обильное угощение, роскошный приём.

прил. 1. (роскошный) баай-та-лым, баай-мааны; пышный наряд баай-маа-ны таҥас; 2. көп, хойуу, үскэм; пышная причёска көп баттах; 3. (напыщенный) наһаа киэргэтиилээх; пышная речь наһаа киэргэтиилээх этии.

даҕ. Олус мааны, олус бэрт, кэрэ, үчүгэй көстүүлээх. ☉ Шикарный, роскошный
Сиэдэрэй симэҕинэн симэммит үтүө сир-дойду. Амма Аччыгыйа
Сорох дьон этэллэр: «Эһиги национальнай көстүүмҥүт олус сиэдэрэй, кырдьык, хоту олохтоох дьону санатар». И. Федосеев
Мин …… сиэдэрэй дьиэ тэриллээх күлүмүрдэс көстүүнэйгэ киирэн кэлбитим. «ХС»

даҕ. Сүүнэ улахан, киэҥкуоҥ, сиэдэрэй, кэрэ, дэлэгэй (үксүгэр фольк. кубулуйбат киэргэтэр эпитет). ☉ Широкий, просторный; выделяющийся огромными размерами, величиной; роскошный, пышный, прекрасный (обычно употр. как постоянный украшающий эпитет)
Алаас-сыһыы быһаҕаһын саҕа Айдам уорук балаҕан аатыра түстэ. Ньургун Боотур
Дэлиһиэй айдам уоругар Бэргээн киирэн, тэллэҕэр тиэйэ, Сэриини үөҕэр, ынчыктыыр, Сытан быһаччы дьаһайтыыр. Дьуон Дьаҥылы
Лиҥкир мастаах тэҥкэ тыа олус үгүс тиит баҕаналардаах сүүнэ улахан айдам уоругу санатара. Далан
Аҕыс ааттаах айдам силик үрэхтэр Ааллаһанайманан киириилэригэр Кытай Бахсылааны оҕонньору олохтообуттара үһү. П. Ойуунускай

аат. Улаханнык ытыктаан, убаастаан, ас арааһын тардан ыалдьыттатыы. ☉ Обильное угощение, роскошный прием
Арыгыта, аһа, күндүтэ-мааныта, дьиэтин-уотун килбиэнэ, табаарын дэлэйэ — барыта бу хараҕар баар. Болот Боотур
Уолаттар аһаан, күүс-уох киллэринэн, оҕонньор күндүтүгэр-маанытыгар, сүбэтигэр махтанан бараннар …… ыйыллыбыт туһаайыы устун айаннаабыттара. КНЗ ТС
Туос иһити эмиэ ханнык наадаҕа туттулларыттан көрөн, холобур, күндүгэ-мааныга, сайыҥҥы ыһыахха эбэтэр сүктэр кыыска энньэ биэрэр туос ыаҕайалары тигэллэрэ. ПСН УТС

1. аат. Дэлэй ас-үөл, олох баайа-талыма. ☉ Достаток, благополучие, благосостояние (материальное), изобилие
   Тулалыыр эйгэбит барыта ыраас буоллаҕына олохпут уйгута тупсар. А. Фёдоров
   Күөл ырбыыланнаҕына кырдьаҕастаах эдэр сааһыттар дьиҥнээх уйгуга тиийэллэрэ: кинилэр кус, анды этин таһынан илим соботун сииллэрэ. С. Никифоров
   Үлэһиттэр материальнай уйгуларын уонна култуураларын таһыма үрдээтэ. «ХС»
2. даҕ. суолт. Дэлэгэй, өлгөм, баайталым. ☉ Обильный, богатый, пышный, роскошный
   Ону бүттүүн биһирээн, Уйгу ыһыах ыстыбыт, Үйэлэргэ силигилээн, Үүнэр чэчир астыбыт. Күннүк Уурастыырап
   Төрөтөр оҕобутун биһиктээн, Төрүүр сүөһүбүтүн күрүөлээн Көрдөөх-нардаах сырдык, Уйгу олоҕу айдыҥ. А. Абаҕыыныскай
   Балбаара куруутун тиийиммэт кыһалҕалаах олохтон саҥа, киэҥ уйгу быйаҥнаах олоххо тахсарын санаан, сүрэҕэ битигирии олордо. Д. Токоосоп

