1) росток; ростки; луук араскылара ростки лука; 2) перен. ростки, зародыш чего-л.; коммунизм араскылара ростки коммунизма.

побег, росток; ньыраайык мас побеги деревьев.

II л. *(росток) салаа, салаа ук (үүнээйигэ сан~а тахсыбыт сэбирдэхтээх салаа).

покрываться отавой; давать запоздалые ростки зелени.

несов., прорасти сов. 1. (дать росток) тылын, араскылан; огурцы проросли огурсу араскыламмыт; 2. (пробиться) таҕыс, үүнэн таҕыс; сквозь песок и камни проросла трава кумаҕы, тааһы курдаттыы от үүнэн тахсыбыт.

виднеться, показываться ровными рядами (о мелких зубах, ростках зелени); бурдукпут бытыгыраабыт хлеба взошли.

аат.
1. Үүнээйи саҥа тахсан эрэр үнүгэһэ. ☉ Росток, ростки (растения)
Ымынах ыарыылаах хортуоппуй харайыыга сытыйымтыа буолар, ордук араскыы биэрэр харахтара буортуйаллар. ФНС ОС
Булуук сир кырсын тиэрэн үллүктүүр. Манна бэрт сотору намчы баҕайы бастакы араскыылар бытыгыраан тахсыахтара. П. Аввакумов
Олорго [бааһыналарга] сэлиэһинэй күөх араскыылара муора баалынан долгулдьуйа хамсыыллара. И. Федосеев
2. көсп. Туох эрэ саҥа сайдан эрэр бэлиэтэ. ☉ Признак начинающегося развития чего-л.
Оҕо саас баракаастара... Баҕар, олортон саҕаланаллара буолуо киһи буолар араскыыта, киһи кэнчээрилээн тахсыыта. ИКДь
Саҥа араскыы тардан эрэр көҥүл тустууну Олимп хайатын чыпчаалыгар тиэрдиэх диэтэххэ — уһун, уустук да курдуга. НЕ ТАО
1924 сыллаахха Алдаҥҥа — Саха сирин хайатын промышленноһын бастакы араскыытыгар — кыһыл көмүһү илиинэн хостууллара. «Кыым»
◊ Араскыы тартар — үүнээйи саҥа үнүгэһэ тахсарын ситис. ☉ Проращивать, добиться появления ростка какого-л. растения
Оҕурсуну аны арассааданан үүннэрэн бадьыыстаспаттар. Ол оннугар сиэмэни икки күн устата араскыы тартараллар. ФНС ХО
Сөбүгэр соҕус бөдөҥ хортуоппуйу араскыы тартараҕын, араскыы уһууруттан дьиксиниэххэ сатаммат. «Кыым»

1. даҕ.
2. Улаата илик синньигэс, иинэҕэс (хол., мас). ☉ Молодой, тонкий, упругий (напр., о дереве)
   Сып-сырдык чээлэй күөх мутукча сандаҕыра наҕарбыт, ньирээйи сирэм тырымнаабыт, сэбирдэх илибирээбит. П. Ойуунускай
   Ньирээйи хахыйах бөлкөйө мэһэйдээн, бочугурас эрэйдээх миигин өйдөөн көрбөтөх быһыылаах. Болот Боотур
   Тэбис тэҥҥэ ойуур иһиттэн часкыйар саҥа аймана түһэр да, ньирээйи ойууру тоҕо силэйэн, тыһы эһэ ойон тахсар. М. Чооруоһап
3. кэпс. Ырыган, дьүдьэх, көтөх (хол., сүөһү). ☉ Худой, ослабленный, худосочный (о скотине). Кыһыны арыычча туораабыт ньирээйи торбостору сайыҥҥы мэччирэҥҥэ ыыталаатылар
   □ Ыстаадабыт табатын үксэ сайыҥҥы ыйдарга өлө сыһан баран өрүттүбүт бодоҥнор, ньирээйилэр. А. Кривошапкин (тылб.)
4. аат суолт. Саҥа быган эрэр үүнээйи (хол., от-мас). ☉ Росток, поросль (о растительности)
   Онтон аллара …… хойуу тэтиҥнээх чараҥнар силигилииллэр, ол салгыытыгар сэндэҥэ ньирээйини кырыйа маардар субуллар сирдэригэр дьороҕор сотолоох тайахтар кыһалҕата суох хаамсаллар. А. Кривошапкин (тылб.). Тэҥн. ньыраайы