прил. географическай; географические открытия географическай арыйыылар; # географическая среда географическай эйгэ.

с. 1. (действие) төгүрүйүү, эргийии, эргийэн ылыы; 2. (окружающая среда) тулалааһын, төгүрүктээһин; капиталистическое окружение капиталистическай тулалааһын; 3. төгүрүктээһин; вырваться из окружения төгүрүктээһинтэн таҕыс.

прил. 1. (пригодный для питания) иҥэмтэлээх; питательные вещества иҥэмтэлээх веществолар; 2. (сытный) тотоойу; питательная пйа а тотоойу ас; # питательная среда биол. ас буолар эйгэ.

м. 1. фон (хартыынаҕа күлүк буолар сүрүн өҥ, кэтэх урсун, кыһам); 2. перен. (обстановка, среда) фон, усулуобуйа, быһыы--майгы; на фоне настоящих событий билиҥҥи событиелар фоннарыгар.

гадальщик, ворожея (на картах). сэрэдэ среда (день недели). сэрэй= догадываться о чём-л.; ама эн сэрэйбэтиҥ дуо ? неужели ты не догадался?; мин санаабын кини сэрэйдэ он угадал мою мысль.

с. 1. общество; бесклассовое коммунистическое общество кылааһа суох ком- мунистическай общество; 2. (среда, компания) общество; попасть в дурное общество куһаҕан обществоҕа түбэс; 3. (организация) общество; спортивное общество спортивна" общество.

прил. 1. культурнай; культурные связи культурнай сибээстэпиилэр; 2. (образованный) культурнай, үрдүк культуралаах; культурная среда үрдүк культуралаах эйгэ; 3. (культурно-просветительный) культурнай, культурнай-сырдатар; 4. с. х. үүннэрии; оҥоруллар; культурные растения үүннэрии үүнээйилэр; культурная почва оҥоруллар почва.

аат. Нэдиэлэ үһүс күнэ. ☉ Среда (день недели)
Сэрэдэҕэ кэлэр гына Үстэ-түөртэ төхтүрүйэн Үлэтиттэн көҥүллэттэ. Күннүк Уурастыырап
Борис ааспыт субуотаттан ыла кэлэ илик, бүгүн сэрэдэ, кэлбэтэҕэ түөрт хоммут. НТП ТББ. Оҕурсуну быһыы кыраапык быһыытынан бэнидиэнньиккэ, сэрэдэҕэ, бээтинсэҕэ ыытыллар. «Кыым»

прил. 1. в разн. знач. тас; внешняя среда тас эйгэ; внешний вид тас көрүҥ; внешнее спокойствие тас холку майгы; внешняя политика тас политика; внешняя торговля тас эргиэн; 2. перен. (показной) тас эрэ көстүүтүгэр, көрөргө эрэ; внешний лоск ке-рөргө эрэ килэйии-халайыы.

I м. 1. (вселенная) аан дойду, сир-хал-лаан; 2. (земной шар) аан дойду; 3. (общественная среда) эйгэ; капиталистический мир капиталистическай эйгэ; научный мир научнай эйгэ; 4. (область явлений) биис, эйгэ; растительный мир үүнээйи бииһэ; неорганический мир органическайа суох эйгэ; # на миру и смерть красна поел, дьон-сэргэ ортотугар өлөр да чэпчэки; пустить по миру ыал устун ыыт; не от мира сего халлаан киһитэ.