сыһ. Аанньа ахтыбат курдук. ☉ С оттенком пренебрежения
Соня ахсарбаттык тугу эрэ саҥарар. Л. Толстой (тылб.)

көр диэнтэн тиэт
көрүҥ. Холуоһатын тумсун көрбөхтөөтө, ууллаары дьиппинийбит инчэҕэй хаары тэппэхтээтэ. Амма Аччыгыйа. Хачыырап кыбытыы курдук кыараҕас харахтарынан Соня диэки көрбөхтүүр. А. Федоров

абылаҥнаах диэн курдук
Кини [Соня] Сөдүөт абылааһыннаах кэрэ сабыдыалыгар ылларан, уол сэһэнин аҥаардастыы истэ олордо. Д. Токоосоп
Мин дьиҥнээх искусство диэн итинник күүстээх, абылааһыннаах, сабыдыаллаах буолар эбит буоллаҕа диэн түмүккэ кэллим. Багдарыын Сүлбэ

кыбыстыган диэн курдук
Нарын, ыраас дууһа кыбыс - тымтыа. И. Гоголев
Уолаттар кыыстан ордук кыбыстымтыалар. Ону биллэримээри, кыргыттары баттахтарыттан тардаллар, бэл ыыстаһаллар. ЧКС АК
Мэлдьи килбик, кыбыстымтыа Соня Луиза Ивановнаны барыс диэн, кимнээҕэр да ордук көрдөстө. Л. Толстой (тылб.)

сыһ. Сатаарытан, эҥээриччи дуоратан (дуорайан). ☉ Протяжно, громко и раскатисто (раздаваться — о голосе, звуке чего-л.)
«Саҥа кыыһы кытта дорооболос. Аата Таня диэн!» — Соня, сатаархайдык күлэн баран, Таняны кытта билиһиннэрдэ. М. Доҕордуурап

сыһ. Быһаарыныылаахтык, сорунуулаахтык, бигэтик. ☉ Решительно, неуклонно
Билигин ону мин халбаҥнаабаттык өйдүүбүн. Э. Соколов
Былыргы кэмҥэ дьиэни илин диэкинэн ааннааһын халбаҥнаабаттык тутуһуллара. «Сахаада»
[Соня] эрэллээхтик, халбаҥнаабаттык таптыырыттан Николай үөрэ сылдьар. Л. Толстой (тылб.)

чынай диэнтэн арыт
көстүү. [Тима:] Эх, чыналдьыйбыт, чөмчөөрүспүт бэйэмсэхтэри көрөкөрө, илиим кыһыйар. И. Гоголев
[Соня:] Толя чыналдьыйан кыргыттары сэниирэ сүрдээх. Улахамсыга бэрт. М. Обутова-Эверстова
Сорохтор прапорщиктар оскуолаларыгар киирэн байыаннай курсант формата таҥастаах, дьоһуннаахтык туттан, хааман чыналдьыйар буолбуттара. «Чолбон»

эргий диэнтэн тиэт
көрүҥ. Турууруктуу-турууруктуу эргийбэхтиир Туруйакам хоҥкуната эҕэрдэлиир. П. Тобуруокап
Яков кыайан тулуйбата, хата мөхсөн, уһууран, оронугар эргийбэхтээн киирэн барда. Н. Заболоцкай
Соня хоһун иһигэр киирэн эргийбэхтээн ылла. М. Доҕордуурап

аат. Сиилээбитин биллэрэн саҥара-иҥэрэ сылдьар киһи. ☉ Человек, признающий дурным всё, что не в его вкусе
Чаччыына ойоҕо Пахай Балбаара диэн сүрдээх сииһит-одууһут дьахтар баара. И. Гоголев
Сииһиккинэн сайдан, үлэһиккинэн кэхтэн иһэҕин. М. Доҕордуурап
[Соня:] Эн олус да сииһит кыыскын. Бэйэҕин улаханнык сананаҕын. М. Обутова-Эверстова

даҕ. Аллараа диэки субуруйан түспүт, субурхай (дэҥҥэ тут-лар). ☉ Удлинённый, вытянутый книзу
Уустуктаан оҥорбут курдук Субугур маҥан муруннаах эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сырайдаах гиэнэ сырыынньата эбит, уҥуохтаах гиэнэ туруорута [эбит], суһуохтаах гиэнэ субугура эбит — бу дьахтар. ПЭК ОНЛЯ VI
Соня эдэригэр туус маҥан төгүрүк сирэйдээҕэ, хара хойуу хаастааҕа, субугур көнө муруннааҕа, кыһыллыҥы намчы уостааҕа. Н. Габышев