седьмой; сэттис мэндиэмэн седьмой этаж; сэттис кылаас үөрэнээччилэрэ ученики седьмого класса; ахсынньы сэттис күнэ седьмое декабря.

үйэ-хайа уруулуулар они дальние родственники (соотв. седьмая вода на киселе).

с. халлаан; # быть на седьмом небе атаҕыҥ сири билбэт буола үөр.

разг. родство от пятого до седьмого колена; Мин Көнөк Уйбаан сыдьаана буолабын - я потомок Кенек Уйбаана

аат. Төгүрүк сыл уон биирис ыйа. ☉ Ноябрь
Сэтинньи ыйтан олунньу ортотугар диэри күн көстүбэт, халлаан сырдаабат, хоту дойду уһун түүнэ бүрүүкүүр. Н. Якутскай
Сэтинньи маҥнайгы аҥаарынааҕы кэмигэр хаҕыс тыалынан тыыннылар, үрүҥ хаарынан үллүктээтилэр. М. Доҕордуурап
Сэтинньи ый үүммүтэ хас да хонно, хара тыа уонна таас хайалар үрдүк арҕастара кылбаа маҥан хаарынан бүрүлүннүлэр. А. Кривошапкин (тылб.)
ср. ДТС йетинч, уйг. йэттинчи ‘седьмой’

аат.
1. Саха алпаабытын сүүрбэ сэттис буукубатын аата. ☉ Название двадцать седьмой буквы якутского алфавита
[Я буукуба] «Мин-мин, мин-мин», — мэҥилэстииртэн атыны Биири да сатаабата. Ө ону күлэртэн Өрөһөтө көһүйдэ, Үҥкүрүйэ сылдьан «Ү» уҥа-таала иэрийдэ. К. Туйаарыскай
2. тыл үөр. Уос илин кыараҕас аһаҕас дорҕооно. ☉ Гласный звук переднего ряда, верхнего подъёма, губной
Илин аһаҕас дорҕооннор: э, ө, и, ү. ПНЕ СТ
Уос аһаҕас дорҕоонноро: о, у, ө, ү. ПНЕ СТ-5

побуд. от тирит= 1) вызывать пот; бу эмп тиритиннэрэр это лекарство потогонное; 2) перен. заставлять работать, действовать с большим напряжением сил ; заставлять работать до седьмого пота.

м. кисиэл; молочный кисель үүт кисиэлэ; # седьмая вода на киселе ырааҕынан уруу; за семь вёрст киселя хлебать пегое, соччо наадата суохха ыраата айаннаа.

ж. 1. чиэппэр, түөртэн биир; четверть века үйэ чиэппэрэ; четверть седьмого сэттэҕэ чиэппэр барда; без четверти час биир буолуо чиэппэр баар; четверть листа лиис чиэппэрэ; 2. (часть учебного года) чиэппэр; 3. муз. чиэппэрдээх; 4. (мера) (кээмэй) чиэппэр; четверть вина чиэппэр арыгы.

с. 1. тобук, дьилбэк; посадить ребёнка на колени оҕону тобуккар олорт; стоять на коленях тобуктаан тур; стать на колени тобуктаа; 2. (у растений) сүһүөх, сүргүөх; коленья кукурузы кукуруза сүһүөхтэрэ; 3. (изгиб) тоҕой, тоҕонох; колена реки өрүс тоҕойдоро; колена кривошипа тех. кривошип то-ҕонохторо; 4. (поколение) көлүөнэ; до седьмого колена сэттис көлүөнэҕэ диэри; # ему море по колено киниэхэ муора тобугунан (тугу да улахаҥҥа уурбат).