Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сарадахтан

туохт.
1. Сараҕар салаалардан, салаа-салаа хайытталан. Разветвляться, разделяться на несколько ответвлений
Үрдүк тииттэр лабааларын нөҥүө сарадахтанан түһэр күн уотугар ууллан эрэр көмүрүө хаар бөдөҥ туораахтара сып-сытыынан чаҕылыҥнаһан, …… ылаллар. Н. Лугинов
Ити кэмҥэ күн көмүс куорсун анньынар, сардаҥа сарадахтанар. «ХС»
2. көсп. Олус эгэлгэлэнэн, уустугуран таҕыс. Быть необоснованно широким (напр., о подходе в мышлении)
Киһи атын кыһалҕата суох наар өй өттүнэн баран хааллаҕына сороҕор сиэри таһынан сарадахтаммыт санаа кулута буолар. Н. Лугинов

сарадах

  1. аат.
  2. Туох эмэ тэрэччи тус-туспа салаа буола хайытталаммыта, оннук салааланан үүммүтэ. Веерная разветвлённость чего-л. (напр., хвоста, крыльев крупной птицы)
    Ол дьыл халлааҥҥа сүүнэ улахан сарадах курдук сардаҥалаах сулус тахсыбыта. М. Доҕордуурап
    Күн уотун көмүс утаҕа, Лабаа быыһынан тохтор сарадаҕа Уулаах отон, сугун угар Кыһыл кыым, күөх төлөн буола суккуллар. М. Тимофеев
    Куолас көмүс сарадаҕа Күҥҥэ кылабачыйар. Баал Хабырыыс
    Онтон улам-улам сириэдийэн хоту халлаан бүтүннүүтэ тараах күрдьүгэс уот сарадах буолла. Тулхадыйбат д.
    2
    сатанах диэн курдук. [Үрүҥ Уолан] бөрө тириитинэн саҥыйах тиктэрэн баран сарадаҕар мөлбөччү ыйаан кэбистэ. ПЭК ОНЛЯ VII
  3. даҕ. суолт. Сарадахтаах, тэрэччи тус-туспа салааламмыт. Разветвлённый, веерообразный (напр., о хвосте, крыльях крупной птицы)
    Сарадах чаҕылҕан сардыргыы чаҕыллан, Сатыы тыа арыллан сырдаата. Күннүк Уурастыырап
    Хомпоруун күнүм анныгар көһүннэ, Атара кутуруга адаарыйан, Сарадах кынаттара сараадыйан Кини тус хоту диэки уһунна. Таллан Бүрэ
    Кутаа, өрө чачыгырыы-чачыгырыы умайан күүдэпчилэнэн, кыһыл сарадах тылларынан салгыны салаамахтаата. В. Протодьяконов
    Сарадах тэллэй бот. — тэллэй арааһа. Один из видов грибов, лучистые грибы
    Пенициллин түүнүк тэллэйиттэн, стрептомицин эмиэ түүнүккэ маарынныыр сарадах тэллэйтэн (лучистые грибы) ылыллаллар. МАА ССКОЭҮү

сарпа-сарадах

сарпа 1 диэн курдук
Мин дойдум кэлэр кэскилэ алмаас сарпа-сарадах сардаҥатыныы сырдаан көстөр. П. Аввакумов
Оттон өрүс ууллубут үрүҥ көмүстүү сандаара, сарпа-сарадах кыымнарынан күлүмүрдүү …… сытар эбит. И. Егоров
Күн тэгилийэ ойдор эрэ, ийэ сир иэнигэр сарпа-сарадах сарыаллар таҥнары саккыраһан түһэллэр. С. Федотов

Якутский → Русский

сарадах

разветвление; мас сарадаҕа разветвление дерева # сарадах ойуу вид якутского орнамента.


Еще переводы:

сарадахтыы

сарадахтыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Сарадахтанан, сарадах быһыыланан. В виде расходящихся лучей, лучеобразно, веерно
Бу тэллэйдэр сэлээппэлэрин алын өттүн көрдөххө, сэлээппэ ортотуттан сарадахтыы тарҕанан тахсыбыт пластинкалар көстөллөр. Г. Угаров

сарадахтый

сарадахтый (Якутский → Якутский)

сарадахтан диэн курдук
Соноҕоһуом, Ол иһин ураты уотум Сарадахтыйа умайда, Саһарҕалыы сандаарда. П. Ершов (тылб.). Саһарҕа сарадахтыйар, Түүн хорооҥҥо үҥэр, Чумацкай таабары тула Кыһыл саһыл үрэр. Э. Багрицкай (тылб.)

