свёртывать в трубку; сматывать в клубок; скатывать в комок; кумааҕыны мөкүчүктээ = свернуть бумагу в трубку; түүнү мөкүчүктээн мээчик сҥос-тубут скатав шерсть в комок, он сделал себе мячик.

туохт. Тугу эмэ холбуу бөкүнүт, мөчөкөлөө, мэчэктээ. ☉ Скатывать из чего-л. комок, шар. Хаары бөчөхтөө. Түүнү бөчөхтөө. Өрбөҕү бөчөхтөө
□ Уулаах …… түннүк кырыатын кирээстээх ытыһыгар бөчөхтөөн аҕалан, Хабырыыс айаҕар уган биэрдэ. Эрилик Эристиин

несов. 1. кого-что сое, үҥкүрүт, мэһий; валять по полу муостаҕа сое, сиргэ сое; валять в снегу хаарга үҥкүрүт; валять тесто тиэстэни мэһий; 2. что (скатывать) мөчөхтөө; валять ком из снега хаары мөчөхтөө; 3. что (из шерсти) хатайдаан оҥор; валять войлок боолдьохто хатайдаан оҥор; # валять дурака разг. 1) (бездельничать) мээнэ улдьаара сырыт; 2) (дурачиться) акаары курдук быһыылан, акаары буолбута буол.

несов. 1. что (катить) төкүнүт, үҥкүрүт; катать шары по столу остуолга шардары төкүнүт; 2. кого (возить) хатаапылат; катать детей на автомобиле оҕолору автомобилынан хатааһылат; катать на санях салаасканан хатааһылат; катать на велосипеде велосипедынан хатааһылат; катать на лодке оҥочонон хатааһылат; 3. что (скатывать) бөкүнүт; катать шарики из глины туойтан шариктарда бөкүнүт; 4. что (разглаживать) катоктаа, хатайдаа; катать бельё таҥаһы хатайдаа.

туохт.
1. Илиигин-атаххын хомунан, түүрүллэн, нүксүччү тутун. ☉ Поджиматься, съеживаться, сжиматься всем телом
Куҥнаах бэйэм Кумуйа хатаахтаан, Тоҥхойо кырдьан олорон Толкуйдаан көрөбүн. Саха нар. ыр. II
Ньырбачаан көрүөхтэрэ диэбиттии куттанан кумуйуоҕунан кумунан баран, тыытын түгэҕэр өр сыппыта. Далан
Кумуйа туттубут кырдьаҕас ийэтэ. С. Васильев
2. Тугу эмэ хомуйа тут, биир сиргэ чөмөхтөө. ☉ Убирать, собирать что-л., сложить в кучу
Аҕалара уотун сөргүтэн биэрдэ, уһаты-туора ууруллубут амынньыардары кумуйа аста. А. Данилов
ср. халх., бур. хуми ‘скатывать (в трубку); сжиматься’

туохт.
1. Туох эмэ сымнаҕаһы, хаптаҕайы бэйэтин бэйэтигэр эрийэн төкүнүччү суулаа. ☉ Скручивать, скатывать, свёртывать что-л. в рулон, в трубочку (напр., бумагу)
Максим саҥата суох умса көрөн олорбохтоон баран, туран оргууй чөртүөһүн түүрдэ. Н. Лугинов
Көбүөрү харайарга түүрэн баран кураанах сиргэ уурарга сүбэлэнэр. Дьиэ к. Таҥаспытын эр-биир түүрэн, баайан, таһааран сыарҕабытыгар уурдубут. «ХС»
△ Тугу эмэ хомуйа сөрөөн биир сиргэ мус, холбоо (хол., оту). ☉ Собирать в охапку, валковать (напр., сено)
[Тойонуом!] Тоҕус салаалаах локуора күөх отто Түүрэн киллэрэҥҥин, Дьиэни отто хотоҕоһунан Тэлгээн күөгэтэн кэбис. Саха нар. ыр. II
Оту дьааҥылардыы икки хотуур суолун (барыы уонна кэлии) кэккэлэһэ түһэрин курдук охсор буоллахха, түүрэргэ ордук. «Кыым»
2. көсп. Кимтэн эмэ тугу эмэ модьуйан ыххай, ык. ☉ Принуждать, заставлять кого-л. сделать, совершить что-л. [Чунуобунньук] тоҕо таһыырга кыттыбаккын аны биирдэ эт диэн түүрдэ. С. Сарыг-оол (тылб.)
ср. др.-тюрк., кирг., тув., казах. түр ‘сворачивать, заворачивать, свёртывать’

туохт.
1. Тугу эмэ төкүнүк, төкүнүктүҥү гына оҥор. ☉ Делать что-л. круглым, округлым. Оҕолор быластылыынтан мээчик бөҕө төкүнүппүттэр
□ Сиидэ маһын көнө саастаах тиит мастан кыраабыл тииһин саҕа суоннаах гына төкүнүтэ кыһан оҥорон баран, ыккардын биир сэнтимиэтир тэйиччи иҥиннэриллэр. МАП ЧУу
2. Төгүрүк, төкүнүк быһыылааҕы туох эмэ устун бэйэтинэн эргитэн хамсат, үҥкүрүҥнэт. ☉ Двигать что-л. круглое, округлое, перекатывая, вращая его по какой-л. поверхности
Мылахов ону [табаҕы] тоҕо эрэ эһэ охсон ылла, онтон имиппэхтээн баран, остуол сирэйигэр төкүнүттэ. Н. Лугинов
Артур, массыына киэҥник килэдийбит суолугар дэҥҥэ көстөр сылгы сааҕын ыраах тэбиэлээн төкүнүтэ-төкүнүтэ, дьиэтин диэки бэдьэйэ сиэлэн хаамта. П. Аввакумов
Көмөлөөн буочукалаах сэлээркэни гараас иһигэр төкүнүтэн киллэрэн олохтоох сирин буллардылар. У. Ойуур
3. Кими эмэ хантан эмэ үҥкүрүтэн түһэр. ☉ Скатывать кого-л. откуда-л., валить
[Байбааскы] Харытыананы икки илиитинэн сиргэ халаачык курдук төкүнүттэ. П. Ойуунускай
[Көстөкүүнү] илиитинэн тобугун куустаран олуйан кэбиһэллэр, ол гынан баран тиэрэ анньыалаан төкүнүтэллэр. Күндэ
[Испо — Токи Ньукулайга:] Эйигин илиигин-атаххын кэлгийэн баран, наартаҕыттан төкүнүтэн кэбиһэбит. А. Кривошапкин (тылб.)
4. көсп., харыс т. Тугу эмэ өлөрөн сууллар (бултуу сылдьан). ☉ Завалить кого-л., убить, подстрелить (на охоте)
Сахаар аҥаар да илиитинэн бэркэ ытар эбит. Куобаҕы хата сүүрдэн иһэн төкүнүтэн түһэрэр. Суорун Омоллоон
Уохтаах карабинынан Оҕо тайаҕы охтордо, Бүүчээни төкүнүттэ, Туртаһы тулумайдаата. Р. Баҕатаайыскай
Кытылга сүөһү элбэх дии, биир эмэ борооскуну киллэрэн төкүнүппэппит дуо? «ХС»
♦ Төкүнүтэн кэбис кэпс. — кими эмэ дуоһунаһыттан уһул, үлэтиттэн уурат. ☉ Скинуть кого-л. с должности, уволить кого-л. с работы
Сирэй миниистири төкүнүтэн кэбиһэллэр, ол оннугар Терентьевы аныыллар үһү диэн сурах тарҕанар. Н. Лугинов