сов. что куурт, сараҕыт.

сов. что куурда түс, сараҕыт; подсушить бельё таҥаһы куурда түс.

сараҕыт диэнтэн атын
туһ. Сенаж диэн охсуллан баран сараҕытыллыбыт от траншеяҕа симиллибитэ, кэнсиэрбэлэммит сүөһү аһылыга буолар. САБСБ

көр сараҕыт
[Күлүм күнүм] Көмөлөһүүй! Көрө түһүүй! Охсоохтообут оппутун Оһуор-бичик суһуоҕун Силбик сиигин-симэһинин Сараҕырдыый, Сараҕырдыый! А. Абаҕыыныскай
Үчүгэйиэн: түүҥҥү кэмҥэ Өрүс анныттан тахсар, Күөх ньалака баттаҕы Сараҕырдар, сахсыйар! И. Чаҕылҕан

туохт. Тугу эмэ куурда, сараҕыта түс (хол., оту). ☉ Слегка просушить, подсушить что-л. (напр., сено)
«Өлүү бидилгэх бадарааҥҥын экитэн кулуй эрэ!» — Дьэ, инньэ диирин кытта билиги нуората ат саалын курдук араҕас кырдал буола түстэ. ПЭК ОНЛЯ I
Ардахтаах бириэмэҕэ оту сенажтыахха сөп. Ол оту барытын куурдуохтааҕар, кыратык экитэр дөбөҥ. ҮБНьТ

аат. Аһы хоторорго, сиксийэргэ эбэтэр уутун сүүрдэн ыларга аналлаах түгэҕэр кыра хайаҕастардаах иһит. ☉ Сито, дуршлаг; решето. Сиидэ хамыйах. Эрэһэ сиидэ
□ Сиидэнэн уу баспыкка дылы (өс хоһ.)
[Маринууйдуурга] бэлэмнэниллибит тэллэйи хас да төгүл тымныы уунан сууйан баран, сиидэҕэ сараҕыта түһэллэр. УГС ССКОТ
♦ Сиидэ курдук көр — өтө, курдаттыы көр, бил. ☉ Видеть насквозь когочто-л., знать наперёд о чём-л.
Хомуньуус дьахтар уоттаах хараҕа Өлөксөй оҕонньор сүрэҕин, дууһатын курдаттыы, сиидэ курдук супту көрөр. П. Аввакумов
Кини билбэтэҕинэ ким билиэй, улаханнык түбэһитэлээбит, араас сууту-сокуону кытта турууласпыт киһи. Ханна туох буоларын сиидэ курдук көрө сырыттаҕа. А. Сыромятникова

туохт.
1. Умайан бүтэн улахан төлөнө, суоһа суох буол (күүстээх уот умуллан барыытын этэргэ). ☉ Догорая, затухая, терять жар и яркость (об огне)
Тобук тардыстан, сөҕүрүйэн эрэр уотун чоҕун одуулуу олордо. Н. Лугинов
Оһох уота сыыйа сөҕүрүйэн, улам-улам харааран, балаҕан иһэ түлүк хараҥанан туолан испит. П. Аввакумов
Удаҕан таҥаһын …… уот сөҕүрүйбүтүн кэннэ сараҕыта уурдулар, бэрийдилэр. Н. Босиков
2. көсп. Уҕараан, төннөн уота-төлөнө суох буол, уостан бар (киһи иэйиитин этэргэ). ☉ Ослабевать, увядать, утихать, угасать (о чувствах человека)
Кинилэр доҕордоһуулара күн бүгүҥҥэ диэри сөҕүрүйэн көрбөккө, салҕана турар. И. Федосеев
Таптал уота сүрэххэр Сөҕүрүйдэ дуо бэлиэр? Айталын
Кини үөрэнээччилэригэр тустууга үйэлэрин тухары сөҕүрүйбэт таптал уотун умаппыта. ПП ОА

аат. Үрүсээккэ майгынныыр, санныга кэтиллэр ботуоҥка. ☉ З аплечная сумка, котомка
Маппый арыт хойуу харыйа ойуурунан, арыт сиһиктэр быыстарынан хааман, тииҥ ытан ылан манааҕытыгар укта-укта, урут дэҥҥэ сылдьар үрэҕин тардыытыгар тиксэн хаалбытыттан соһуйан, тула олоотообута. П. Аввакумов
Көхсүгэр манааҕытын харбаччы сүкпүт. А. Фёдоров
«Охонооһой оҕонньор, бэйи… бу… м а н ы ы л », — диэн баран, Сима манааҕытын сүөрэн биир куобаҕы оҕонньорго уунна. ГНА ТС
△ Өлөрбүт бытархай булду (куобаҕы, к у р т у й а ҕ ы о. д. а. ) баайан көхсүгэ сүгэргэ аналлаах хаптаһын. ☉ Охотничья доска с заплечными ременными лямками, к которой прикрепляют мелкую дичь, поняга
Борокуоппайым мас манааҕыга кыра куул уонна сипсинньигэс тимирдээх субуйааҥкы саа сүгэһэрдээх. М. Тимофеев
Ытан ылбыт тииҥнэрин түүтүн сараҕытаары манааҕыларыгар тэйгэччи баайдылар. Н. Борисов
Роман балайда таһаҕастаах манааҕыга быа баайталыыр. И. Никифоров
русск. поняга

уунаҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Куоска туран, тыҥырахтарын сарата-сарата, атахтарын биирдии уунаҥнатан тыллаҥнаата. Амма Аччыгыйа
Хаас моонньун уунаҥнатар, кини диэки кырыктаахтык көрүтэлиир. Н. Заболоцкай

даҕ. Сарайбыт быһыылаах, аҥыы-аҥыы тыраадыйан тахсыбыт. ☉ Растопыренный, широко распростёртый. Сараҕар лабаалардаах мас
□ Балыктар, чараас лаабычааннарын саратан, имигэс сараҕар кутуруктарынан куймарыҥнаан, …… усталлар. Н. Габышев
Сараҕар тараахтаах Өҥөй бөтүүк Сарсыарда туран үөрдэрин үмүөрбүт. В. Алданскай
Сиэгэн …… сараҕар эрбэхтээх хойуу түүлээх уллуҥнаах, онон хаарга хайыһардаах курдук чэпчэкитик сыбдыйан сылдьар. «ХС»