1) сажень; үс саһаан үрдүктээх высотой в три сажени; 2) штабеля дров (заготовленных для растопки).

печатный; биир бэчээтинэй лиис полигр. один печатный лист # биир бэчээтинэй киһи очень высокий человек (букв. ростом в одну печатную сажень).

аат. Оттор маһы саһааннаан туруорар киһи. ☉ Человек, складывающий дрова в сажень. Саһааннааччылар туспа мунньустуҥ. Саһааннааччы да араастаах

1. маховая сажень, размах (мера длины, равная расстоянию между кончиками пальцев разведённых в стороны рук); үс былас көнтөс повод в три маховых сажени; нуучча былаһа русская сажень (2,134 м); 2. в роли союзн. сл. в течение, в продолжение; до тех пор, пока...; за всё время, что...; тыыннааҕым былаһыгар в течение своей жизни; кыс былаһыгар в продолжение зимы; мин айаным былаһын тухары ... за всё время, пока я шёл...; нэһилиэк былаһын тухары на всём протяжении наслега.

прил. 1. (наклонный) иҥнэри, сытыары; 2. (кривой, перекошенный) олдьу, халдьыр; косая рама олдьу араама; 3. (косоглазый) кылчаҕар, кылар; 4. перен. (недружелюбный) кынчарыйар, кынчыатыыр; бросать косые взгляды кынчарыйа көрүтэлээ; 5. в знач. сущ. м. разг. (заяц) кылчаҕар (куобах); # косая сажень в плечах дара буурай сарыннаах.

дара буурай сарын - олус кэтит, модун сарын. ☉ Широкоплечий, косая сажень в плечах
Алта былас Дара буурай сарыннаах, Үс былас Куоҕайар уһун моойдоох, Былас ордуга түөс аҥаара Мэлэгэр маҥан сирэйдээх [бухатыыр]. Күннүк Уурастыырап
Дара буурай сарыннанан, быраатыам, Бысталаабыт тиит быччыҥнаах, Суллаталаабыт тиит сотолоох Уолан киһи буолан улаатыаҥ! Таллан Бүрэ

туохт.
1. Оттор маһы саһаан курдук кыстаа, саһаанна туруор. ☉ Складывать дрова в сажень, ставить сажени. Эрбэммит маһы саһааннаа
□ Оҕонньор да быар куустан олорбокко хайытыллыбыт хардаҕастары саһааннаата. А. Кривошапкин (тылб.)
2. Туох эмэ устатын, ырааҕын саһаанынан кээмэйдээ. ☉ Мерять, измерять что-л. в саженях
Туһалаах, быйаҥнаах сири барытын арсыыннаан, саһааннаан, хаамыылаан баран, хас дууһа аайы түҥэтиэхпит. А. Сыромятникова

1) протягивать, вытягивать, поднимать (руку, руки); илиитинэн уунан тиийбэтэ он протянул руку, но не достал; 2) вытягиваться, растягиваться; тянуться; өрүү куопта уунар вязаная кофта вытягивается; эрэсиинэ курдук уунар растягивается как резина; 3) перен. давать кому-л. что-л., делиться с кем-л. чём-л.; киһиэхэ тугу да утары ууммат он никому ничего не даёт; уунарын ууга кээспит погов. протягивая, уронил в воду (о скряге) # уунар былас косая сажень.

аат.
1. Нууччаҕа урукку уста кээмэйэ, 2,134 миэтэрэҕэ тэҥ. ☉ Старая русская мера длины, равная 2,134 м, сажень
Мин олорор сирбэр нэһилиэк оскуола тутан эрэр, уон саһаан усталаах, үрдүгэр мэндиэмэннээх буолар үһү. Күндэ
Балаҕанныырап киниттэн биэс-алта саһаан эрэ кэриҥинэн хаалан иһэр. С. Никифоров
2. Оттор мас чуурканан икки миэтэрэ усталаах, биир миэтэрэ туоралаах уонна үрдүктээх гына кыстаммыта. ☉ Деревянные чурки для растопки, сложенные в штабель длиной в два метра, а шириной и в высоту в один метр, сажень
Халдьаайы үрдүгэр ыал баранар уһугар элбэх саһааннар кыстаммыт сирдэригэр тиийдилэр. Эрилик Эристиин
Сорохтор оройуоҥҥа саһаан киллэрэ, таһаҕас тиэйэ, сорохтор биригээдэнэн муҥхалыы тарҕастылар. М. Доҕордуурап
△ Чуурканан кыстаммыт оттор мас. ☉ Деревянные чурки, сложенные в штабель
Таһырдьа кыстанан турар саһаан күлүгүттэн биир киһи кэлэн кэлииккэ аанын аһан биэрдэ. В. Чиряев

туохт.
1. Далайан оҕус, туора дайбаан оҕус. ☉ Бить, ударять с размаху изнутри наружу, ударить наотмашь
Эһэ часкыйда, икки илин атаҕынан Байанайы сыыһа-халты кулаата. В. Протодьяконов
Кими да араарбакка, сутуругунан кулаата. «ХС»
2. Тугу эмэ тугунан эмэ охсон алдьат, кумалаа. ☉ Бить, разбивать, ломать что-л., ударяя чем-л. напропалую
Уол тиит быһаҕаһа сүллүгэһинэн Үлтү кулуу сырытта. С. Васильев
Халлаан хайдарынан хаһыыра-хаһыыра Хара тыаны хампы кулаан барбыт. «ХС»
ср. др.-тюрк., тюрк. хулач ‘размах руки; маховая сажень’