Якутские буквы:

Русский → Якутский

сжаться

сов. 1. (уплотниться) ыгылын, ыга тутулун; пружина сжалась куруһуна ыга тутулунна; 2. (съёжиться) кумуй, түүрүлүн; он сжался от страха кини кутталыттан түүрүллэн хаалла; 3. (сомкнуться) хам ыбыс, ньимий; губы сжались уостара хам ыбысты-лар; 4. перен. быпыта кымыстаа, ытырбахтаа; у него сердце сжалось от жалости кини апы-ныытыттан сүрэҕэ быһыта кымыстаата.

жаться

несов. 1. (съёживаться) кумуччу туту н, кумуй, түүрүлүн; жаться от холода тымныыттан кумуччу тутун; 2. (прижиматься) ыга сыһын; ребёнок жмётся к матери оҕо ийэтигэр ыга сыстар; 3. разг. (скупиться, жадничать) кичээҥилэс.

Еще переводы:

сжиматься

сжиматься (Русский → Якутский)

несов. см. сжаться.

сжатие

сжатие (Русский → Якутский)

с. 1. (по гл. сжать I) ыгыы, ыга тутуу, ыга баттааһын; сжатие воздуха салгыны ыгыы; 2. (по гл. сжаться) ыгыллыы, ыпсыы, чиҥээһин.

үмүрүс

үмүрүс (Якутский → Русский)

үмүрүс гын = момент.-однокр. от үмүрүй = 1 вдруг, внезапно сжаться, сузиться, стянуться; от төбөтө үмүрүс гынна верхушки трав сомкнулись; уу үрдэ үмүрүс гынна поверхность воды вдруг сомкнулась (напр. над ныряльщиком).

съёживаться

съёживаться (Русский → Якутский)

несов., съёжиться сов. 1. (скорчиться, стать сморщенным) түүрэ тарт, мыччыһын, чарчыһын; лицо его покрылось морщинами, съёжилось сирэйэ мыччыстаҕаста-рынан быпытталаммыт, чарчыстыбыт; 2. (сжаться, сморщиться) кумуй, кумуччу тутун, түүрүлүн; листья съёжились сэбирдэхтэр түү-рүллүбүттэр.

көппөхүс гын

көппөхүс гын (Якутский → Якутский)

туохт. Түүрүллэ түһээт, эмискэ үллэс гын. ☉ Сжаться в комок и тут же распушиться (о животных)
[Бөтүүк] Көппөхүс гынна. Көппөтүн биллэ, Сэгэйэ сүүрдэ, Сэгэрин күөйдэ. С. Тимофеев

разжаться

разжаться (Русский → Якутский)

сов. ыһыгын, төлөрүй, өһүлүн; губы разжались уостара өһүлүннүлэр; рука у него разжалась илиитэ ыһыгынна.

собраться

собраться (Русский → Якутский)

сов. 1. (сойтись, сосредоточиться) муһун, түмүс; в классе собрались все ученики кылааска үөрэнээччилэр бары муһуннулар; 2. (напр. о совещании) муһун; собрался военный совет байыаннай совет муһунна; 3. (скопиться) муһун, мунньулун; здесь собралась вода манна уу мустубут; 4. (о дожде и т. п.) таҕыс, буол; к вечеру собралась гроза киэһэ этиҥнээх ардах буолбута; 5. (составиться, набраться) мунньулун; собралась ценная коллекция картин хартыына сыаналаах кол- ' лекцията мунньулунна; 6. (приготовиться) хомун, тэрин, оҥоһун; собраться в дорогу суолга хомун; собраться ехать домой дьиэ- ' лииргэ оҥоһун; 7. (решиться) санан, быһаарын; он собрался жениться кини ойох ыларга сананна; 8. (сжаться, сморщиться) түүрүлүн, мыччыһын; 9. с чем түмүн, мунньун, булун; собраться с силами күүскүн түмүн; собраться с мыслями өйгүн-санааҕын булун; собраться с духом санааҕын түмүн.

кыбдьыт

кыбдьыт (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Лабааларгын кумуччу тутун; аччаан-куччаан көһүн. ☉ Сложить крылья (о птице); съежиться, сжаться в комок
Кынаттаах кыылым кыбдьыгырыы түстэ… Кынатын кыбдьытта, кутуругун кубдьутта… …… Халтарыйа-халтарыйа, …… Таас устун дайан лачырҕаата. П. Ойуунускай

түрдэс гын

түрдэс гын (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Күүрэн эмискэ түүрэ тарт, түүрүлүн (хол., хааһы, сүүһү этэргэ). ☉ Сжаться, съёжиться (напр., о бровях, лбе)
Үөһэ иирэлэр төбөлөрө түрдэс гыннылар, хаппыт лабаалар кумаланнылар. Амма Аччыгыйа
Кыһалҕа ойуттубут курдук, хаастара уот түүрэ сиэбитинии түрдэс гыннылар. И. Гоголев
Хатыҥнар тыалга араастаан биэрэҥнииллэр, өҕүллэҥнииллэр, онтон түрдэс гынаат, төттөрү көнөллөр. И. Сосин

хапчый

хапчый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Кураанахтаммыт курдук иһирдьэ кимилин (киһи, сүөһү иһин туһунан). ☉ Втягиваться, вваливаться (о животе)
Быгыала Хаптаҕай [киһи аата], тылга эрэ тииһэргин билэҕин, сүөһү сутаатаҕына эн да иһиҥ хапчыйар ини. «Чолбон»
2. Кумуй, түүрүлүн, намтаан көһүн (хол., кутталгыттан, санааҥ түһэн). ☉ Сжаться в комок, съёжиться (напр., от испуга, расстроившись, упав духом). Уол, көстөр дьүһүннүүн самнан, тутум намтаабыкка дылы буолан, хапчыйан, дьиэ иһиттэн тахсан кэллэ