Якутские буквы:

Якутский → Русский

саарык

шарик.

Якутский → Якутский

саарык

I
аат.
1. көр саар III
2
Үҥкүү усталаах туоратыгар билийээрдээн эрэ тахсарга тиийиллэр, …… төгүрүк саарыгы маһынан үт да үт. Э. Соколов
2. эргэр. Сэрэбиэй түһэрэргэ, тардарга туттуллар бэлиэлээх кыра мал (мас, кумааҕы уо. д. а.). ☉ Мелкий предмет, используемый для жеребьёвки
Саарык түспүт сиригэр таҥара дьиэтин туталлар. ПЭК СЯЯ
русск. шарик
II
саарыгын ситэ (толору) — дьиҥнээх киэбин тута, дьиҥнээх киэбин тута ситэрин курдук; толору. ☉ В высшей степени развития (находиться); в полной мере (созреть, развиться — напр., о растениях и животных)
Сааскы өттүгэр саарыкпын толору аһатаҥҥыт, уойдарбын эмиэ сухаһыт үтүөтэ [ат] …… буолан тахсыах этим. М. Доҕордуурап
Күһүн Сэмэнэп саҕана, саарыктарын ситэ уойбуттарын кэннэ, бэрээдэктээхтик билиэт ылан, биирдии тайаҕы идэһэлэммит киһи баар ини. Р. Кулаковскай
Арай биирдэ Хатта алаас саарыгын ситэ үүммүт дьылыгар, …… сыарҕа батан киирбэт гына бугул тэллэҕэр бугул олороро. Р. Кулаковскай

Еще переводы:

тэсиһиннэрии

тэсиһиннэрии (Якутский → Якутский)

тэсиһиннэр диэнтэн хай. аата. Оонньуу бүтүүтүгэр саарыктары тэсиһиннэрии буолла

тэстэрии

тэстэрии (Якутский → Якутский)

тэстэр диэнтэн хай. аата. Оонньууга күрэхтэһээччилэринэн саарыктары тэстэрии буолбута

чобоотуй

чобоотуй (Якутский → Якутский)

көр чобуотуй
ЧурумЧурумчуку муҥнаах Чобоотуйбут быһыылаах, Чугуруйбакка да туран Чупчуруйдаан саарыгар Субу курдук саҥарар. Эллэй
Дьоруолаан хаамар, Дьоһумсуйа туттар, Чоҥуйар-чаҥыйар Чобоотуйбут кыыс дуо? А. Бродников

тыгынаа

тыгынаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Улаатан, үллэн муҥутуурдук тыҥаа (хол., саарыгы этэргэ). ☉ Увеличиваясь в размере, растягиваясь, натянуться до предела (напр., о воздушном шаре). Саарыгы тыгыныар диэри үрдэ
2. Букатын чуумпур (кулгаах чуҥкунуурун курдук). ☉ Затихнуть так, чтобы в ушах звенело
Үчүгэй да буолара Тыгыныыр тыҥ чуумпуга Спасскай чаһылара Лыҥкыната ыллыыллара. «ХС»

бөлүөк

бөлүөк (Якутский → Якутский)

аат. Тиэстэни тэнитэр бөкүнүк мас. ☉ Деревянный валик для раскатывания теста, скалка
Тиэстэни мас бөлүөгүнэн хатайдаан тэнитэллэр. «ХС»
Бэлэм тиэстэни уон өлүүгэ арааран баран, икки ытыскар хатайдаан саарык оҥоһуллар уонна чараас гына бөлүөгүнэн тэнитиллэр. ТИИ ЭОСА

твердость по бринеллю

твердость по бринеллю (Русский → Якутский)

кытаанаҕы Бринеллии быһаарыы (хатарыллыбыт ыстаал бөкүнүгүнэн (саарыгынан) дэтээл ньуурун хомуру баттаныллар уонна ити матырыйаал кытаанаҕын, баттыыр күүс уонна хомуллуу иэнин сыһыаннарыгар тэннээн быһаарыы. Матырыйаал төһө кытаанаҕын өссө пирамида курдук алмаас кристалын төбөтүнэн хомуру баттаан (Виккерс ньымата) уонна үөһэттэн түһэриллэр саарык төһө үрдүктүк тэйэринэн (Шор ньымата) эмиэ быһаараллар.)

Категория: Машиностроение
бүлтэт=

бүлтэт= (Якутский → Русский)

побуд. от бүлтэй = надувать, вздувать, делать выпуклым; саарыгы үрэн бүлтэт = надуть шарик.

