Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сураһыы

сурас диэнтэн хай
аата. Дойду киин куораттарыгар Сибиряков аата сураһыыга сылдьар. В. Яковлев
Икки дьиэ кэргэнтэн биирбит эмэ тиэргэҥҥэ көстүбэтэҕинэ: «Хайа, били киһи тоҕо көстүбэт?» — диэн сураһыы, токкоолоһуу буолар. В. Титов

сураа

туохт. Дьонтон ким-туох эмэ туһунан ыйыталас, сурас. Расспрашивать, разузнавать что-л. у кого-л., справляться о ком-чём-л.
Ол тиийэн кини доҕорун аҕата ханна баарын сураабыта. Суорун Омоллоон
«Бээ, били Стёпа атас хайдах сылдьар?» — диэн Айдар биирдэ да көрө илик киһитин сураата. Н. Лугинов
Өлөксөөндөрөө, ити бэҕэһээ сылдьыбыт ыалдьыт эйигин суруу кэлбит. Н. Павлов
ср. ДТС сор, тув., алт. сура, каракалп. сорау ‘спрашивать, опрашивать, допрашивать’

сурас

сураа диэн курдук
Бу сылдьан Абдуркулланы сураһарын уураппат эбитэ үһү, онуоха билэр-истэр киһи суох буолбут. Эрилик Эристиин
Бэрэссэдээтэл ханна баарын сураспыттара, ханна эрэ Күүкэй диэки барбыт үһү диэн буолбута. Күндэ
[Саввин:] Эн кэнники бириэмэҕэ Дуняны сураһарыҥ элбээн иһэр. С. Ефремов

Якутский → Русский

сураа=

справляться, осведомляться, расспрашивать о ком-чём-л.; кини эйигин сураабыта он расспрашивал о тебе; ийэтин доруобуйатын сураата он справлялся о состоянии здоровья своей матери.

сурас=

совм.-взаимн. от сураа = справляться, осведомляться, спрашивать друг о друге.


Еще переводы:

санатыһыы

санатыһыы (Якутский → Якутский)

санатыс диэнтэн хай. аата. Ааспыты санатыһыы
Күө-дьаа кэпсэтии, уруккуну-хойуккуну санатыһыы, сураһыы буолан киирэн барар. М. Иванов

сэҥээрилин

сэҥээрилин (Якутский → Якутский)

сэҥээр диэнтэн атын
туһ. Отуу уотун тула олорон сэһэргэһэргэ кыра даҕаны суолталаах кэпсээн сэҥээриллэр. Н. Якутскай
Дойду киин куораттарыгар Сибиряков аата сураһыыга сылдьар, биир тарҕаммыт, сэҥээриллэр аат быһыытынан биллэн барбыта. В. Яковлев

күөл

күөл (Якутский → Якутский)

