саха диэнтэн атаах.- аччат. Аал уоту оттунан, Алаһа дьиэлэнэн Сайсары сыһыытын Самныбат саргылаах Сахачаан омуга Сайдарга барбыппыт. П. Тулааһынап

уруйдаа-айхаллаа диэнтэн хай
аата. Абаҕыыныскай сүүрбэһис сыллардааҕы айымньыларын сүрүн ис хоһоонунан төрөөбүт норуотун саҥа саргылаах олоҕун, кэрэ кэскилин уруйдааһын-айхаллааһын буолбута. Софр. Данилов

сыһ. Көһүйэн хаалбыт курдук, көһүйбүттүү. ☉ До полной неподвижности
Адарай сэриилээх От тэллэх, Нэк күөдэл Ороҥҥо Муннукка чэҥ муустан Көһүччү Тоҥуоҕа Атаҕым. С. Васильев
Көлүкэ күөл Көһүччү тоҥмутун курдук Күндүл маҥан остуол Саргылаах таһаатыгар Талыы ас тардыллыбыт. П. Ядрихинскай

аат. Нэһилиэнньэ тиийиммэт-түгэммэт саамай дьадайбыт араҥата. ☉ Неимущие, беднейшие слои, представители населения
Сир үрдүгэр кыраҕа-кыаммакка дьол-соргу суоҕа. П. Ойуунускай
Сахам кыратакыаммата Саргылаах олоххо салаллыа диэн Саталаах тыллары саҥарбыт. «ХС»
Кыра-кыаммат муҥнааҕы Кыһарыйбат баҕайы. «ХС»

туохт., үрд. Саргылаах буол, үөрүү, өрөйүү-чөрөйүү эҥээрдэн. ☉ Стать счастливым, обрести счастье и вдохновение
[Айыыһыт:] Саасүйэ тухары Самныбат саргыланыҥ, Одун хаантан Охтубат оҥорууланыҥ. П. Ойуунускай
Доҕордоһуу өлбөөдүйбэт Үрүйэтэ кылбаарар, Кини уутун испит эрэт Самнан биэрбэт саргыланар. И. Гоголев

сыһ. Эр санаалаахтык, кытаанахтык, дарбааннаахтык (саҥар). ☉ Мужественно, твёрдо, с вызовом (говорить)
Имэҥнээхтик эттэҕим буоллун, Саталаахтык саҥардаҕым буоллун, Дьыбардаахха тыыннаҕым буоллун. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ороссолуода Оччугуй дьонун оҕолоро …… Саргылаах олох Сайдарын иһин Саталаахтык саҥарбыттара, Санааларын ууран үлэлээбиттэрэ. Н. Степанов

даҕ. Туохтан эмэ арыый улахан, обургу (туох эмэ орто мээрэйиттэн). ☉ Ненамного больший (от общепринятой средней меры)
Кини хараҕа сарыы курдук ыраас туостаах байах хатыҥнарга иҥнибитэ. Болот Боотур
Саргылаах сайылыгым халдьаайытыгар, Сайдыылаах үйэлэрим толоонугар, Аар байах тиитим, нэрийэн тураҥҥын Айаарар муусукабытын иһиллээ. С. Васильев. Бу оҕолор эт саастыылар, ол гынан баран, биирдэһэ ордук байах, этиргэн. Саха фольк.

дьураадый диэнтэн холб. туһ. Саргылаах санааларбыт курдук үрдээн, Сарсыҥҥы күн сарыалынан күлүмнээн Дьураадыһан тураллар туруук таастар. М. Ефимов
Антах суорба очуостар Дьураадыһан тураллар, Бэттэх налыы хайалар Быардыы түһэн сыталлар. «ХС»
Өйдүүбүн кырабар аан бастаан Онидигили [үөлэһи] сэргии көрбүппүн, Ураҕастар үмүөрүһэ хатыллан Дьураадыһан туралларын сөхпүппүн. Н. Курилов (тылб.)

даҕ.
1. Киһини угуйар, көҕүтэр. ☉ Азартный, задорный
Нөҥүө күнүттэн ыла Артыал отчуттара күрэхтээх куоталаһыыга киирдилэр. А. Бэрияк
Бу кэрэ оонньуу [саахымат] олус күрэхтээҕин, хатыһыылааҕын иһин, өй спорда диэн ааттыыллар. «ХС»
2. Дьаныардаах, дьүккүөрдээх. ☉ Упорный, настойчивый
Таптыыбын Сандаллаах халлааннаах, Сардаҥа саргылаах Төрөөбүт кыраайбар Төннүбэт төлкөнү Төрүттүүр күрэхтээх, Төлөннөөх сүрэхтээх, …… Үлэһит дьоннорбун. Күннүк Уурастыырап
Күргэлээх үрэҕин уутун Ороһу — Ньэгэдьээк систиэмэтигэр киллэрэр күрэхтээх үлэлэрэ саҕаламмыта. «Кыым»

санат диэнтэн холб. туһ. Дьэ сүүрбэ мүнүүтэ устата тугу сэлэстигит, умнубуккутун санатыстыгыт дуу? С. Руфов
Никандр Семёнович Степанов итини санатыстахха, бороҥуй бодото сырдыырга, бүтэҥи хараҕа кэҥииргэ дылы гынар. С. Федотов
Кинилэр [Саргылаах Маппый] кэпсэтиилэрэ бүтүөх быһыыта суох. Бэйэ-бэйэлэрин тэптэрэн биэрэллэр, ситэрсэллэр, санатыһаллар. Венера