вначале, сначала, сперва; маҥнай кини сөбүлэспэтэҕэ сначала он не соглашался; маҥнай иһит , онтон эппиэттээ сперва выслушай, потом отвечай; маҥнай утаа на первых порах, поначалу.

1) спорт, прыгать в длину; 2) диал. прыгать в длину сначала на одну, потом на другую ногу.

модальное сл. как всегда, как обычно, по обыкновению; куолутунан , этиитэ табыллыбата как всегда, его речь получилась неудачной; куолутунан , бастаан аккаастанна по обыкновению, он сначала отказывался.

предостерегать, предупреждать кого-л.; делать предупреждение кому-л.; кутталтан сэрэт= предостеречь от опасностей; эрдэттэн сэрэт= предупредить заранее кого-л.; бастаан кинини сэрэтиэххэ наада сначала ему следует сделать предупреждение.

сыһ. Туох эмэ, ханнык эмэ дьайыы саҕаланыаҕыттан. ☉ С самого начала чего-л., какого-л. действия, сначала
[Ньукулай:] Мин хомуньуус буоларым ааһа сылдьар киһибин. Мин аан бастааҥҥыттан ыксаабытым. «ХС»

сыһ. Туох эмэ саҕаланыаҕыттан. ☉ Сначала, изначально
Поэт бастакыттан бэйэтин ураты нарын-намчы, эҥин эгэлгэ өҥнөөх-дьүһүннээх ырыаларын ыллаабытынан литератураҕа киирбитэ. Софр. Данилов

нареч. 1. (после) ол кэнниттэн; я сначала позанимаюсь, а затем погуляю мин бастаан үөрэниэм, ол кэнниттэн күүлэйдиэм; 2. (для того) =аары, ол иһин; я пришёл затем, чтобы закончить начатое дело саҕаламмыт дьыаланы бүтэрээри кэлбитим.

1. нареч. (раньше) у рут, эрдэ, эрдэтинэ; надо было думать об этом прежде ити туһунан урут саныах баар этэ; 2. нареч. (сперва) бастаан; прежде подумай, потом скажи бастаан толкуйдаан баран эт; 3. предлог с род. п. (раньше кого-л.) иннинэ; прийти прежде всех барыларын иннинэ кэл; # прежде всего туох-ханнык иннинэ; прежде чем союз иннинэ.

дверь; ворота; вход; проход; дьиэ аана вход в дом, дверь дома; бүтэй аана проход в изгороди; тиэргэн аана ворота; суол аана а) место у входа; б) место у большой дороги; суол ааныгар олорор ыаллар притрактовые жители; ааны сап= закрыть дверь; аанынан таҕыс = выйти в дверь; аанынан киир = войти через дверь; ааннарын саппат буолла он часто ходит к ним, посещает их (букв. он не закрывает их дверь) # аан алдьархай страшное бедствие, несчастье; аан бастаан , аан маҥнай а) прежде всего, в самом начале, сперва; б) впервые; аан дойду мир, вселенная; аан күдэн густой туман; аан тыл предисловие; аан холорук сильная метель, пурга; ааныттан суох разг. совсем нет. ,

сыһ. Туох эмэ иннинэ, маҥнайгы уочаратынан. ☉ Сначала, в первую очередь
Бастаан дүлүҥү көтөҕөргө холонно да хамсаппата даҕаны, онтон улахан маһынан төһүүлээтэ. Т. Сметанин
Күлүккэ сөрүүҥҥэ олорон бастаан фляжкаттан тымныы ууну ыйырбахтаабыппыт. Далан
Бастаан от-бурдук сирин быһаарыах тустаахпыт. М. Доҕордуурап
♦ Аан бастаан – 1) хаһан да хатылана, буола илик, сабыс-саҥа. ☉ В первый раз, впервые
Дьэбдьиэй быйыл аан бастаан Титиигин дьэ симээбэтэ, Алгыы-алгыы аал уокка Арыылаах суорат куппата. Күннүк Уурастыырап
«Айымньы» холкуос айыллыбытын тухары аан бастаан, үлэҕэ улахан көрдөрүүнү ситиһэн – холкуостаахтар өйдөрө-санаалара сырдыы, көтөҕүллэ түстэ. М. Доҕордуурап
Бүгүн, самаан сайын саамай үтүөкэннээх куйаас күнүгэр, кылбайар маҥан титиригинэн эрэһээҥкилэммит сааттарын иһигэр [кинилэр] аан бастаан чэйдээтилэр. «ХС»; 2) ким-хайа иннинэ, бастакынан. ☉ Первым, раньше всех
Оо алаастар... Алаастар! Мин кэллим – «Эһиэхэ махтал!» – диэри, – Эһиэхэ үөскээбит дьолбун этээри: Аарыма тиит лоһуордаах мутугун силэйэн, Мин аан бастаан мантан көрбүтүм Аан дойду кэрэтин, киэҥин. С. Данилов. Бастаан утаа – маҥнайгы кэмҥэ, туох эмэ саҕаланыытын саҕана. ☉ В первое время, вначале
Бөтүҥнэр бастаан утаа икки хас сылга диэри Дыгынтан сэрэнэн, куттанан көрөн баран, кэнники умнан-тэмнэн кэбиспиттэр. Эрилик Эристиин
Бастаан утаа ыарырҕатан Онтон улам «буһан-хатан», Буукубаттан тыл таһаарар Муудараһын аспытым. Күннүк Уурастыырап
Үөрэҕэ суох, нууччалыы билбэт буоламмын, бастаан утаа баҕас наһаа моһуогурбутум. Ф. Софронов