несов., перепрыгнуть сов. что, через что үрдүнэн ыстан, ойон аас; перепрыгнуть ров хаспаҕы үрдүнэн ыстан.

сов. что 1. хас, хаһан оҥор; прокопать ров хаспахта хас; 2. (прорыть отверстие) дьөлө хас, курдары хас.

1) имеющий рвы, ямы; с... рвами, с... ямами; 2) имеющий промоины; с... промоинами.

1) ров; яма; хаспахха түстүм я упал в яму; 2) промоина; атым хаспахха түһэн хаалла моя лошадь угодила в промоину # хайа хаспаҕа пещера.

прил. 1. дириҥэ суох, чычаас; неглубокий ров чычаас хаспах; неглубокое дно чычаас тугэх; 2. (поверхностный) дириҥэ суох, чычаас (ис хоһоонноох); неглубокий доклад чычаас ис хопоонноох дакылаат; неглубокие знания чычаас билии.

аат. Кэтитэ суох чычаас хоруу. ☉ Неглубокий и неширокий ров, канава
Ойуурга уот бардаҕына — Ханааба хаһан бүөлүүллэр. Эллэй
Олбуор анныгар икки арсыын кэриҥэ туоралаах ханааба уута тымныытык килбэчийэр. И. Гоголев
Ынаҕы сүүрүгүрбэт ууттан, ханаабаттан, чалбахтан эҥин уулатар сатаммат. ДьСИи

аат. Ууну (хол., күөлү) көһөрөргө туттуллар эбэтэр уута суох сиргэ уу киллэрэр анал хаһыы. ☉ Канава для стока воды, ров
Биир саас халаан уута, куолутунан, хоруу устун тахсан, ходуһа диэки сүүрүгүрэн мөлбөһүйбүтүнэн барбыт. Амма Аччыгыйа
Уулуссаттан тэлгэһэм ортотунан дириҥ хорууну хаһан бардым. Н. Габышев

аат. Сир хаһыллыбыта, оҥкучах; уу хаһыыта, көҥүс. ☉ Ров, яма; рытвина, промоина
Уолаттар хаспахха кирийэн сыталлар. Н. Якутскай
Онтон сылаас, куйа, хараҥа буор хаспахпар тобуктуун, илиилиин кумуччу туттан, халтаҥ соммунан бүрүнэн олордум. Н. Габышев
[Гавриил] буомба көҥү тэппит хаспаҕар дьылыс гынна. А. Данилов
◊ Хайа хаспаҕа — хайалар быыстарынан дириҥээн киирэр көҥдөй сирдэр. ☉ Пещера
Сүбэлиирэптээх хайа хаспаҕар баайан туруорар аттарын үрдүгэр түстүлэр. Амма Аччыгыйа
Биһиги дойдубут араас сирдэригэр бэртээхэй хайа хаспахтара бааллар. СМН АҮө
ср. тув. каскак ‘крутой склон, поросший кустарником’, алт. каскак йер ‘круча’

туохт.
1. Ууну (кыра күөлү, үрүйэни, үрэҕи) эбэтэр бадарааннаах сири далаһанан эбэтэр ханнык эмэ кытаанах үктэллэргэ (дулҕаларга, көһөҥө таастарга о. д. а.) үктэнэн туораа. ☉ Переходить воду (небольшое озеро, речку, ручей) по мосткам или по кочкам, валунам и пр. Үрэҕи дулҕаларынан далаһалаан туораатым
Оҕо сылдьан аан бастаан Далаһалаан тахсыбыт Үрүйэкэм барахсан Үрүлүйэр сүүрүгүн Үтүөкэнник ахтабын. Хоһоон т. [Булчут:] Ээ, сэгээр, эн [тайах] өйгүн аһара арбаабыттар. Баара-суоҕа дулҕанан далаһалыыр эбиккин. В. Бианки (тылб.)
2. Үрэҕи, аппаны, хаспаҕы эбэтэр бадарааннаах сири туоруурга анаан тугу эмэ (хол., маһы, бэрэбинэни) туора бырах. ☉ Перекинуть что-л. (напр., доску, бревно) через речку, овраг, ров или болотистое место. Уолаттар аппаны маһынан далаһалаан туораатылар

аат.
1. Сорох кыыл, киһи сылдьарыгар, хорҕойоругар сөптөөх сир аннынан баар көҥдөй, хороон, хаспах. ☉ Естественное или искусственное полое пространство, проход под землёй, подземелье, подземный ход
Перемышль куорат сири аннынан сылдьыһар элбэх холлорооннордоох этэ. И. Федосеев
Булчут суоллуур. Бааһырбыт саһыл хайа тэллэҕэр баар холлорооҥҥо киирэн хаалар. П. Степанов
Марыына эмээхсин кыыһы дэллэритэн илдьэн кэбиниэт дэнэр быыкаа холлороон курдук хоһугар киллэрдэ. Огдо
Чоҕу хостоору оҥоһуллубут сир аннынааҕы холлорооннору, уопсайынан, шахта диэн ааттанар. ИА КЛ
2. Уһун синньигэс хаһыы, хоруу, оннук сир. ☉ Длинный ров, канава
Бэл, халлаантан түспүт таммахтар үрүйэ буолан, сир иҥнэритин, холлороонун батыһан байҕалга тиийэ сатыыллар. Н. Лугинов
Хойуу уйалартан иҥнэри оҥоһуулаах муоста холлороонунан хотон ортотугар хаһыллыбыт умуһахха мунньуллар эбит. «Кыым»
Окуопалар икки ардыларынан сылдьыһар холлорооннору хаспыттар. ГСС
◊ Холлороон айан суола — сырыылаах гынан баран, олус кыараҕас суол. ☉ Оживлённая, но очень узкая дорога
Манна төттөрү-таары сылбырыһан, холлороон айан суолун таһаарыммыттар. Амма Аччыгыйа
ср. тат. кулара ‘лощина, углубление’