аат.
1. Ким-туох эмэ туһунан киэҥник тарҕаммыт, олохсуйбут кэпсээн. ☉ Известность, популярность
Үтүө сураххын түөрт дойдуга түҥэтиэм. Саха фольк. Уйбаачаан билигин уон улуус үрдүнэн Улуу баай аатыран, сураҕа тарҕанан, Солото үрдээтэ, суотуйан көһүннэ. А. Бэрияк
Мусуой суон сураҕа ыраахтан-чугастан араас идэлээхтэри тардар. «ХС»
2. Ким-туох эмэ туһунан киһиттэн киһиэхэ этиллэн тарҕанар сонун, кэпсээн, тыл, тыл-өс. ☉ Весть, новость, известие, слухи
[Уйбаан:] Мунньахха баран иһэн, бу оҕо тахсыбыт сураҕын истэн, көрөөрү таарыйдым. А. Софронов
Кэлин уһугар итинник сураҕы хаста даҕаны тус-туһунан дьонтон истэн итэҕэйэригэр тиийбитэ. Н. Лугинов
Нөҥүө күнүгэр Ньыахан кинээс ыалдьыбыт үһү диэн сурах иһилиннэ. М. Доҕордуурап
♦ (Аатын алдьат) сураҕын сууй көр аат I
Төрдө-ууһа да суох, амныа киһи аатын алдьатан, сураҕын сууйан эрэр. А. Сыромятникова
Монтано, эн көрсүө ааттаах киһигин Уонна туох үлүгэргэ түбэһэҥҥин, Хара түүн үөһэ уулуссаҕа охсустуҥ? Ааккын алдьаттыҥ, сураххын сууйдуҥ? У. Шекспир (тылб.). Сураҕа да суох кэпс. — олох, төрүт суох, мэлигир. ☉ Полностью, напрочь отсутствует
Сиэрпэ диэн сураҕа да суох үһү, [бурдугу] быһаҕынан быһаннар син түүтэх оҥортооннор куурдаллар үһү. Саха фольк. Хахсаат, хаһыҥ, хаар, тымныы Сурахтара да суохтар. С. Данилов
Тиийбитим, доҕорум сураҕа да суоҕа… Ол күнтэн түспүтүм мин дириҥ санааҕа. Дьуон Дьаҥылы. Сурахта ыыт — онно суох сымыйа тылла, кэпсээннэ тарҕат. ☉ Распространять ложные, выдуманные слухи
Хараҥа буруйдаахтар ханна да саһар, хайдах да кубулунар араас сураҕы ыытан куотуохтара суоҕа. Т. Сметанин
Торуой уола аах дэриэбинэҕэ киирэннэр …… сурах ыыттылар. Н. Павлов. Сурахтыын суох буол — өйгө, санааҕа да суох буола таһыччы сүт, мэлий. ☉ Кануть в вечность
«Тэриэлкэ» араадьыйа сурахтыын суох буолбута ыраатта. «Кыым»
Ким аатырыа, ким сотору Уу түгэҕин булуохтаах, Сурахтыын суох буолуохтаах. А. Твардовскай (тылб.). Сурахтыын сүт (мэлий) — сураҕа-садьыга суох сүтэн хаал. ☉ соотв. ни слуху, ни духу
Улууһугар баппатах, кулубатын хомпуустаан ыт элэгэр ыыппыт, ыраахтааҕыны, таҥараны утарбыт «ороспуонньук» сурахтыын мэлийбитэ. П. Филиппов
Хантан кинини булуоххунуй? Соҕуруу эмтэнэ барбыт аатырбыта да, сурахтыын сүппүтэ. «ХС». Сурах хоту — дьиҥнээҕин билбэккэ эрэ, сураҕын эрэ истэн. ☉ соотв. по слухам
Бу мустан олорооччулар …… сэрии диэни сурах хоту эрэ истибит дьоннор. И. Никифоров
Ийээ, сурах хоту истэн, Куттаныма-куойума, «Бу үлүгэрдээх сэрииттэн Оҕом сыыһын туох ама, Быыһаан ылыай» — диэхтээмэ. И. Эртюков
Билиҥҥи обургу оҕо тугу даҕаны сурах хоту ылыммат, ону хайаан да чахчыларынан, олох холобурдарынан бигэргэтэн көрдөҕүнэ эрэ итэҕэйэр. «Кыым»
ср. бур. һураг ‘весть, молва’, тув. сураҕ, уйг. сорак, алт. сурак ‘вопрос; допрос; просьба; запрос, расспрос’