шейная мышца; кириҥэ иҥиирэ шейное сухожилие.

1) имеющий голённое сухожилие (о животных); 2) перен. разг. сильный, выносливый; сындааһыннаах киһи выносливый человек.

1) голённое сухожилие (у животных); 2) перен. разг. сила, выносливость; сындааһына тиийбэтэх у него не хватило выносливости.

сухожилие || сухожильный; иэн иҥиирэ спинное сухожилие; иҥиир сап сухожильные нити # иҥиир ситиитин тартарар он агонизирует, он бьётся в предсмертных судорогах; иҥиир харгыл диал. сухопарый, но очень сильный человек;: иҥиир тараһалаа, этирик түөстээ= доводить до болезненного истощения (напр. беспощадной эксплуатацией).

I ж. 1. тымыр (кровеносный сосуд); иҥиир, силгэ (сухожилие); 2. горн, тымыр, сир тымыра (хайа эмэ боруодалаах хайа барыы уонна ол боруода).

аат., зоол. Сүөһү сототун быччыҥын иҥиирэ. ☉ Сухожилие задней большеберцовой мышцы у домашних животных. Ньуоскалааҕын иҥиирин Туймуулаата; Бүргэстээн бүрдүргэттэ, Көтөн күрдүргэттэ, Тигэн тирдиргэттэ, Оҕус ииктэтэн Ойуулаан киирдэ. Саха фольк.

аат. Сүөһү кэлин атаҕын ис өттүттэн барар суон иҥиир, киниттэн оҕолооҕо диэн синньигэс иҥиир арахсар. ☉ Толстое сухожилие с внутренней стороны задней ноги скотины, от него отходит тонкое сухожилие (см. оҕолооҕо)
Сылгы бэстээҕин (кэлин атаҕын иҥиирин) былыргы сахалар кымыс көөнньөрүүтүгэр иитээйи гыналлара. СГФ СКТ

аат.
1. Сүөһү сототун синньигэс иҥиирэ. ☉ Голенное сухожилие (у животных)
Оҕонньор барыллаата саастаах, хаар маҥан баттахтаах эмээхсин иҥиир сындааһынынан тобугар сап хатан имэрийэр. Н. Якутскай
Хала Элэмэһэ сылгыттан уратылаах сылгы эбит. Ол курдук үс хабахтааҕа, биирдии ордук сындааһын иҥиирдээҕэ үһү. И. Федосеев
2. көсп., кэпс. Ким-туох эмэ сэниэтэ-күүһэ, ыарахаттары тулуйар кыаҕа. ☉ Стойкость, способность вынести что-л., выносливость
Ол эрээри, оҕонньоттоор, бука билигин да сындааһыммыт тобоҕо сырыттаҕа буолуо ээ. В. Яковлев
Манна сэрии хас биирдии күнэ, биирдии хонуга, чааһа барыта өлүү-алдьархай, сындааһын сыыйыллар, сылба баранар муҥа-таҥа. С. Васильев
Бириистэри чахчы иҥиир быччыҥнаахтар, сылайбат сындааһыннаахтар хомуйдулар. «Кыым»
ср. монг. шандас(ан), бур. шандааһан ‘сухожилие (на задних ногах у животных)’

аат. Сүөһү кэлин атаҕын ис өттүнэн барар бэстээҕэ диэн суон иҥиириттэн арахсар синньигэс иҥиир. ☉ Тонкое сухожилие на голени задней ноги скотины, отходящее от бэстээҕэ
Саха ыала сүөһү өлөрдөхтөрүнэ, анаан иҥиирдиир идэлээхтэрэ, иҥиирдэр тустуспа ааттаахтар: иэн иҥиирэ, сындалааҕа, оҕолооҕо, бэстээҕэ, ньуоскалааҕа диэн. АЕЕ ӨҮОБ

I 1) размер; 2) поверхность (воды, равнины и т. п.); 3) геом. поверхность; шар иэнэ поверхность шара; 4) простор; Ийэ дойдубут кэтит иэнэ широкие просторы Родины.
II 1) нижняя часть спины (от поясницы до крестца); иэнинэн түстэ он упал на спину; ийэ көлөһүнэ иэнинэн сүүрдэ он обливался потом (букв. материнский пот его заструился по спине); иэнэ кэдэҥниир его передёргивает (от страха) (букв. у него спина прогибается); иэн иҥиирэ спинное сухожилие; 2) хребет (животного).