1. самый; саамай улахан самый большой; саамай бөдөҥ самый крупный; 2. нареч. совершенно, абсолютно; саамай сөп совершенно верно.

a. the very

сыһ.
1. Даҕааһыны уонна аат туохтууру кытта ситимнэстэҕинэ «баартан барытыттан (үчүгэй, куһаҕан)» диэн суолталанар. ☉ В сочетании с прилагательными и причастиями обозначает высшую степень качества, признака и по значению соответствует русскому определительному местоимению «самый» в функции показателя превосходной степени (напр., в сочет. «самый хороший, самый белый, самый верхний, самый любимый»). Саамай улахан. Саамай былыргы. Саамай ыксаллаах үлэ. Саамай таптыыр ырыата
□ Уучах сэтиилээх биир сыарҕа таба «Орбох мурун» [сир аата] саамай туруору сирэйинэн таҥнары киирэн иһэр. Болот Боотур
[Маайыс:] Мин санаабар, таптал диэн киһи саамай күндү иэйиитэ буолар. С. Ефремов
Мифологическай геройдар киһи аймах сайдыытын саамай эрдэтээҕи кэмигэр, общиннай-родовой тутул саҕана айыллыбыт уус-уран уобарастар буолаллар. Саха фольк. Ол быыһыгар саамай таптыыр оонньуутун, баарыһы, эмиэ умнубата. Н. Заболоцкай
2. Сыһыаттары кытта ситимнэһэн «баартан барытыттан (ордуктук, уһуннук)» диэн суолталанар. ☉ В сочетании с наречиями имеет значение, соответствующее значению русского определительного местоимения «весь» в родительном падеже с прилагательными и наречиями в сравнительной степени (напр., в сочет. «ближе всех, дольше всех, лучше всего»). Саамай хойут. Саамай үөһэ. Саамай улаҕаа. Саамай ыраастык
□ Саамай сөпкө этэҕин
Эрдэттэн ити боппуруоһунан дьарыктаныах хаалла. М. Доҕордуурап
Сааскы сэлиэһинэй саамай эрдэ ыһыллар культуралар ахсааннарыгар киирсэр. ХКА
3. Аат тыл сорох формаларын кытта ситимнэстэҕинэ «олох, букатын (түгэҕэ, уһуга)» диэн суолталанар. ☉ В сочетании с некоторыми формами имён существительных употребляется для усиления значения слова и соответствует русскому определительному местоимению «самый» (напр., в сочет. «самый конец чего-л., на самой середине, на самом ветру, в самой чаще, самое время для чего-л.»). Саамай уһуга. Саамай күнэ. Саамай күн уотугар. Саамай ардахха
□ [Хайа] саамай чыпчаалыгар дьиэ оннун саҕа дэхси миэстэлээх. И. Данилов

саҥа алл. Тугу эмэ улаханнык сөбүлэһиини, биһирээһини бэлиэтиир. ☉ Выражает решительное согласие с чем-л., одобрение чего-л.
Саамай сөп! Үчүгэйтэн үчүгэйи оҥорон иһиэххэ. М. Доҕордуурап

сыһ. Үөмэхтэһэн, үөһэ-аллара туран. ☉ Собираясь толпой, скучиваясь
Аамай-саамай аалсыспахтаан, Атаххытын пааралааҥ. Күннүк Уурастыырап