сарбынньахтан

сарбынньахтан (Якутский → Якутский)

туохт. Сарбынньах быһыылан, сарбынньахтыы арахсыталаа, сарадахтан. Разветвляться веером
Кылабачыгас буп-будьурхай баттах [кыыс баттаҕын] …… нарын утахтара араастаан сарбынньахтанан кэлэн, ол чөҥөрүспүт ойуулар [кыыс маҥан ырбаахытын ойууларын] аттыларыгар кэккэлэһэн, туох эрэ кэрэни, сонуну санаталлара. Н. Заболоцкай
Сааскы күн сардаҥата сарбынньахтана оонньоон, кыырай халлааны кыһайа тыкпыт. И. Данилов

көмүөл

көмүөл (Якутский → Якутский)

аат.
1. Саас өрүс эстиитигэр халҕаһалаан устар муус. Ледоход
Арай биирдэ, сааскы көмүөл ааспытын кэннэ, аллара диэкиттэн борокуот буруота көстөр. Н. Якутскай
Көмүөл устар кэмигэр тыал түһэр. С. Дадаскинов
2. Иннэлии сарадахтана ирбит, көмүрүө курдук буолбут муус (өрүскэ, күөлгэ). Рассыпающийся, последний рыхлый лед на озерах и реках
Эбэ хобордоон, ырбыыта ыраатан, көмүөлэ көтөҕүллээри ыксаабыт, ыгыллыбыт аҕай этэ. П. Филиппов
телеут. көмөл, көбөл

кыһарылын

кыһарылын (Якутский → Якутский)

кыһарый диэнтэн атын
туһ. Кыһын кыдьыгар кыһарыллыбатах, Тымныы тыыныгар тыыттарбатах [Дьобуруопа диэн сир баар эбит]. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Кырдьаҕас капитан] санаата, Элиэнэ эбэ курдук, арыт үгүс сарадахтанар, эриллэр-буруллар, таас тумустарга кыһарыллар. Н. Лугинов
— Хайа, бу хайдах буоллуҥ, киһини охтороору гынныҥ дии! — Туллукчаана кыһарыллан охтуох курдук буолла. В. Протодьяконов

садара

садара (Якутский → Якутский)

көр сарадах
Бу киэҥ халлаан Умсары үтүрүйэн түһүүтэ Сэттэ садара былыт буолан Таҥнары санньылыйан Туруутугар тиийиэхпит. Д. Говоров

эйэҥкэлэс

эйэҥкэлэс (Якутский → Якутский)

эйэҥкэлээ диэнтэн холб. туһ. Халлаан кырыыта кыһыл сарадах уоттарынанан муора долгунун кытта силбэһэн, барыта долгулдьуйа эйэҥкэлэһэр курдуга. «ХС»

долгунча

долгунча (Якутский → Якутский)

аат. Сэлээппэтэ хойуу ньуолах түүнэн бүрүллүбүт намыһах, синньигэс атахтаах, кыһыл өҥнөөх тэллэй. Волнушка (гриб)
Оҕолор тэллэйдэрэ үксэ долгунча. Атын тэллэйдэр, холобур кубачыын, сиик тэллэйин, долгунча, алын араҥалара сарадах курдук быластыыҥкалар. КВА Б

садарах

садарах (Якутский → Якутский)

сарадах диэн курдук. [Ньургун Боотур] Алта садарах чаҕылҕаны Умсары оҕуруктатан, Ууннараноҕустаран, Тайдаран-дьалкытан, Дарбытан-дапсытан истэҕэ… П. Ойуунускай
Арҕаа саҕах садарах былыттара кыа хаанынан сууммуттуу өһөҕүрэ кыыстылар. Софр. Данилов

сарадахтар

сарадахтар (Якутский → Якутский)

аат., э. ахс., зоол. — муора силис атахтаахтарын араастара. Одна из разновидностей морских корненожек
Сарадахтар диэн ааттаах атын муора силис атахтаахтара быычыкайкаан сулусчааннары, хаар кыырпахтарын, …… санатар сиэдэрэй формалаах раковиналаахтар. ББЕ З