1) соскальзывать, падать (напр. с точки опоры); 2) перен. освобождаться, избавляться; выпутываться, вырываться; иэстэн мүлчүрүй = выпутаться из долгов.

1) скользить, соскальзывать, слезать, сползать; тириитэ ньылбырыйбыт кожа у него содрана; ньылбырыйа сытый= сгнить, разложиться; 2) перен. ходить крадучись.

нареч. едва, чуть, еле, чуть-чуть; мүлтү тут= не смочь удержать, выпустить из рук; не схватить, промахнуться; мүлтү бар= соскальзывать с чего-л.

дьүһ. туохт.
1. Хонууга уу өтөн киирэн эрэрин курдук тыаһа-ууһа суох сылбырҕатык сыҕарыйан ис. ☉ Перемещаться, двигаться бесшумно и быстро, как бы скользя по ровной поверхности. Хайаҕастан эриэн үөн сылдьырыйан таҕыста
□ Тыа суолун устун билиҥҥи легковой массыына көлүөһэлэриттэн оҥоһуллубут чэпчэки бэйэлээх дыгыыска тыаһа суох сылдьырыйан иһэр. Н. Босиков
[Дьөгүөссэ] бардар бараммат былларааттаах хайалар тэллэхтэринэн …… сылдьырыйар. М. Доҕордуурап
Таһыттан Эйээндьэ эмээхсин, ааны аргыый тэлэйэн, сылдьырыйан киирдэ. «ХС»
2. Ыараханыҥ хайа өттүгэр баттыыр да, ол диэки иҥнэри бар, сулбуруйан түс. ☉ Сползать, соскальзывать, съезжать медленно вниз
Хомурдуос доодоҥноон холкутук ытынна, Сылайан төттөрү сылдьырыйан түстэ. К. Туйаарыскай
Куулум аллара сылдьырыйан түһэрин ыһыктан кэбиһиэх курдук буолбутум. Ч. Айтматов (тылб.)
ср. алт. дьылбырыт ‘скользить’

тыаһы үт. туохт.
1. Үөһэттэн ыһыллан түс, тоҕун (туох эмэ бытархай, кытаанах, хол., буор туһунан), эбэтэр үөһэттэн сылдьырыйан түс; буору кытта түс. ☉ Сыпаться сверху или сползать, соскальзывать сверху сплошным потоком, лавиной (о чем-л. мелком и твердом); скатиться вместе с лавиной
Түөрт этиҥ түспүтүн курдук, тыас тыаһа дэлбэритэ барда, ийэ буор сирэ доргуйан титирии түстэ. Санаатыгар балаҕанын даҥа сирэйигэр куккуруу тоҕунна. П. Ойуунускай
Микиитэ тыына хаайтарарга дылы гынна, балаҕаныттан таҥнары куккураан түстэ. Амма Аччыгыйа
Балаҕан үрдүн буора тохтон куккураата, хаппыт буор киһи таныытын кычыгылатар гына өрө бурҕайда. ӨӨККҮ
2. Үөһэттэн саккыраан түс; мэһэйдээх, чычаас сиргэ сүүрэн чаккыраа, чырылаа. ☉ Стекать, струиться сверху, журча; течь по каменистому дну, вдоль каменных берегов, издавая характерное журчание
Үрүччэ таас эмпэрэттэн таҥнары куккуруур уонна тыһыынчанан таммах буолан ыһыллар. И. Данилов. Кумахтаах чаарга, чычааска Куккуруур сүүрүк эттэ: — «Утаппытыҥ буолуо куйааска, Бу баар тымныы уу, кэл бэттэх!» Баал Хабырыыс
Өрүс таастаах биэрэктэрин сайар сүүрүк сыыгыныы куккуруур курдук тыас, икки кулгаахпар үйэ тухары иҥэн, дьиэтийэн хаалбыта. Н. Абыйчанин

