Якутские буквы:

Якутский → Якутский

суорумньунан

сыһ. Кэпсэтиинэн, ыйытыынан (холбос, ыал буол). ☉ По сватовству, путём сватанья (создавать семью)
Олус хараҥаларгыт, олус былыргылыы олороҕут, билиҥҥи кэмҥэ хайа дьон оҕолорун суорумньунан холбуулларый? Далан
Дьахталлар сэбиэттэрэ суорумньунан дьону холбооттуур үтүө бачыымын эҕэрдэлиэххэ эрэ сөп. И. Федосеев
Былыр дьон үксэ суорумньунан холбоһон, ыччат төрдө буолан, саха омук баччаҕа кэллэҕэ. А-ИНА ДьБО

суорумньу

аат. Урут уол бэйэтин эбэтэр дьонун ааттарыттан кыыстаах ыалга кэлэн уолга кэргэн кэпсэтэр киһи. ☉ Сват, сваха
Ити дьонтон эдэрэ соҕуруу нэһилиэктэртэн биир кыыһы кэргэн кэпсэппит үһү. Кырдьаҕаһа — суорумньута үһү. И. Никифоров
Суорумньуларынан үксүн эмээхситтэр буолаллара. Уус-уран тыллаах-өстөөх, намыын эмээхсин — үчүгэй суорумньу. В. Кондаков
[Күн Толомон Ньургустай] Итэҕэллээх илдьитэ Соруктаах суорумньута кэллим. ТТИГ КХКК
△ Ким эмэ көрдөһүүтүн, ыйытыытын, илдьитин сирэй тиэрдээччи. ☉ Тот, кому поручено донести до адресата чью-л. просьбу, запрос, требование и т. п., посредник
Ол тойотторго чуо-бааччы туһааннаах суорумньу, итэҕэллээх илдьит буол эрэ. Саха фольк. Таба түүтүн сүөкэтэн баран, соччо гына көтөҕөнү симнэрэн уонна табаҥ түүтүн ахсаана бачча буолла диэн суруктаан, ыраахтааҕы суорумньуларынан ыытан кэбиһэр. Саха ост. I
ср. каракалп. сорау ‘просить’

Якутский → Русский

суорумньу

уст. сват; сваха; суорумньута ыыт .= посылать свата, сваху.

Еще переводы:

сваха

сваха (Русский → Якутский)

ж. сыбааттааччы дьахтар, суорумньу дьахтар.

сват

сват (Русский → Якутский)

м. 1. (лицо, сватающее кого-л.) сыбаат, суорумньу; 2. (отец зятя или невестки) түҥүр.

суорумдьу

суорумдьу (Якутский → Якутский)

көр суорумньу
Түргэн күөс быстыҥынан кэллэ ЭтириМай, кэскил тылын кэпсиэтэ, туһааннаах суорумдьу тылын умсуйда. ПЭК ОНЛЯ VII
Баай ыал эмээхситтэрэ ыалдьыттыы кэлэллэрэ уонна Дьөгүөрсэҕэ …… суорумдьу буола сатыыллара. Н. Якутскай

суорумньуһут

суорумньуһут (Якутский → Якутский)

көр суорумньу
Онтон Хомпоруун Хотой туран көтөр кынаттаах тоҕус бииһин-ууһун сытыы кырбый суорумньуһутунан күөйтэрэн аҕалтарбыт. Амма Аччыгыйа
Суорумньуһут — уруккута сүрдээх бочуоттаах киһи. Эппиэтинэһэ да ол курдук сүдү. А-ИНА ДьБО

үргэҥнэтии

үргэҥнэтии (Якутский → Якутский)

үргэҥнэт диэнтэн хай
аата. Кыра да буоллар күн эгэлгэтэ барыта кэлбит быһыылаах. Ити икки ардыгар мөһөөччүктэри тэлитэ тыыталаан, араас эгэлгэ бэйэлээҕи үргэҥнэтии буолла. «ХС»
Үбү эрэ үргэҥнэтиини батыспыт суорумньу хаһан да убаастабылы ылыа суоҕа дии саныыбыт. «Сахаада»

туох да диэ

туох да диэ (Якутский → Якутский)

