ж. сыбааттааччы дьахтар, суорумньу дьахтар.

м. 1. (лицо, сватающее кого-л.) сыбаат, суорумньу; 2. (отец зятя или невестки) түҥүр.

сыһ. Кэпсэтиинэн, ыйытыынан (холбос, ыал буол). ☉ По сватовству, путём сватанья (создавать семью)
Олус хараҥаларгыт, олус былыргылыы олороҕут, билиҥҥи кэмҥэ хайа дьон оҕолорун суорумньунан холбуулларый? Далан
Дьахталлар сэбиэттэрэ суорумньунан дьону холбооттуур үтүө бачыымын эҕэрдэлиэххэ эрэ сөп. И. Федосеев
Былыр дьон үксэ суорумньунан холбоһон, ыччат төрдө буолан, саха омук баччаҕа кэллэҕэ. А-ИНА ДьБО

көр суорумньу
Түргэн күөс быстыҥынан кэллэ ЭтириМай, кэскил тылын кэпсиэтэ, туһааннаах суорумдьу тылын умсуйда. ПЭК ОНЛЯ VII
Баай ыал эмээхситтэрэ ыалдьыттыы кэлэллэрэ уонна Дьөгүөрсэҕэ …… суорумдьу буола сатыыллара. Н. Якутскай

көр суорумньу
Онтон Хомпоруун Хотой туран көтөр кынаттаах тоҕус бииһин-ууһун сытыы кырбый суорумньуһутунан күөйтэрэн аҕалтарбыт. Амма Аччыгыйа
Суорумньуһут — уруккута сүрдээх бочуоттаах киһи. Эппиэтинэһэ да ол курдук сүдү. А-ИНА ДьБО

үргэҥнэт диэнтэн хай
аата. Кыра да буоллар күн эгэлгэтэ барыта кэлбит быһыылаах. Ити икки ардыгар мөһөөччүктэри тэлитэ тыыталаан, араас эгэлгэ бэйэлээҕи үргэҥнэтии буолла. «ХС»
Үбү эрэ үргэҥнэтиини батыспыт суорумньу хаһан да убаастабылы ылыа суоҕа дии саныыбыт. «Сахаада»

туттул. сыһыан холб. Этиллэр санаа хайдах да эргит-урбат, син биир оннук диэн бигэргэтиини көрдөрөр. ☉ Выражает то, что высказываемая мысль с точки зрения говорящего такова вопреки иным суждениям (что ни говори)
Туох да диэ, син биир үчүгэй бырайыак. Н. Лугинов
Чэ, туох да диэ, аны саас бэйэбинэн суорумньу буолан көрүөм буолуо, оттон. Кустук
Туох да диэ, быйыл ыһыыны эрдэ бүтэрэр буоллубут. «Кыым»

даҕ.
1. Киһи дьиҥнээхтик эрэнэр; чахчы эрэмньилээх. ☉ Верный, надежный (тот, на кого можно положиться); внушающий доверие
Ол тойотторго чуо-бааччы туһааннаах суорумньу, итэҕэллээх илдьит буол эрэ. Саха фольк. Эһигиттэн, дьиҥ итэҕэллээх табаарыстарбытыттан, тугу кистиэмий! П. Ойуунускай
Уруккута торбос ыстааннаах, ыал хамначчыта уол - билигин сэбиэскэй былаас итэҕэллээх үлэһитэ. Амма Аччыгыйа
2. Ханнык эмэ итэҕэли тутуһар, итэҕэйэр. ☉ Приверженный какой-л. религии
Христианскай итэҕэллээх киһи.  Павловскайы аан бастаан манна эргэ итэҕэллээхтэр …… олохтообуттара үһү. БИ УЛАа
◊ Итэҕэллээх киһи - дьокутаакка хандьыдаатынан турбут киһини быыбардааччылары кытта билиһиннэрээччи. ☉ Доверенное лицо.

аат.
1. Кимиэхэ эмэ ханнык эмэ киһинэн тылынан биллэрэн этии, сорудахтааһын. ☉ Извещение, сообщение, поручение, передаваемое устно через кого-л.
Бу оттоох дьахтар илдьитин этэбин: «Оппун сиэбэтиннэр, тахсан миэхэ хоннуннар», - диир. Саха фольк. Эһэлэрин ханна эрэ хаалларан кэлбит буруйдаах буолуохтааҕар, кини илдьит аҕалбыт үтүөлээх киһи буола охсон хаалла. Амма Аччыгыйа
Мин сотору тиийэбин диэн кинилэргэ илдьит ыыппытым. В. Протодьяконов
2. Ким эмэ биллэриитин, сорудаҕын тиэрдэр киһи. ☉ Вестник, гонец
Таарыччы илдьит буол эрэ.  Ол тойотторго чуо бааччы туһааннаах суорумньу, итэҕэллээх илдьит буол эрэ... Саха фольк. «Онтон бэйэм таарыйбатахпына - итэҕэллээх илдьит, тустаах суорумньу ыытыам, ону өйдүө эрэ!» - диэтэ. Ньургун Боотур
3. Туох эмэ буолуохтаах, кэлиэхтээх билгэтэ, бэлиэтэ (тард. ф-гар). ☉ Предвестник чего-л. (в притяж. ф.)
Туллуктар, кэлэн иһэр саас илдьиттэрэ, тырыбыныы көтөллөр. Н. Якутскай
Ылааҥы күннэр илдьиттэрэ буоланнар, Ийэ дойдуга таптал ымыылара буоланнар, Түгэҕэ суох күөх халлааммар хаһыытаатылар Төннөн кэлбит үөр субан туруйалар. С. Данилов
Көрбөккүөн, бу тоҥ буору тобулу үүнэн тахсыбыт самаан сайын сааскы илдьитин - ньургуһун сибэккини. П. Филиппов
Үөрүү-көтүү илдьиттэрэ - чооруостар илинтэн тэлээрэ көтөн кэлэллэр. ФЕВ УТУ
ср. тюрк. елчи, илчи 'посол'

I
1.
сим I диэнтэн дьаһ. туһ. Таба түүтүн сүөкэтэн баран, соччо гына көтөҕөнү симнэрэн уонна табаҥ түүтүн ахсаана бачча буолла диэн суруктаан, ыраахтааҕы суорумньуларынан ыытан кэбиһэр. Саха ост. I
[Чоочо:] Сити тылгар, сибиинньэни, Сирэйгин таһыйан баран, Сибииккэҕэ симнэриэм ээ! А. Софронов
[Маҕалай Мөрүөн:] Мин оҕолорбор, [арыылаах алаадьыны] туос тууйаска симнэрэн баран, эмээхсимминэн ыытыам. Уустаах Избеков
2. көсп. Уҥуох сэллигэр көхсүн уҥуохтарын сиэт. ☉ Быть горбатым и маленького роста, иметь горб на спине или груди (вследствие туберкулёза костей)
Кини сиһин уҥуохтарын бүк-тах симнэрбитэ сон бүтэй кырыылардаах тааһы уктубут курдук, чочоруһан көстөр. Эрилик Эристиин
Саҥа хааман эрэр кыра Маайыһы кытта көхсүгэр улахан кутургуйалаах (көхсүн симнэрбит) Марыына эмээхсин эрэ бааллара. Н. Босиков
II
сим II диэнтэн дьаһ
туһ. Күн манна түүннэри киирбэт, Көҕүтэн киһини симнэрбэт. П. Тобуруокап
Бырдах симнэрбэтэ. Тарбана, дьуккуна сатаан-сатаан баран, төһө да харатын иһин, тириибин харыстааммын, бу туран куоттум. Н. Заболоцкай