээ ‘развеваться (о платье)’

туохт.
1. Тыалга күүскэ, киэҥ-киэҥник тэлимнээ, тэлибирээ (хол., былаах туһунан). ☉ Широко развеваться на ветру (напр., о флаге)
[Бырааһынньыкка] Ыллыы-ыллыы, тэллэҕэ тэлээрэ, Кыыс үҥкүүлээн чохчороҥноото. Дьуон Дьаҥылы
Сотору бырааба үрдүгэр тэлээрбит кыһыл знамя оннугар маҥан былаах ыйанна. М. Доҕордуурап
Бука бары иннилэрин диэки, салгыҥҥа кыһыл знамя тэлээрэр сиригэр дьулустулар. М. Горькай (тылб.)
2. Салгыҥҥа чэпчэкитик уйдара көт. ☉ Плавно плыть по воздуху, реять, парить
Хатыҥтан сэбирдэхтэр тэлээрэн Лыах курдук эйэҥнээн көтөллөр. Эрилик Эристиин
[Таһырдьа] сылгы чыычаахтара айманаллар, лыахтар тэлээрэллэр. Г. Угаров
Сорох көтөр салгыҥҥа тэлээрэ сылдьан утуйар. ДьДьДь
3. көсп., кэпс. Салгыҥҥа уйдаран эрэрдии чэпчэкитик, түргэнник сүүр. ☉ Бежать легко и быстро в развевающейся одежде
[Оҕолор] ийэлээх аҕаларын эккирэтэн тэлээрэллэр. Күннүк Уурастыырап
Эдэригэр түспүт эмээхсин уон аҕыстаах кыыс курдук сүүрэн тэлээрэр. Т. Сметанин
[Ньукулай] тобугун имэринэн, үҥкүүлээн тэлээрэн ааста. А. Сыромятникова