Якутские буквы:

Якутский → Якутский

собуоттан

  1. собуоттаа диэнтэн бэй., атын. туһ. «Бэйи, тыраахтарым сатаан собуоттанымаары гынна», — Петя атын ньыманы тобулаары албаһырда. Сэмээр Баһылай
    Массыыналар утуу-субуу собуоттанан, көҕүспүттүү бирилэһэ түстүлэр. «ХС»
    Фёдор …… сууккаҕа үстэ собуоттанар чаһылаах. СТ С
  2. кэпс. Эбии тэптэн, тэбиэһирэн киирэн бар. Завестись, действовать как заведённый
    «Чэ сөп, эн эппитиҥ курдук буоллун», — Ася Назар собуоттанан барбытын тохтотоору судургутук сөбүлэстэ. Р. Баҕатаайыскай
    Кини куһу хайдах курдук үчүгэйдик күөрэтэн түһэрбитин туһунан эбэн-сабан кэпсээн, тоҥ күөс быстыҥа тохтоло суох собуоттанан барааччы. В. Протодьяконов
    Уугутугар-хааргытыгар киирэн собуоттаннаххытына, сорҕотугар баҕас наһаалыыгыт да быһыылаах. «ХС»

собуот

I
аат. Массыыналарынан, механизмнарынан сэбилэнэн табаары оҥорон таһаарар бырамыысыланнас тэрилтэтэ. Промышленное предприятие с механизированными процессами производства, завод
Алтайга, Белуха тэллэҕэр, Тыраахтар собуота ньиргийдэ. Күннүк Уурастыырап
Саҥа собуот буруолуур Биир сыл иһигэр. П. Тобуруокап
Бөчүгүрэстээх бөлкөйдөргө Бөдөҥ турба бөлөҕүө, Кырынаастаах кырдалларга Кырылас собуот туруоҕа. С. Зверев
II
аат. Чаһы барар механизмын үлэлэтэр оҥоһук. Приспособление для приведения в действие механизма часов, завод. Чаһым собуота бүппүт
Сиидэр Тэрэнтэйэбис …… чаһытын собуотун эрийэн тырылаппахтаата. П. Аввакумов
III
аат. Оһох уотун төлөнө, буруота үөлэһигэр диэри эргийэн барар холлоҕоһо. Извилистый канал (до трубы), по которому дым выходит из печи
— Оһох кыайан оттуллубат буолбут. — Пахай, доҕор, бу манан собуотун эркинэ эмиэ тоҕо барбыт. В. Яковлев
Муҥар [оһоҕун] собуотун сатаамына, оһоҕун буруота айаҕынан төттөрү уһуутаан тахсан, эмээхсиниттэн мөҕүллүү бөҕөнү мөҕүллэн өлө сыспыта. В. Иванов

Якутский → Русский

собуоттан=

возвр. от собуоттаа = заводиться; массыына собуоттанна машина завелась.


Еще переводы:

заводной

заводной (Русский → Якутский)

прил
собуоттанар

заводной

заводной (Русский → Якутский)

прил. собуоттанар; заводная игрушка собуоттанар оонньуур.

завестись

завестись (Русский → Якутский)

сов. 1. (появиться) баар буол, копун; в сарае завелись мыши сарайга кутуйах-тар баар буолбуттар; 2. (установиться) олоҕур, төрүттэн; завелось обыкновение үгэс олоҕурда; 3. (начать действовать) собуоттан, үлэлээ (о моторе); собуоттан, хаамп, бар (о часах) . завет м. кэриэс.

киҥинэс

киҥинэс (Якутский → Якутский)

киҥинээ диэнтэн холб. туһ. Хоһооно билибэттик киҥинэһэн кэпсэппэхтээтилэр. Эрилик Эристиин
Икки тыраахтар …… собуоттанан киҥинэһэ тураллар. Р. Кулаковскай

солотуулаа

солотуулаа (Якутский → Якутский)

туохт. Көмүһүнэн сот, көмүһүнэн дуйдаа. Золотить
[Егоров:] [Барасыылап] миэхэ саппын кыһыл көмүһүнэн солотуулаан бэстилиэттэ оҥорон биэриҥ диэн собуокка кумааҕы биэрбитин, бу хара сордоох сүтэрэн кэбистэҕим үһү. И. Находкин
Собуоттан кэлээт кини …… өлбүт киһи уҥуоҕун тааһыгар ууруллар чугуун киристиэһи солотуулуура. МАС ТК
Күн сардаҥалара хайалар арҕастарын кырыыларын кыһыл көмүс солотуулаатылар. А. Кривошапкин (тылб.)

дыыдыгыраа

дыыдыгыраа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Түргэнтүргэнник чугас-чугас үктээн хаамп, сүүр (хол., оҕо, чыычаах, кутуйах эҥин). Ходить, бегать частыми мелкими шажками (о ребенке, птичке, мышонке и т. д.)
Оҕом сүүрэн дыыдыгырыыр. Дьэбдьиэ собуоттанан хаалбыт оҕо куукулатын курдук сүүрэн дыыдыгырыыр. «ХС»
2. кэпс. Биир тэҥ бытархай буолан көһүн. Казаться мелким, частым, ровным
[Дьөгүөрэп:] Бу кутуйах суолун курдук дыыдыгыраабыт - Балааҕыс кыыс буочара. И. Находкин

бирилэс

бирилэс (Якутский → Якутский)