туттул. сыһыан холб. Этиллэр санаа хайдах да эргит-урбат, син биир оннук диэн бигэргэтиини көрдөрөр. ☉ Выражает то, что высказываемая мысль с точки зрения говорящего такова вопреки иным суждениям (что ни говори)
Туох да диэ, син биир үчүгэй бырайыак. Н. Лугинов
Чэ, туох да диэ, аны саас бэйэбинэн суорумньу буолан көрүөм буолуо, оттон. Кустук
Туох да диэ, быйыл ыһыыны эрдэ бүтэрэр буоллубут. «Кыым»

итэҕэллээх

итэҕэллээх (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Киһи дьиҥнээхтик эрэнэр; чахчы эрэмньилээх. ☉ Верный, надежный (тот, на кого можно положиться); внушающий доверие
Ол тойотторго чуо-бааччы туһааннаах суорумньу, итэҕэллээх илдьит буол эрэ. Саха фольк. Эһигиттэн, дьиҥ итэҕэллээх табаарыстарбытыттан, тугу кистиэмий! П. Ойуунускай
Уруккута торбос ыстааннаах, ыал хамначчыта уол - билигин сэбиэскэй былаас итэҕэллээх үлэһитэ. Амма Аччыгыйа
2. Ханнык эмэ итэҕэли тутуһар, итэҕэйэр. ☉ Приверженный какой-л. религии
Христианскай итэҕэллээх киһи.  Павловскайы аан бастаан манна эргэ итэҕэллээхтэр …… олохтообуттара үһү. БИ УЛАа
◊ Итэҕэллээх киһи - дьокутаакка хандьыдаатынан турбут киһини быыбардааччылары кытта билиһиннэрээччи. ☉ Доверенное лицо.

илдьит

илдьит (Якутский → Якутский)

аат.
1. Кимиэхэ эмэ ханнык эмэ киһинэн тылынан биллэрэн этии, сорудахтааһын. ☉ Извещение, сообщение, поручение, передаваемое устно через кого-л.
Бу оттоох дьахтар илдьитин этэбин: «Оппун сиэбэтиннэр, тахсан миэхэ хоннуннар», - диир. Саха фольк. Эһэлэрин ханна эрэ хаалларан кэлбит буруйдаах буолуохтааҕар, кини илдьит аҕалбыт үтүөлээх киһи буола охсон хаалла. Амма Аччыгыйа
Мин сотору тиийэбин диэн кинилэргэ илдьит ыыппытым. В. Протодьяконов
2. Ким эмэ биллэриитин, сорудаҕын тиэрдэр киһи. ☉ Вестник, гонец
Таарыччы илдьит буол эрэ.  Ол тойотторго чуо бааччы туһааннаах суорумньу, итэҕэллээх илдьит буол эрэ... Саха фольк. «Онтон бэйэм таарыйбатахпына - итэҕэллээх илдьит, тустаах суорумньу ыытыам, ону өйдүө эрэ!» - диэтэ. Ньургун Боотур
3. Туох эмэ буолуохтаах, кэлиэхтээх билгэтэ, бэлиэтэ (тард. ф-гар). ☉ Предвестник чего-л. (в притяж. ф.)
Туллуктар, кэлэн иһэр саас илдьиттэрэ, тырыбыныы көтөллөр. Н. Якутскай
Ылааҥы күннэр илдьиттэрэ буоланнар, Ийэ дойдуга таптал ымыылара буоланнар, Түгэҕэ суох күөх халлааммар хаһыытаатылар Төннөн кэлбит үөр субан туруйалар. С. Данилов
Көрбөккүөн, бу тоҥ буору тобулу үүнэн тахсыбыт самаан сайын сааскы илдьитин - ньургуһун сибэккини. П. Филиппов
Үөрүү-көтүү илдьиттэрэ - чооруостар илинтэн тэлээрэ көтөн кэлэллэр. ФЕВ УТУ
ср. тюрк. елчи, илчи 'посол'

симнэр

симнэр (Якутский → Якутский)