туохт.
1. Төлө бар, төлөрүй. ☉ Соскальзывать, сползать, падать
Чысхааны ыҥыран таһааран, и лиитин сис туттаран, бэгэччэк бэгэччэктэринэн кириэстии тутан, сөллүбэт уонна мүччүрүйбэт гына баайдылар. В. Чиряев
Быаҕын мүччүрүйбэт гына ыга тарт. «ХС»
2. көсп. Туох та н э мэ б осхо ло н, т өл өрү й, төлө көт. ☉ Освобождаться от чего-л., высвобождаться, выпутываться, вырываться из чего-л.
Микиитэ кууһан турар аҕатын илиититтэн арыычча мүччүрүйдэ. Амма Аччыгыйа
[Уйбаан:] Дьэ, хотуой, мантан дьаадьыйдахха эрэ табыллар буолла. Уорбалаан эрэллэр. Улахан тойоҥҥо тиэртэхтэринэ киниттэн мүччүрүйэриҥ биллибэт. П. Филиппов
Ньиэмэстэр илиилэригэр эмиэ түбэстим. Аны мүччүрүйүөм дуо? В. Протодьяконов
3. көсп. Төлөрүй, арах (үксүн буолб. ф-ҕа тут-лар). ☉ Избавляться от чего-л., избегать чего-л. (в основном употр. в отриц. ф.)
Бу биэс сыарҕа иэһэ мин моонньубар сааһым тухары мүччүрүйбэт бурҕалдьы буолбута. Амма Аччыгыйа
Улахан тутууга ханна барыай, ыарахаттарга кэтиллии мүччүрүйбэт дьулаана. В. Яковлев
Бирикээһи толоруу — саллаат үйэлэр тухары мүччүрүйбэт иэһэ. Д. Кустуров

туохт.
1. Халтархай сиргэ сатаан тирэммэккэ, тирэххин сүтэр, халты тэбин. ☉ Не имея твёрдой опоры на скользкой поверхности, потерять устойчивость, поскользнуться, оступиться
Билиип «һуук» диэт, эргиллэн иһэн, халтарыйан тиэрэ кэлэн түһэр. М. Чооруоһап
Тиэтэйэ-саарайа хааман иһэммин халтарыйан охтон эрэрим баара!.. П. Степанов
Соҕотохто халтарыйдым, Чардааттаах ууга кур гынным. Д. Васильев
2. Килэркэй, халтархай ньуур устун оргууй, бытааннык хамсаа. ☉ Плавно двигаться по гладкой, скользкой поверхности
Хайыһар саараабыт курдук халтарыйан барда. Амма Аччыгыйа
Туос тыы хаппыт сэбирдэхтии чэпчэкитик халтарыйар, эрдиитэ эмиэ чэпчэки, кус кынатын курдук. И. Гоголев
3. Халты бар, халты бара сылдьар буол. ☉ Соскальзывать
Ити иһин кини ытар буулдьата сыыспат, анньар ыстыыга халтарыйбат. Т. Сметанин
Аһы быһарга биилкэни көнөтүк туттахха, халтарыйан, тэриэлкэлээх ас ыһыллыан сөп. Дьиэ к.
4. көсп. Тохтообокко түргэнник тарҕан (хол., сардаҥаны этэргэ). ☉ Быстро и плавно, не задерживаясь двигаться по какой-л. поверхности, скользить
Нартаахап, өрүһүйэн, маһыгар сөрүөстүбүтэ. Банаар сардаҥата саҥаһыар соппулуот устун халтарыйан иһэн умуллубута. Софр. Данилов
5. көсп. Аас, тохтоо (ыарыы туһунан). ☉ Проходить, прекращаться, отступать (о болезни)
[Оҕонньор — эмээхсинигэр:] Баҕар, биир эмэ сылга сир уларыйдаххына, ыарыыҥ да халтарыйаарай? В. Иванов
♦ Харах халтарыйар көр харах
[Уолака:] Бэйэ, эмээхсин хараҕа халтарыйар гына табаарда тардан олоруохха. Суорун Омоллоон
Оччотооҕу кини көрүүтүгэр маҕаһыын үбэ-аһа киһи хараҕа халтарыйар үлүгэрэ: букатын куул муҥунан саахар, хас да куул курупчаакы, биэс-алта түүк таҥас, чэй, табах. Р. Кулаковскай
Ундаараптар киһи хараҕа халтарыйар миэбэлин атыыласпыттар этэ. В. Титов
ср. монг. халтырах ‘поскользнуться’