көр улуйус
Күөл уҥуор-маҥаар бөрөлөр улуспуттар үһү (тааб.: солуур кулгааҕа). Сүргүйэр сүргүөхтээхтэр кинини тула сүүрэ-сүүрэ улуһан бардылар. П. Ойуунускай
Ханна эрэ тэйиччи бөрөлөр улуһаллар. Н. Габышев
Эмиэ сириэнэлэр улуспуттара, собуоттар хаһыытааспыттара. Г. Борисов

энэлий диэнтэн дьаһ
туһ. Күн тахсыытын диэки истиэнэҕэ баар таҥара мэтириэтигэр …… ыллыырааҕар аҥаардаахтык мэлииппэлэрин энэлитэн толороллор. В. Протодьяконов
Онтон [кырыыппатын] кырыыс тойугунуу Онолута эҥсэлиттэ, Эрэйдээх ийэ номоҕунуу Иэтэн-туотан энэлиттэ. М. Хара
Ханнык эрэ броневик, сириэнэтин энэлитэ-энэлитэ, биир кэм бытааннык өрө-таҥнары сылдьара. М. Рид (тылб.)

1. бар I диэнтэн х-ччы аата. Үөһээ дойдуга барааччылар Үөһэнэн көттүлэр, Орто дойдуга барааччылар Орто дойду устун Айаннаан бардылар. Ньургун Боотур
   Барааччылар даҕаны, хаалааччылар даҕаны хардарыта итии тыллары этэн, илии туһунан, үөрэ-көтө бырастыылаһан арахсыбыттар. Амма Аччыгыйа
   Тимир суол ыстаансыйатыгар көскө барааччылары илдьэр буойас адьас бэлэм турар. Эрилик Эристиин
   Барааччылар да, хаалааччылар да бука бары уку-сакы сылдьаллар. С. Федотов
2. даҕ. суолт. Бара турар, ааһан иһэр. ☉ Прохожий, проезжий
   Кондуктортан бэрт мааны таҥастаах киһи кэлэн: «Перовскайга барааччы паровоз хаһан барар?» – диэн ыйытар. Эрилик Эристиин
   Сэттэ чааска улуйан, Сириэнэ үөгүлээтэ. Баһаар диэки субуйан Барааччы дьон үксээтэ. Күннүк Уурастыырап
   Таһырдьа тахсыбыттара барааччы дьон ааһаллар. Д. Таас

туохт.
1. Улаханнык, тоҕо баран хаһыытаа. ☉ Громко кричать, вопить
«Хааннаах ыт!» — Байбал утары үөгүлүү түһэр. Амма Аччыгыйа
Тыаҕа чыс чыыбырҕаата, ыраах кулгаахтаах үөгүлээтэ. Далан
«Кэлиҥ! Ханна бардыгыт?!» — диэн үөгүлээтим. Т. Сметанин
2. Улахан дорҕоонноох тыаһы таһааран сигналла биэр (хол., борохуот гудогун этэргэ). ☉ Дать звуковой сигнал гудком, сиреной и т. п. Борохуот аал …… Үс төгүл төхтүрүйэн, Үлүгэрдээх баҕадьытык Үллэн туран, Үллэ-үллэ үөгүлээтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Күн ортото биир ааһыыта «Генерал Синельников» [борохуот] икки төгүл үөгүлээн бытарытар. Н. Якутскай
Сэттэ чааска, улуһан, Сириэнэ үөгүлээтэ. Күннүк Уурастыырап

тыаһы үт. туохт.
1. Улаханнык уонна уһуннук үрэр курдук саҥаны таһаар (ыты, бөрөнү этэргэ). ☉ Выть, скулить, подвывать (о волке, собаке)
Таһырдьа тыал маһы-оту тыаһатан куһуурара иһиллэр, ол быыһыгар ыттар улуйаллар. Күндэ
Валя бөрөлөр улуйан онолуһалларын иһиллии сырытта. Амма Аччыгыйа
Хараҥа түүннэргэ ханна эрэ ыраах торҕон бөрө улуйан эҥсэлитэр. И. Федосеев
2. көсп. Ыт, бөрө уһуннук үрэрин курдук саҥата таһаар; оннук тыаһаа. ☉ Плакать в голос, голосить (о ком-л.), завывать (напр., о сирене)
[Эрдэлиирдээҕи] аһыйан Өлөксөй тохтообокко ытаан улуйа турда. Амма Аччыгыйа
Сэттэ чааска улуйан Сириэнэ үөгүлээтэ. Күннүк Уурастыырап
Оо, онтон буомба улуйда, Иннигэр түһэн дэлби барда... Л. Попов
Сылайбыт киһи олус түргэнник утуйан хаалла, үрдүгэр буурҕа улуйар. А. Сыромятникова
др.-тюрк. улы, тюрк. ул, ула, улу