делать тюк, свёрток чего-л.

тюк; свёрток; түрбэ таҥас тюк мануфактуры.

м. 1. (свёрток) суу; 2. бакыат; пришёл пакет из министерства министерствот-тан бакыат кэллэ.

сов. 1. кого-что чем баай, эрий, кэлгий; обвязать голову платком төбөҕүн былаатынап бобо баан; обвязать свёрток шпагатом сууну матаабыһынан кэлгий; 2. что (по краю) кытыылаа; обвязать платок кружевом былааты куруһубанан кытыылаа.

1. аат. Туох эмэ түүрэ сууламмыта, эрийиллибитэ, биитэр бааллыбыта. ☉ Связка, небольшая охапка чего-л., свёрток, тюк
   Оҕонньор …… уһун гына тыырталаабыт мастарын түрбэтин муннукка илдьэн уурбута. Далан
   Сиидэркэ сотору буолаат, сибэкки ойуулаах сиидэс чараас түрбэтин кыбынан таҕыста. И. Гоголев
   Биэрэр сулуулара түөрт уоннуу гына-гына баайыллыбыт: үс түрбэ саарба, уон икки саһыл, сэттэ быыдара тириитэ. В. Санги (тылб.)
2. даҕ. суолт. Түүрэ сууламмыт, эрийиллибит биитэр бааллыбыт. ☉ Смотанный или связанный
   Түрбэ туоһу уматан баран, ох төбөтүгэр хатаан, кураахтаах саанан ыппыта. Саха сэһ. I
   Түрбэ быа, өйүөлээх матаҕа, таҥас, быа-туһах, уулаах иһит тиэнэллэр. ХКК
   Дьааһыгы аспыппытыгар, түрбэ обуойдар сыталлар этэ. ТВ ОСКОСС
   ср. др.-тюрк. түркэк, уйг. түртэк ‘узел, свёрток’, тув. дүргек ‘моток’

м. 1. (на верёвке и т. п.) уктаа, түмүк, баайыы; распутывать узел түмүгү сүөр; 2. (место скрещения, сосредоточения чего-л.) түмүк, киин; железнодорожный узел тимир суол түмүгэ; узел обороны оборона түмүгэ; узел связи сибээс түмүгэ; 3. (свёрток) суу; связать вещи в узел маллары суулуу баай.

аат. Туох эмэ улахан гына сууланан баайыллыбыта, эриллибитэ, түүрэ эриллибит таҥас, түрбэ. ☉ Тюк, свёрток
Таҥастаах түүктэрин сүөртэлээн, оҕолоругар ороннорун оҥортоон утуталаабыта. Н. Якутскай
Улахан түүгү сүгэн иһэн, хаста да охто сыстым. Н. Босиков
Сүүрбэ бырыһыаннаах сииктээх от итинник түүктэрин ыйааһына отут киилэҕэ тэҥнэһэр. «ХС»

1. аат. Туох эмэ (хол., от, бурдук) көтөҕөргө анаан түүрэ тутуллубута, баайыллыбыта. ☉ Сноп, охапка соломы
   Лэглээриннэр ыалларыттан түүтэх отунан көрдөһөллөр. Амма Аччыгыйа
   Бандьыыттар түүтэх отторун кыбыммытынан иирэ иһигэр киирэн олохторун оҥостон сырдырҕаһаллар. Н. Якутскай
   Түүтэх оту кыбыммыт ийэм боруогу оргууй аҕай атыллаан киирбитэ. П. Аввакумов
2. даҕ. суолт. Төлүтэ биэрэн хойуутук, өлгөмнүк өрөһөлөнөн тахсан ыһыллар (хол., уот кыыма). ☉ Густой, обильный, резко вырывающийся снопом из чего-л. (напр., об искрах огня)
   Буор сыбахтаах, муус түннүктээх, улахан саха балаҕанын үөлэһэ түүтэх кыымынан өрүкүйэ турар. Амма Аччыгыйа
   Баҕардым: бэйэм күөт буоламмын, Түүтэх уоту төлүтэ ыһыахпын, Уус киһи умсулҕанын ылыахпын. Р. Баҕатаайыскай
   ср. монг. түүдэг ‘клубок (волос или шерсти, из которых вьют верёвку)’, уйг. түртэк ‘свёрток, свиток; пачка, тюк, рулон’, каракалп. түйдек ‘моток’