аат. Тула өттө кураанах сирдээх, балык, көтөр үөскүүр уу бүтэй түөлбэтэ. Озеро
Биир күтүр улахан сүүнэ күөл хаба ортотугар, кутаалаах уот курдук, күн чаҕылыйа сандаарар. Күндэ
Бу дойду өрүстэрэ уонна күөллэрэ бараммат балыктаахтар. И. Данилов
Билэр күөлүм балыга көр балык. Суобаһы билбэтиҥ итинэн көстөр …… Сэмэнтэн мин оччо соһуйбаппын
Билэр күөлүм балыга. Амма Аччыгыйа
Тустууккунан да билэр күөлүм балыга этиҥ. Холоон ини — Бүлүү бөҕөһүн хоторуҥ! «ХС»
Күөл акаары — далай акаары диэн курдук (көр акаары). «Сеня, эн миигин күөл акаарынан ааҕаҕын дуу?» — Дьулус иллээхтик күлэр. Л. Попов
Биһиги ийэ ууһа эһиннэхпит. Ити мин күөл акаары уолум тыыннаах хаалан сир чэчирэ буолан сириэдийэр үһүө. Эрилик Эристиин
Күөл иһээччи — буор иһээччи диэн курдук (көр буор). Аа-а, Таракаан дуо? Манна олохтоохтор бары кинини Таракаан диэн ааттыыллар. Күөл иһээччи. Софр. Данилов. Күөл итирик — олус итирик. Пьяный в дым
Булумдьу, …… күөл итирик соһуллан-сыһыллан, ыкса киэһэ кэлбит. Л. Попов
Алаас күөлэ — алаас иһигэр сытар күөл. Озеро на аласе
Алаас күөлэ сөтүөлүүр оҕолорунан туолбута. Н. Заболоцкай. Көлүйэ күөл — кыра күөл. Маленькое озеро размером с пруд
Самантан тус арҕаа диэки сөтүөлүү оонньуур көлүйэ күөл баар буолуо. Ньургун Боотур. [Алаа Моҕус] бэйэбин сиэри гыммытыттан куотан, көлүйэ күөлбэр киирбиппэр, эккирэтэн иһэн, халтарыйан охтон хаалла. Саха фольк. Күөл атаҕа — күөл синньиир утаҕа. Вытянутое ответвление от озера, залив. Күөл атаҕар кустар түстүлэр. Күөл баһа — күөл саҕаланар киэҥ өттө. Широкая часть озера. Күөл баһыгар от оҕустум. Күөл былыыга — күөл түгэҕиттэн хостонор, сылгыга, ынахха сиэтиллэр бадараан. Озерный ил, сапропель
Урут Чурапчыга «Соловьев Амматыгар» күөл былыыгын [сылгыга] сиэтэ сылдьыбыттара баара да, таах хаалла быһыылаах. «Кыым». Күөл кыламана — күөл кытыыта, күөл кытыытынааҕы чычаас ууга от үүнэн турар сирэ. Мелководная береговая часть озера. Күөл кыламаныгар кустар уста сылдьаллар. Күөл ньургуһуна — күһүҥҥү ньургуһун. Подснежник, растущий осенью
Үчүгэйгэ тахсар дииллэр Күөл ньургуһуна. «Кыым». Күөл хараҕа — күөл саамай дириҥ уута. Самое глубокое место озера, омут. Бу күөл хараҕа хоту өттүгэр баар. Ойбон күөл — кыһын кыстык кэмигэр ойбоннонор күөл. Озеро вблизи зимовья, предназначенное для водопоя скота
Олоон көрөн сураһыы Ойбон күөлгэ тиийбэккэ умнуллар. С. Васильев. Тыымпы күөл — кытылыгар сыһыыта-хонуута суох, хара маһыттан уулаах күөл. Лесное озеро (без береговой полосы)
Хара тыа ортотугар төгүрүк тыымпы күөл кубарыйан, долгулдьуйан көстөр. Н. Неустроев
Тыа тайҕа чуумпуран турар, Тыымпы күөл түһүү сытар. С. Васильев. Үрэх күөлэ — үрэх сүнньүгэр сытар күөл. Озеро, находящееся в русле речки
Үрэх күөлэ сыл аайы уларыйа турааччы. Амма Аччыгыйа
Дьэ диэ, биһиэхэ бултаан аһыыр дьоҥҥо, бу үрэхпит күөлэ мөлтөөбүт, уута олус дьара буолан! А. Сыромятникова. Элгээн күөл — өрүс таһыгар сытар уһун синньигэс дириҥ күөл. Продолговатое глубокое озеро, находящееся возле реки
Куораттан алта уон килэмиэтири бардахха хомустаах уһун элгээн күөллэр бааллар. Далан
Элгээн күөллэрдээх, киэҥ ходуһалардаах, дьураа-дьураа иирэ талахтардаах киэҥ арыы быһыылаах. Н. Якутскай
тюрк. көл

сураспахтаа

сураспахтаа (Якутский → Якутский)

сурас диэнтэн тиэт
көрүҥ. Кэргэнин туһунан сураспахтаабыта. В. Яковлев

линия

линия (Русский → Якутский)

сущ.
сурааһын

черта

черта (Русский → Якутский)

сущ.
сурааһын

тоҥоо

тоҥоо (Якутский → Якутский)

I
туохт. Аара тохтуу түс, биир сиргэ туран аас (үксүгэр тайах туһунан). Делать остановку в пути, останавливаться (обычно о лосе)
«Хардааччы [ыт аата] биир эмэ тайах тоҥообут буоллаҕына, туруорар ини», — диэн Доодоон иһигэр бөҕөтүк санаабыта. И. Федосеев
II
туохт. Тугу эмэ иҥэнтоҥон билэ сатаа, сурас, ыйыталас. Пытаться узнать о чём-л. подробно, осведомляться, расспрашивать
Дорообо, дойдум! Тоҕотун тоҥоомо, Туоһулуу сураама, Туората көрүмэ! А. Софронов

дорооболоспучча

дорооболоспучча (Якутский → Якутский)

сыһ. Кими-эмэ кытта эҕэрдэлэспиччэ. Поздоровавшись с кем-л., поприветствовав кого-л.. Дорооболоспучча дьоннорун туһунан сураста. Дорооболоспучча кэпсэтэн туран хаалла

сураһаахтаа

сураһаахтаа (Якутский → Якутский)

сурас диэнтэн аччат. [Ийэм] Сиидэ туһугар ыалларга Сүүрэн-көтөн тахсара, Суоҕун иһин, кырдьыга, Сураһаахтыы сылдьара. Н. Босиков

даҕайсыы

даҕайсыы (Якутский → Якутский)

аат., мат. Икки сурааһын эбэтэр сурааһын уонна ньуур уопсай даҕайар көнөлөөх буолуулара. Касание
Даҕайсыы туочукаларын М, N, P уонна Q буукубаларынан бэлиэтээҥ. КАП Г