тэрэй диэнтэн холб. туһ. [Үҥсүүлээхтэр] оноолоох соннорун дьогдьуурдара тэрэһэн, самыылара сайбаһан турдулар. Күннүк Уурастыырап
Чирэмэ соһуйа истэн уһун кыламаннара тэрэһэ түстүлэр. С. Дадаскинов
Балыктар чуоҕур лапчааннара тэрэһэн ылаллар. «ХС»

даҕ. Сайбайбыт быһыылаах, алларанан улам кэтирээн олохтоохтук, тупсаҕайдык көстөр; оннук быһыылаах таҥастаах. ☉ Имеющий расширяющуюся книзу ладную форму (напр., о платье); одетый в платье такой формы
[Куорат кыргыттара] Сайбаҕар таҥастааҕы Сахатыта санаатылар, Оноолоох соннооҕу одуу быстылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Лары-лаглаҕар, сары-сайбаҕар бэйэтин [харыйаны] араас өҥнөөх дьиримнэһэ турар уоттарынан симээбиттэрэ түүҥҥү болуоссаты олус тупсарара. Н. Лугинов
Чороон айах тутуурдаах сайбаҕар бэйэлээх саҥас уруулар тахсан, «Кымыс үҥкүүтүн» үҥкүүлээн, сайбаһа кынтаһаллар. Суорун Омоллоон

I
аат. Хайа, үрдүк сир чорбойон көстөр ордук үрдүк арҕаһа. ☉ Продолговатая вершина горы, возвышенности
Иннибитигэр тайах арҕаһын курдук көстүүлээх дьогдьуур көһүннэ. И. Егоров
[Моойтоон] суон тиит баарыгар тиийэн хоруйа-хоруйа үрэр уонна сороҕор хайа дьогдьууругар тиийэ төттөрү сүүрэн кэлэр. Е. Макаров
Арҕаа мыраан дьогдьуурун үрдүгэр күн кыһыл көмүс сардаҥатынан тайанар. М. Доҕордуурап
Арыт эмискэ үрдүк дьогдьууртан киэҥ алаастар арылла түһэллэрэ. Б. Лунин (тылб.)
II
аат., иис. Таҥнар таҥас сиэҕэ санныга холбоһор сиринэн чорбойо, хоройо сылдьар гына иҥээһиннээн тигиллибитэ. ☉ Декоративные сборки (складки) на рукавах женской верхней одежды по плечу, буфы
Үҥсүүлээхтэр остуол икки өттүгэр кэккэлэһэн быар куустан, аастыйбыт төбөлөрүн төҥкөтөн, оноолоох соннорун дьогдьуурдара тэрэһэн, самыылара сайбаһан турдулар. Күннүк Уурастыырап
Барылара дэдэриспит …… тор курдук бытыктаах дьоннор, хараҥа өҥнөөх киэҥ халадаай ырбаахыларын таһынан дьогдьуурдаах хара хаһыаччыгы кэппит хотуттарын илиилэриттэн сиэтэн, аа-дьуо дайбаҥнаһан иһэллэр. П. Филиппов
Кини …… халҕайбыт киэҥ бэйбириэт ыстааннаах, дьогдьуурдаах хараҥа күөх билиис сонноох, куондардаах күөх хортуустаах. В. Протодьяконов
Ааныка эмээхсин, дьааһыгын түгэҕэр баттаан сыппыт, ууруулаах солко ырбаахытын, былыр эдэр эрдэҕинэ кэппит дьогдьуурдаах, хаарыс хаһыаччыгын кэтэн киэргэммит этэ. Д. Таас

1. даҕ.
2. Кэлин өттүгэр тыраҕастаах (хол., сон туһунан этэргэ). ☉ Имеющий сзади разрез от подола (об одежде). Оноолоох сон
   □ Үҥсүүлээхтэр …… оноолоох соннорун дьогдьуурдара тэрэһэн, самыылара сайбаһан турдулар. Күннүк Уурастыырап
3. этногр. Кэннигэр кэтит иҥээһин киллэһиктээх (саха дьахтарын сонун этэргэ). ☉ Имеющий широкую вставку в складке на спине (о якутской женской шубе). Сотору силигирии тыалыра турар тэтиҥ, хатыҥ мастардаах, сэндэлэ тыа быыһынан оноолоох хаарыс соннор уонна былыргы үрүҥ суппууннар лөппөрүс-лөппөрүс гыммахтаан хааллылар. Күннүк Уурастырап
4. Сүөһү самыытыгар атын өҥнөөх уһаты балаһалаах. ☉ С полосой другого цвета на спине (о домашней скотине)
   Хамначчыт дьахталларым …… Хоно кэлбит хоноһоҕо киһиргээннэр, Бэҕэһээ киэһэ буоҕаралаах кутуруктаах, Оноолоох саадьаҕай кунан оҕустарын Баайбакка сыппыттар. Саха фольк. Аҕам оҕонньор эрэйдээх Күөх көлөһүнүн саккыраппыт Көлүччэтин сөрүүн уутунан Утаҕын ханнаран улааппыт Оноолоох саадьаҕайым үүтүнэн үссэнэн үөскээбитим. С. Васильев
5. аат суолт., көсп. Кыыс, дьахтар. ☉ Девушка, женщина. Оноолооҕу билбэтэх киһи
   ♦ Оноолооххо (оноолоох соннооххо) орооспотох — дьахтарга сылдьыбатах, дьахтары билбэтэх (киһи). ☉ Не познавший женщины, девственник (букв. с имеющими разрез позади кафтана не сходившийся)
   Бииллээҕи кытта билсибэтэх, Оноолооҕу кытта орооспотох, Сыыһаҕа сылдьыбатах, Сымыйаны саҥарбатах Тоҕус уолан дьон. Саха нар. ыр. II
   «Аны оноолоох соннооххо орооһуом суоҕа, бииллээх соннооххо мэҥийиэм суоҕа», — диэн андаҕайбытым. Эрилик Эристиин