аат.
1. Тугу эмэ тас өттүнэн сөрүү тутан эрийэр, сабар матырыйаал (хол., кумааҕы, таҥас). ☉ Обёртка
Суу буолбут арыылаах кумааҕы, Суоһурасуоһура умайда. Күннүк Уурастыырап
Светик …… обургу хаһыат сууну арыйбытыгар кэрэ сыттаах сибэкки дьөрбөтө кытар гынна. Н. Лугинов
[Атыылааччы] бородууктаны аҕалан ыйааһыҥҥа лах гына быраҕан иһэн сулбу тардан ылар. Суу кумааҕытын аахсыбат. В. Ойуурускай
2. Кыһыл оҕону суулуур таҥас. ☉ Пелёнка
Им-дьим барбыт кыра кыыс, уута олох көтөн, суутун туора хаһыйан …… сыгынньаҕын куталлан олордо. Болот Боотур
[Укулаанап:] Оҕобутугар тугу атыылаһабыт? [Нарыл:] Туох наадалааҕы барытын: суу, суорҕан, кырабаат. В. Протодьяконов
Кыһыл оҕоҕо элбэх ис таҥас, суу наада буолара кимиэхэ барытыгар биллэр. Дьиэ к.
3. Туох эмэ холбуу эриллибитэ эбэтэр бииргэ сууламмыта, угуллубута. ☉ Свёрток, пачка
Микиитэ ийэлээх эһэтэ …… куулу сүөрэ баттаатылар: биир суу иҥиир, илбирийбит сон …… баар эбит. Амма Аччыгыйа
Саллаат аайытын отуттуу сигэриэтэни, биирдии суу табаҕы …… түҥэппиттэр. ДАЛ УуУоО
Дьарамай киһи …… чымадааннары, суулары уонна хордуоҥкалары сүгэһэрдэммит. А. Чехов (тылб.)
◊ Атах суута түөлбэ. — атах таҥаһын иһинэн эриллэр таҥас. ☉ Портянки
Атахтарын суутун кууртулар. Н. Габышев. Кэмпиэт суута — кэмпиэт таһынан эриллэр ойуулаах, анал кумааҕы. ☉ Фантик
Кумааҕы бытархайа, кэмпиэт суута муостаҕа ыһыллыбыт. Амма Аччыгыйа
Эдьиэй, миэхэ кэһиигин Кэмпиэт суута кумааҕыта, Харандааста ыытаар. Күннүк Уурастыырап. Суорҕан суута эргэр. — иһиккэ уган баран кийиит суорҕаныгар суулаан аҕалыллар, арыыга быламмыт лэппиэскэ (саҥа холбоһор дьон ороннорун оҥорон биэрбит дьахтарга бэриллэр). ☉ В старину: кусочки лепёшки, перемешанные с маслом, уложенные в чашку средней величины, которую затем заворачивают в одеяло невесты (чашка с лепёшкой потом отдаётся женщине, приготовившей постель новобрачных). Сүрэх суута анат. — сүрэх тас өттүнээҕи бүрүөһүнэ. ☉ Околосердечная сумка. Сүрэх суута сүрэҕи тас өттүттэн бүрүйэр. Чэй суута — туох эмэ аһы суулуур эбэтэр бүрүйэр чараас килэбэчигэс матырыйаал. ☉ Фольга
Алаас чэй суутун курдук кылабачыйан көстөр күөлүн диэки сырсарбыт. В. Гаврильева
Кыыс миэхэ чэй суута кумааҕыны биэрэр буолбута. Агидель к.
ср. ДТС чоҕ ‘свёрток, тюк’