дьүһ. туохт.
1. Хойуу буолан, куттахха бүтүннүү тула халыйан хаалбакка, өрөһөлөнөн томтоҕор быһыылан (балачча кэриҥнээх маассаны этэргэ); бөлөнүттэҕэс хойуу буол. ☉ Оставаться сгустком, сохраняя форму, не растекаясь по чему-л. (о густой массе); застывать ровным слоем, постепенно сгущаясь. Тэриэлкэни толору сылаас көбүөр мөлбөйөн турар. Суораппыт бүрүллэн мөлбөйбүт. Сүөгэй мөлбөйбүт
△ Ту ох эмэ хойуу маасса халыйарын курдук быһыыланан бытааннык хамсаа, уһун. ☉ Медленно нести себя, плыть, течь подобно густой, однородной массе
Өрүс чуумпу уута мөлбөйө у с т а р.  Чардаат чаана, дьон тыына үрүҥ туман буолан устан мөлбөйөр. А. Фёдоров
Бүлүү өрүһэ устан мөлбөйөр. Үрүҥ долгуннарын өрүтэ ыһан үөмэхтэтэр. П. Филиппов
2. Ордук көп, үскэл, тупсаҕай, улахан көстүүлээх буолан көһүн (хол., күндү түүлээҕи, үүнээйи аһын, киһини этэргэ). ☉ Иметь пышный, роскошный вид (о пушнине); быть ядрёным, спелым (о плодах растений); быть налитым, округлым, дебелым (о женщине)
Кырса ти риитэ кыһын, түүтэ муҥутуу көбөөтөҕүнэ, мөлбөйөн тирии да тирии буолар.  Туорааҕа мөлбөйөн Бастыҥ да оруос. Эллэй
Татьяна кэтирээбит, ордук мөлбөйбүккэ, баараҕадыйбыкка дылы буолбут. Д. Очинскай
ср. монг. мөлгөр ‘округлённый, гладкий’

1. даҕ., поэт.
2. Олус элбэх, аһара дэлэй (хол., баай). ☉ Обильный, неистощимый (напр., о богатстве)
   Дойдубут дуолан күүһэ туругура турарыгар, Олохпут барҕа кыаҕа Ордук хаҥыырыгар – Санаа далааһына хабарын Саха барытын сатыырын! Күннүк Уурастыырап
   Баҕарабын холкуостаах дьоннорум Барҕа быйаҥы оруохтарын, Оттон бэйэм айар хоһооннорум Оннук оргуйа туруохтарын. И. Эртюков
   Эн курдук көҥүл күүстээх, Эн курдук барҕа былаастаах Туох кэлиэй Бу орто туруу бараан дойдуга Аламай маҥан күммүт барахсан! С. Данилов
3. көсп. Толору көрүҥнээх, баһырхай, үөскүлэҥ. ☉ Крупный, большой, богатырского сложения
   Барҕа быччыҥ өрө тыыллар. Эллэй
   Бааһын уҥунуохтаата, Барҕа куҥнарын имэрийдэ, Аҕыйах таммаҕы Айаҕар кутан биэрдэ. П. Ойуунускай
   Бэйэтэ [Тойон Ньургун бухатыыр]– барҕа бэйэлээх, баараҕай быһыылаах, бухатыырга сөптөөх бөдөҥ туруу киһи. ПЭК ОНЛЯ II
4. көсп. Уостан хаалбат күүстээх (хол., санаа); уолан бүппэт толору (хол., дьол). ☉ Непреклонный, стойкий (о духе); переполненный, полный (о счастье)
   Баҕарабын сэгэрбэр Барҕа дьолу тосхойуохпун, Тапталлаах кэрэ сирбэр Туһалаах киһи буолуохпун. С. Спиридонова
5. аат суолт., поэт. Туох эмэ баайаталыма, уйгута, быйаҥа. ☉ Благо, обилие, изобилие
   Марсель куорат күлүмчаҕыл, Барытыгар баар баай, барҕа... С. Данилов
   Баарбын барытын Баттаабакка, бараппакка Бар дьон барҕатыгар Быраҕар майгылаахпын, Барыгыт барҕалаан Бастааҥ-атахтааҥ. А. Софронов
   ◊ Барҕа <баһаам> баай – хаһан да сүппэт, быстар диэни билбэт дэлэй баай. ☉ Неиссякаемое, неистощимое богатство
   Кинигэ – барҕа баай (өс хоһ.). Сир ийэ – биһиэнэ! Сирэм күөх – биһиэнэ! Баараҕай күүспүтүн Барҕа баай үппүтүн Ким кыайыай! Ким хотуой! П. Ойуунускай
   «Баай байанайым Барҕа баайыттан Быраҕан биэрдэҕэ, Арыы тыам аһыырга анаатаҕа», – диэн Уоһун иһигэр Ботур-ботур ботугураата. А. Софронов. Барҕа малааһын – элбэх киһилээх улахан малааһын. ☉ Богатый, роскошный пир
   Ол дойдуга [Тааттаҕа] Улахан урууларга, Ытык ыһыахтарга, барҕа малааһыннарга Алҕатар дьаһаллаахтар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Икки нэһилиэк бар дьонун үөрдэ-көтүтэ, үҥсүүтүн түмүгүн барҕа малааһынынан бэлиэтээн, аатынсуолун ыытыах буолбута. Күннүк Уурастыырап. Барҕа баһыыба (махтал) – истиҥ махталы биллэрэр саҥа аллайыы. ☉ Выражение искренней благодарности (огромное спасибо)
   Серго Орджоникидзены көрсөн, Бар дьонум аатыттан Барҕа баһыыба туттаран, Ис сүрэхпиттэн уруйдаатым, Иэдэһиттэн убураатым. С. Васильев
   Бу дойду дьоннорун барҕа махталларын поэт «Булчут эбээн бэлэҕэ» диэн поэматыгар суруйар. Софр. Данилов