симээ диэнтэн холб. туһ. Силээн-үрүйэ саҕатын симэстиннэр, Сибэккилии чэлгийэ тэтэрдиннэр — Туйахпыттан туура тэппит Туораах курдук уолаттарым. С. Васильев

сыһ. Сибэкки курдук, сибэккигэ майгынныырдыы. ☉ Как цветок, наподобие цветка (напр., сохнуть)
[Охоноос] түөһүгэр уот кыһыл таҥаһы сибэккилии анньыммыт, чачархай чанчыктаах ньуолах баттаҕын кэлти тардан, ньалҕаарыччы тарааммыт. Амма Аччыгыйа
Остуолум барахсантан уһун кэмҥэ тэйэммин, Уута суох сибэккилии иинним-хаттым, иэдэйдим. С. Тарасов
Дьол-үөрүү кини түөһүн иһигэр бу сааскы сибэккилии өрө үтэргэ дылы гынна. Н. Түгүнүүрэп

туохт. Тулуурдаах буол. ☉ Быть выносливым, терпеливым, выдержанным
Аныаха диэри күлүк түспэтэх, сибэккилии нарын олохтоох киһи, кини, хантан итинник тулуурданна. Н. Лугинов

аат., бот. Маҥан эбэтэр саһархай сибэккилэрдээх талахха, үөккэ, сэппэрээккэ маарынныыр бобовайдар кылаастарыгар киирсэр үүнээйи бииһэ. ☉ Акация
Түннүктэр аттыларыгар үүммүт сирень уонна акация талахтара күлүгү биэрбэттэр. М. Шолохов (тылб.)
Кэннибитигэр күөх олбуор баара, акациялар сибэккилииллэрэ, сарсыарда чыычаах ырыатынан саҕаланара. «ХС»

даҕай диэнтэн холб. туһ. Кыры-кылбаҕар хатыҥнар лабаа-лабааларыттан даҕаһан кэккэлээн тураллара үүт-үкчү оһуохайдаан наскылдьыһан эрэр кыталык кыргыттарга маарынныыллар. Софр. Данилов
«Дьоллоох буолуҥ», Куоластыы хоҥкуһан Кулгаахтарыгар сипсистилэр, Сибэккилии өйөнсөн Сирэйдэрин даҕастылар. С. Васильев

даҕ. Хабархайдыҥы, аһыытыҥы, киһи айаҕын куурдар (амтан). ☉ Терпкий и вяжущий (вкус)
Бары муораларга уонна акыйааннарга уу кураххай амтаннаах. МНА ФГ
Росянканы сибэккилиир бириэмэтигэр хомуйаллар. Кини хатарыллыбыт ото аһыытыҥы кураххай амтаннаах. АВ СҮү
ср. туркм. гураксы ‘суховатый’

кытар I диэнтэн холб. туһ. Былаахтар маак сибэккилии кытарсаллара. Н. Габышев
Ыраах, чугас бу манна Кытарыһан сыталлар, Сиргэ биир тэҥ тэлгэнэ, Сиппит кыһыл отоннор. И. Эртюков
Арыт от быыһыттан кыра лилиялар уот курдук кытарыһаллара. ВЛ РБЫ

туохт. Толору ууланан бидиличчи уһун, сүүрүгүр; дохсуннук долгуннур. ☉ Стремительно, бурливо течь, струиться; неистово бурлить
Үс хайаны хайа сүүрэн, Үлүһүйдэр үлүһүйэн, Үлүскэннээх сүүрүктэнэн, Үөрэ-көтө дибилийэн Өлүөнэҕэ киирэн түһэр. С. Данилов
[Сибэкки дьөрбөтө] Эн үтүө дьулууруҥ сибэккилии сирэлийдин, Илгэбыйаҥ халаан уутунуу дибилийдин! С. Васильев

I
сыһ. Кулуһун курдук, кутаа уот курдук. ☉ Подобно огню, костру
Аһаабыкка ааҕынан Арай эһэ туруутугар Кулгаахтара кыһыйар, Кулуһуннуу умайар. Т. Сметанин
II
сыһ. Кулуһун (от) курдук. ☉ Подобно камышу
Сибэккилии тырымнаспыт кыргыттар уонна кулуһуннуу курбуһах уолаттар эрдэ баҕайы дэлби соноон, бытааран, ыараан, баттахтара маҥхайан …… хаалаллар. ПБН КСКТ

1. аат. Күл курдук үлтү мэлиллибит оҥоһуулаах туох эмэ. ☉ Порошок. Тиис суунар бороһуок. Таҥас сууйар бороһуок
   □ Минеральнай уоҕурдуулары икки суол көрүҥүнэн — бороһуок оҥорон биитэр дьоҕус туорахгранула көрүҥнээн тутталлар. КВА Б
   Пижма от бороһуогун эмиэ үөннэри утары туттуллар. Ити оту сибэккилээтин кытта хомуйуллар, дьиэ иһигэр хатарыллар уонна бороһуок буолуор диэри илдьи мэлийиллэр. ФНС ОС
   △ Бороһуок эмп. ☉ Лекарство в порошке
   [Биэлсэр] арыы курдук оҕунуоҕу, хас да кумааҕыга сууламмыт бороһуогу биэрдэ. Амма Аччыгыйа
   Биэлсэр кыыс солбуйан олорор. Ол кыыс араас бороһуоктары иһэрдэ сатаата да туһалаабатылар. Софр. Данилов
2. даҕ. суолт. Бороһуогунан бэлэмнэммит, бороһуогунан туттуллар. ☉ Приготовленный в виде порошка, порошковый. Бороһуок үүт
   □ Михаил Иванович балыыһаҕа күннэтэ үстүү-түөртүү укуолу ылара уонна өссө элбэх таблеткалары, бороһуок эмтэри иһэртилэр. Н. Лугинов