төкүнүтүү

төкүнүтүү (Якутский → Якутский)

аат.
1.
төкүнүт диэнтэн хай. аата. «Саарыгы төкүнүтүү» диэн оонньуу хайа баҕарар бириэмэҕэ, ханнык баҕарар миэстэҕэ ыытыллар. ОСБОо
2. спорт. Тустуу ньымата: биир бөҕөс атын бөҕөһү синньигэс биилиттэн икки илиитинэн ытарчалыы ылан, тиэрэ эргиппитинэн иккиэн бастакы бөҕөс «муостатын» нөҥүө эргийиилэрэ. ☉ Приём в вольной борьбе: переворот одного борца другим с захватом туловища через мостик второго, накат. Бу бөҕөс төкүнүтүү ньыматын үгүстүк туттар
□ Партертан төкүнүтүүнү биирдэ оҥорон баран, атын албаһынан икки баалынан сыаналанар быраҕыыны оҥордоххуна эрэ аныгыскы төкүнүтүүҥ сыаналанар. «ЭК»

уруучука

уруучука (Якутский → Якутский)

аат. Иһигэр саарык стерженнээх суруйар тэрил. ☉ Ручка (письменная принадлежность)
Валерий Иванович болокунуотун тобугар сыһыары туппут, уҥа илиитигэр шариковай уруучукатын ылбыт. Л. Попов
Маша саараҥнаан, уруучукатын тутан баран, остуолга бүк түһэн олордо. М. Доҕордуурап
Оҕо наадалаах тээбириннэрэ — тэтэрээт, харандаас, уруучука — барыта баар буолалларын хааччыйыллыахтаах. Дьиэ к.
△ Бөрүөлээх суруйар тэрил. ☉ Ручка перьевая
Ойуунускай, суруйуох курдук уруучукатын сулбу тардан ылан чэрэниилэҕэ умньаан баран, төттөрү ууран кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Ыраас кумааҕы таһааран иннигэр уурунар уонна уруучукатыгар бөрүөтүн олордор. Н. Якутскай
Кинилэр иннилэригэр кыра остуолга кумааҕы, уруучука уонна чэрэниилэ бааллар. Эрилик Эристиин

саары

саары (Якутский → Якутский)

аат. Сылгы самыытын тириитин, түү өттүн (сүлбэтин) сүлэн, ис эрэ өттүн хаалларан хоруотаан, уратытык таҥастаммыта (мааныга кэтэр этэрбэс буолара). ☉ Кожа из нижнего слоя шкуры с крупа лошади, выделанная особым способом и чернёная (раньше из неё шили парадные торбаса)
Тураах мин оҕом саары чаккылаах диэбитигэр дылы (өс ном.). Хатыҥ туоһугар үүнэр ыт мунна диэнинэн сахалар саарыны кырааскалыыллар. Суорун Омоллоон
Саары килэрийэн көстөр буоллун диэн куурусса сымыытын үрүҥүнэн эмиэ ньалҕаарыччы сотуллар. АЕЕ ӨҮОБ
Ат хоҥхочоҕун тириититтэн тикпит саары диэн этэрбэс ууну иҥэриэхтээҕэр, түөрт-биэс күнү мэлдьи ууну да кэһэн сырыттаххына, атаххын быыкааннык да сиигирдиэ суоҕа. УАЯ А
♦ Саары баттаһар — саппай уобус диэн курдук (көр саппай). Саарыгын астар — туохха эмэ инникитин умнубат курдук улахан кэһэлтэтэ ыл. ☉ Получить горький урок, «обжечься»
Чэ, эдэр хаартыһыт эриллэн иһиэҥ, кэнники биирдэ-иккитэ саарыгын астардаххына өйдөөхтүк-төйдөөхтүк оонньуур буолуоҥ. Болот Боотур
◊ Саары быһарынан фольк. — сылгы өттүгүн аннынан кээмэйдээх, өттүгүн анныгар тиийэр. ☉ До основания таза лошади (мера глубины — напр., водоёма)
Саалыыр сылгым Саары быһарынан Саллырҕаччы кэһэн туоруур Саамал кымыс садырыыннаах Самаан сайын ийэкэбититтэн Саҥарсыаҕыҥ! Саха нар. ыр. II. Саары этэрбэс — саарыттан тигиллибит ууну иҥэрбэт (аһарбат) этэрбэс. ☉ Юфтевые чернёные водонепроницаемые торбаса
Маҥан былааттаах дьахтар миин хоргунунан саары этэрбэһи оҕунуохтуур. Н. Заболоцкай
ср. др.-тюрк. саҕры ‘кожа со спины животного’, тюрк. саҕра, саҕры, соору, сауру ‘круп лошади, кожа с крупа лошади’