I
бирилээ диэнтэн холб. туһ. Массыыналар утуу-субуу собуоттанан, көҕүспүттүү бирилэһэ түстүлэр, харахтарын уоттара тула саба барыйан турар хараҥаны силэйбиттии сандаарыҥнастылар. «ХС»
«Москвич», «Волга» массыыналар Бирилэһэн ааспахтыыллар, — Сыһылла сылайбыт атахтар Сайыһа эрэ хаалаахтыыллар. М. Тимофеев
II
даҕ. Биир күдьүс «бирр» диэн эрэр курдук тыастаах. Издающий равномерный глухой звук
Син бултуйуох курдук эбиттэр да, биһиги дьоммут уулара бэрт — утуйдахтарына муннуларын тыаһа, тыраахтар айаннаан иһэрин курдук, бап-барылас, бип-бирилэс, ньип-ньирилэс. «ХС»

дьүрүһүй

дьүрүһүй (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Өр биир тэҥник илигирээн иһилин (тыас, музыка туһунан). Издавать продолжительный однообразно повторяющийся мелодичный вибрирующий звук. Билигин даҕаны кини кулгааҕар хомус дьүрүһүйэр тыаһа, Ньургун Боотур көҥүлкиэҥ куолаһынан ыллаан доллоһутара баарга дылы. Г. Угаров
Хормуоска оонньуур. Дорҕоон үрдээн-намтаан, дьүрүһүйэн, наскыйан, дьиэ иһин чуумпутун үрэйэр. М. Доҕордуурап
Икки «ДТ-54» тыраахтар таһырдьа тахсаары аҕай собуоттанан, бухатыыр курдук сири түгэҕинэн дьүрүһүйэн, дип-дириҥник киҥинэһэ тураллар. Р. Кулаковскай

умайыктан

умайыктан (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Күүскэ итиинэн суоһаа (күн уотун этэргэ). Сильно греть, нагревать (о солнечном свете)
Күнүһүн күн уота ордук сэтэрэн туран умайыктаммыта. Ойуку
2. көсп. Уот курдук умайа кыыс (хол., кыһыл былааҕы этэргэ). Светиться, алеть (напр., о красном флаге)
Күп-күөх муус балаһа үрдүнэн кып-кыһыл былаах күлүбүрүү умайыктанна. В. Миронов
Өтөр буола-буола сардааналар сиртэн тыкпыт күн курдук умайыктанан ааһаллар. Н. Босиков
3. көсп. Эмискэччи төтөлө суох аймана, айдаара түс, күүскэ саҥар. Внезапно взволнованно заговорить, зачастить. Микиитэ оччону сүгүн истиэх киһи буолуо дуо, утары умайыктана тоһуйда: «Хобо чуораан хобуоччу!» Амма Аччыгыйа
Баччааҥҥа диэри биһиги кэпсэтиибитигэр кыттыбакка сылдьыбыт кэргэним умайыктана түстэ. Н. Абыйчанин
Нарыйа бэйэтэ бэйэтиттэн собуоттанан, саҥаран умайыктанар. Т. Находкина

маастар

маастар (Якутский → Якутский)

аат.
1. Бэйэтин идэтин толору баһылаабыт үлэһит. Квалифицированный специалист в какой-л. области деятельности, мастер
Чаһы маас тара.  Евдокия Петровна отучча сыл иистэнньэҥинэн үлэлээн …… билигин дьахталлар тас таҥастарын тигэр маҥнайгы кылаастаах иистэнньэҥ-маастар. «Кыым»
К.К. Байкалов аатынан сопхуоска чахчы бэйэлэрин идэлэрин ба һылаабыт мэхэнисээтэрдэр, үлэ маас тардара үлэлииллэр. «Ленинскэй знамя»
2. Барыга-бары сыстаҕас, дьоҕурдаах ки һи. Мастер на все руки
Оҕонньор маска эрэ буолбакка, тимиргэ кытта маастар.  Бу көрдүм, Сэмэнчик маастары Атынан дьүккүтэн иһэрин, Буруус туу эрбэммит мастары Собуоттан тутууга тиэйэрин. С. Васильев
Уруһуй да буоллун, Уолбут син биир маастар. Күннүк Уурастыырап
3. Дьоҥҥо-сэргэҕэ киэҥник биллэр, айылҕаттан талааннаах киһи (хол., тыл, сыана, ойуулуур-дьүһүннүүр дьыала маас тара). Талант-самородок, мастер
Ускуустуба уһулуччулаах маастардара үүннүлэр.  Ырыаһыт Ольга Иванова, тойуксут Марина Петрова, хомусчут Федора Гоголева, Марина Никитина, Пётр уонна Иона Николаевтар састааптаах чабырҕахсыттар триолара — само деятельнай сыана маастардара — ситиһиилээхтик оонньоон көрдөрбүттэрэ. АҮ. Сахалар муоһунан оҥоруу үчүгэй маастардарын быһыытынан бэрт былыргыттан аатыраллар. «Ленин с.»
4. Производство хайа эмэ салаатын, учаастагын салайар үлэһит. Должность руково дителя отдельного участка производства, мастер
Тутуу биригээдэтигэр саҥа холбоспут холкуостан хас да киһини эбэн Ананийы маастарынан анаабыттар. М. Доҕордуурап
Спорт маастара — спортка уһулуччу ситиһиилэрдээх спортсмеҥҥа бэриллэр аат. Мастер спорта
Никита Кустуров тустууга өрөспүүбүлүкэ хас да төгүллээх чөмпүйүөнэ, ССРС спордун маас тара. Н. Лугинов
Тустуу кытаанах оскуолатын аан бастаан барбыт уолаттар …… Фёдор Винокуров, Фёдор Эверстов, Сидор Попов уонна Калистрат Владимиров курдук бэртээхэй, бэйэ лэрэ туспа суоллаах-иистээх спорт маастардара буола үүннүлэр. ССТ