I
1.
сим I диэнтэн дьаһ. туһ. Таба түүтүн сүөкэтэн баран, соччо гына көтөҕөнү симнэрэн уонна табаҥ түүтүн ахсаана бачча буолла диэн суруктаан, ыраахтааҕы суорумньуларынан ыытан кэбиһэр. Саха ост. I
[Чоочо:] Сити тылгар, сибиинньэни, Сирэйгин таһыйан баран, Сибииккэҕэ симнэриэм ээ! А. Софронов
[Маҕалай Мөрүөн:] Мин оҕолорбор, [арыылаах алаадьыны] туос тууйаска симнэрэн баран, эмээхсимминэн ыытыам. Уустаах Избеков
2. көсп. Уҥуох сэллигэр көхсүн уҥуохтарын сиэт. ☉ Быть горбатым и маленького роста, иметь горб на спине или груди (вследствие туберкулёза костей)
Кини сиһин уҥуохтарын бүк-тах симнэрбитэ сон бүтэй кырыылардаах тааһы уктубут курдук, чочоруһан көстөр. Эрилик Эристиин
Саҥа хааман эрэр кыра Маайыһы кытта көхсүгэр улахан кутургуйалаах (көхсүн симнэрбит) Марыына эмээхсин эрэ бааллара. Н. Босиков
II
сим II диэнтэн дьаһ
туһ. Күн манна түүннэри киирбэт, Көҕүтэн киһини симнэрбэт. П. Тобуруокап
Бырдах симнэрбэтэ. Тарбана, дьуккуна сатаан-сатаан баран, төһө да харатын иһин, тириибин харыстааммын, бу туран куоттум. Н. Заболоцкай

ньымаат

ньымаат (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Албыннаһар өҥө, албыннаһыы. ☉ Обман, хитрость
    — Туох ньымаата кэлиэй. Билэр киһигэр үтүөнү оҥордоҕуҥ дии. Болот Боотур
    Баабылап Өлөксөөс сытар балааккатыгар киирэр. Кини үтүө санаалаах киирбэтэҕэ, ханнык эрэ албынынан, ньымаатынан Өлөксөөһү өлөрөр баҕалааҕа. Н. Якутскай
    Дьиэлээх Уйбаанчык кэпсээнинэн, билиҥҥи тойотторго биэрэр «ньымаат» сиэр быһыытынан дьоҕус үһү. П. Филиппов
  3. түөлбэ. Бултаабыт бултан бэрсии. ☉ Дар, подарок охотника из своей добычи (традиционный обычай северных народов)
    «Тороппуун, эйиэхэ Дьэргэ кэһиитин икки кыыл этин ньымаат ыыппыт», — Ньургучаан киирэн эттэ. Болот Боотур
    Кэргэним ыарахан буолан, дьонтон ньымаат (булду босхо биэрии) ылан иитиллэн, …… дьиэ бөҕө буолан сытыахпын баҕарбатаҕым. Н. Абыйчанин
    Ньымаат — булт бастыҥа, балык үтүөтэ, түүлээх талыыта буолар. П. Филиппов
  4. эргэр. Уол бэйэтин эбэтэр дьонун аатыттан кыыстаах ыалга кэлэн уолга кэргэн кэпсэтэр киһи; суорумньу. ☉ Сват, сваха
    Инники балтыһах остуолга Олордо кийиит күтүөттүүн, Аттыларыгар — ийэ, аҕа, Түҥүр, ходоҕой бүүсбүттүүн. Оттон ол остуол чугаһыгар Дуруускаһыт, сыбаат, ньымаат Бары орун оннуларыгар Олорбуттар эрээтэрээт. И. Эртюков
    «Мин кинитэ [Татыйыга] суох сатаан киһи буолуо суохпун. Аҕам, баран кэпсэппэккин ээ. Эбэтэр ньымаатта ыыт», — диэн Табыйык аҕатыттан ис-иһиттэн иэйэн көрдөстө. «Чолбон»
  5. даҕ. суолт. Албын, угаайылаах (хол., кэпсэтиигэ). ☉ Обманчивый, хитрый (напр., голос, речь)
    «Атаарыы малааһынын өссө ылыаҕыҥ дуу?» — диэн Түү Сирэй ньымаат куолаһынан этии киллэрбитэ. Р. Баҕатаайыскай
    Даарыйа ыалдьытымсах, бэрт сайаҕас, кэпсэтинньэҥ, ньымаат тыллаах, аһыныгас майгылаах киһи. «ХС»
    Мэлдьи иһиллии сылдьар, ньымаат куоластаах …… иезуит, адьас кыараҕас да быыһы-хайаҕаһы булан, эриэн кыыллыы ньылбырыйан киирэрин сатыыра. АЕВ ОҮИ
    ср. др.-тюрк. нимат ‘милость, благодеяния, дары; блага мирские, удовольствия жизни, блаженство’, эвенк. нимаат ‘доля, пай (дарственный от охоты, промысла, обычно половина шкуры убитого зверя); кушанье; пай охотника (при дележе убитого зверя)’