совм. от сирдьигинээ =.

побуд. от сирдьигинээ =.

сирдьигинээ диэн курдук. Силлиэ сирилэччи сирдьигинэттэҕинэ Сис сиҥниэх курдук нэмириҥниир… А. Софронов
Кэннилэриттэн массыына сирдьигинэтэн кэллэ. Е. Неймохов

ибиир диэнтэн төхт
көрүҥ. Дөрүн-дөрүн тымныы баҕайы тыал сирдьигинээн ааһар. Эмиэ да буорах курдук бып-быыкайкаан ардах ибииртэлээн ылар. Софр. Данилов

аат. Туох эмэ ас угуллар өстүөкүлэ эбэтэр ньаалбаан иһит. ☉ Банка
Тогойкин кураанах бааҥканы туора эһэн кэбистэ уонна тохтоон ол-бу диэки көрбөхтөөтө. Амма Аччыгыйа
Уол фосфордаах бааҥканы сиргэ таҥнары туппута туох эрэ сирдьигинээбитэ, сирилээбитэ, уот төлөннүрэ умайбыта, муннубутугар ыарахан сыт сабыта биэрбитэ. «ХС»
Түннүккэ кыһыл герань уонна кыһыл астра сибэккилэрдээх икки бааҥка турара. Н. Островскай (тылб.)

иһэрт диэнтэн атын
туһ. Сибиниэһинэн иһэрдиллибит, тимиринэн сииктэммит, алтанынан ардайдаммыт. ПЭК ОНЛЯ III
Икки атахтаах илиитинэн Иһэрдиллэн оҥоһуллубут …… Тимир турба устун Дириҥ буор түгэҕиттэн, Сир тымырын уута, Сирдьигинээн үөһэ тэптиҥ, Кыллыгырас кыраан уута, Кылбаһыйан, өрө тыктыҥ. С. Васильев
Кулут моонньугар: «Куоппатым наадатыгар миигин тут», - диэн суруктаах бүтэйдии иһэрдиллэр моойторугу кэтэрдэр буолбуттара. КФП БАаДИ

I
кыллыгыраа диэнтэн холб. туһ. Хабыс-хараҥа халлааҥҥа туруйалар хаһыытыыллар, дыллыктар кыллыгыраһаллар, хоҥордор хааҕынаһаллар уонна кус кынатын тыаһа куһугурайар. М. Шолохов (тылб.)
II
даҕ. Үрүт-үрдүгэр «кылк-кылк» диэн тыаһы таһааран сүүрүгүрэр. ☉ Журчащий, булькающий (о звуке)
Дириҥ буор түгэҕиттэн Сир тымырын уута Сирдьигинээн үөһэ тэптин, Кыллыгырас кыраан уута Кылбаһыйан, өрө тыктын. С. Васильев

аат., эргэр. Былыргы бууска төгүрүк сэнэрээтэ. ☉ Шаровидный сплошной снаряд, ядро
Ол эрээри тэргэни аҥаабыллаабыттар, олус өрө көрдөрөн кэбиспит буоланнар, сирдьигинии умайа сылдьар дьаадыралар үрдүк дуганы оҥорон көппүттэрэ. Н. Гоголь (тылб.)
Арай хаһан эмэ муус хайа баран эмискэччи дирбийэ түһэр, ааһа көтөн эрэр дьаадыра курдук сыыгыныыр, бууска тыаһын курдук өй дуорааныгар охсуллар. В. Короленко (тылб.)
Дьаадыраны кытта тэҥҥэ баррикадаҕа Гаврош көтөн түстэ. Бууска дьаадыратынааҕар киниттэн ордук соһуйбуттара. В. Гюго (тылб.)

I
сирдьигинээ диэнтэн холб. туһ. Суол устун хааман истэххинэ, бөдөҥ баҕайы күп-күөх аһыҥалар көтөн сирдьигинэһэллэр. П. Аввакумов
Биэс кус таҥнары сирдьигинэһэн кэллилэр. Р. Кулаковскай
Куртуйахтар, курупааскылар көтөн сирдьигинэһэллэр. КИИ СТ-2
II
даҕ. Күүскэ, омуннаахтык «сиррр…» диэн эрэр курдук иһиллэр (тыас). ☉ Производящий, издающий громкий свистящий шум или шипение
Сирилэс, сирдьигинэс силлиэ Сири сипсийэн сиксийдэ. А. Софронов
Сир үрдэ Сип-сирдьигинэс — Сүүһүнэн буулдьа Ыйылыырын курдук, Сүүһүнэн сэнэрээт Иһиирэрин курдук. Буурҕа да буурҕа! Тыал да тыал! П. Тобуруокап
Сиэрэ уотун курдук Сирдьигинэс тыастаах, Хатат уотун курдук Хатан сырыылаах [Уот Чуураан]. П. Ядрихинскай

сиэ диэнтэн холб. туһ. [Дьаакып:] Аныгы үйэ бэйэ-бэйэни тутуһан сиэһэр үйэ кэлэн турар. А. Софронов
Эбээ, дьоммут балык аҕаллылар, үтэһэҕэ да үөллүбүт, солуурга да буһардыбыт, тахсан сиэһэ оҕус. Амма Аччыгыйа
Тиһилик тимир бурут быа Саҕаһа уотунан Сырдырҕаччы сиэспитинэн …… Сибиниэс курдук Сирдьигинээн хаалла. П. Ядрихинскай
Ити Манчаары түөкүн уорбут этиттэн сиэһэриҥ буолуо. МНН
◊ Быһыта (быһа) сиэс — 1) саас күн уотуттан туох эмэ түспүт, тохтубут сиринэн тобулу сиэнэн ууллан бар, уулун (хаары этэргэ). ☉ Таять в том месте, где сверху что-л. попало (о снеге)
Суол кытыытыгар тохтубут от сыыһыттан хаар быһыта сиэһэр буолан эрэр. Н. Якутскай
Суол кытыыта, күрдьүк хаара быһыта сиэһэн, бастакы улахан бэлиэтээһин буолла. П. Филиппов
Кулуба бааһынатыгар таһыллыбыт балбаахтар хаардара быһыта сиэспиттэр. И. Никифоров; 2) быһыта-хайыта бар, сиикэй этинэн көр (киһи тириитин этэргэ). ☉ Трескаться, образуя живую рану (о коже человека)
Айаҕын иһигэр тииһэ бараммыт, икки хараҕа ньылбараҥнаан быһыта сиэһэн сиикэй этинэн көрбүт …… оҕонньор кэллэ. Эрилик Эристиин
[Кыһыл оҕо тириитэ] бэрт кыраттан сылтаан бааһырыан, быһыта сиэһиэн, ымынаҕырыан эҥин сөп. Дьиэ к.