Якутские буквы:

Якутский → Якутский

суһуктуйуу

суһуктуй диэнтэн хай
аата. Сарсыарда туран, халлаан суһуктуйуута, уолаттар бараары хомуннулар. Болот Боотур
Түннүк тааһа көҕөрө суһуктуйуута дьахталлар иһити-хомуоһу сууйан, дьиэни ыраастаан бүтэрэллэр. Н. Якутскай
Сарсыарда Молтой, халлаан суһуктуйуута, Моойторук улуйа былаастаан үрэр саҥатыттан уйулҕата ыстанан уһуктубута. И. Федосеев

суһуктуй

туохт.
1. Арыый, кыратык сырдаа. ☉ Светать, рассветать
Халлаан илин кырыыта суһуктуйан барда. Амма Аччыгыйа
Балачча хаамсыбыппыт кэннэ халлаан илин кырыыта суһуктуйан барбыта. Далан
Илгэ туундаратыгар уһун хотугу түүн бүрүүкээтэ. Халлаан күнүс кыратык суһуктуйан ылар, онтон эмиэ боруорбутунан барар. С. Дадаскинов. Тэҥн. суһуй
2. Боруоран, хараҥаран көһүн. ☉ Сереть, темнеть
Урут күн ньуура суһуктуйдаҕына, сахалар «күн өллө» дииллэрэ. П. Ойуунускай
Күммүт тахсан сылыйан, эмиэ дьикти ичигэс сарсыарда буолла. Мааман хостуур сирбит эрэ күлүккэ суһуктуйан турар. Н. Габышев
Күн уота олус өһөн суһуктуйан эрэр. М. Доҕордуурап
△ Чаҕылхай өҥҥүн сүтэрэн өлбөөрүй, кубарый. ☉ Блёкнуть, бледнеть
Кулуумбаҕа чуоҕуспут сибэккилэр күнүскүлэриттэн быдан уратыйан, чаҕылхай кырааскалара суһуктуйа нуоҕаспыттар. Софр. Данилов
Оттоох өрүү күөх бэс маһым Иинэн-хатан хаалбыт. Турбутунан суһуктуйан, Хаарыан өҥө хагдарыйбыт. Урсун

Еще переводы:

суһаллык

суһаллык (Якутский → Русский)

нареч. 1) быстро, срочно; үлэбитин суһаллык бүтэрдибит мы быстро закончили работу; бу суругу суһаллык тириэрт срочно доставь это письмо; 2) перен. разг. расторопно, быстро, проворно (рабо тать). суһугур светло-серый (о масти лошади). суһуктуй = 1) светать, рассветать; халлаан суһуктуйан эрэр светает; 2) перен. становиться белёсым; баттаҕа суһуктуйбут волосы его тронула седина; 3) перен. блёкнуть, увядать; от-мас суһуктуйбут растение завяло.

бүллүргээ

бүллүргээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Күүскэ уонна түргэнник тэбиэлээ (сүрэх туһунан этэргэ). ☉ Биться сильно и учащенно (о сердце)
Саллар саас таптаһыах буолан Сүрэх бүллүргүү тэбэрэ. Сугун курдук суһуктуйан, Халлааммыт сырдаан кэлэрэ. Баал Хабырыыс

өлбөөр

өлбөөр (Якутский → Якутский)

туохт. Урукку кэрэ үтүө көрүҥҥүн сүтэр, суһуктуйа, кэхтэ быһыытый. ☉ Блёкнуть, увядать
Өлөрдөөҕөр, киһи бэрдэ, Куттанабын өлбөөрөртөн. Күннүк Уурастыырап
Өйдөбүл сырдыгынан өрүһүйэ сатыыбын Эдэр сааһым өлбөөрбүт өҥнөрүн. Р. Баҕатаайыскай
Ырыа умнуллар, өтөх төҥүргэһэ хаалар, Үҥүү өлбөөрөр, тимири дьэбин сиир. «ХС»

суодаҥнас

суодаҥнас (Якутский → Якутский)

суодаҥнаа диэнтэн холб. туһ. [Туруйалар] Солко нуолур хонуубар Суодаҥнаһан эрэллэрин Суһумнаан көрөн баран, Сутаакы дьылбыт Суураллыбыт эбит диэн, Суһуктуйбут ньуурум Сууйулунна курдук. Өксөкүлээх Өлөксөй
Суола биллибэт Соҕуруу уолаттара Суодаҥнаһар дьулааннара туһаайда... А. Софронов

суһуй

суһуй (Якутский → Якутский)

туохт. Сыыйа, кыралаан сырдаа (халлаан туһунан этэргэ). ☉ Чуть светать
Илини туһулаан көрдөххө, Им биллэ суһуйан эрэрэ. Күннүк Уурастыырап
Илин халлаан улаҕата Тыҥ батыйа кылаанын курдук Суһуйа хатан …… сырдаан эрэр эбит. ТТИГ КХКК. Тэҥн. суһуктуй

холдьоҕулун

холдьоҕулун (Якутский → Якутский)

холдьох диэнтэн атын
туһ. Ыттан холдьоҕуллан Ытыы сыста. Т. Сметанин
Хараҥа түүн сир үрдүттэн холдьоҕулунна — саҕах суһуктуйа сырдаан барда. С. Федотов
Мичикээс сааттаахтык холдьоҕуллан хатыылаах ааны тэбиэлээтэ. У. Ойуур

ылбаарый

ылбаарый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт., поэт. Хараҥаны халбарытан сырдатан биэр (ыйдаҥа эбэтэр халлаан суһуктуйан сырдааһынын туһунан этэргэ). ☉ Освещаться (лунным светом или утренней зарёй)
Ыраас саҕах Ылбаарыйан ылыыта Үчүгэйиэн алааспар. А. Бродников
Ырҕа дьаама туолбут ый Ыйдаҥаҕа ылбаарыйда. П. Ершов (тылб.)

болоор

болоор (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Күллүҥү дьүһүннэн; хараҥар. ☉ Приобретать темный оттенок (цвет), темнеть. Уута болоорон хаалбыт
□ Ыраах өрүс илин быраана дьураа буолан болоорор. «ХС»
Күһүҥҥү күн киирэн түннүктэр болоорон бардылар. С. Данилов
Халлаан күөх урсуна арыый болооро суһуктуйбут. Ф. Захаров. Тэҥн. боруор
2. Киртий, харааран көһүн. ☉ Загрязняться, потускнеть. Түннүк тааһа болоорбут. Иһит болоорбут. Тэҥн. өлбөөр

суһугураа

суһугураа (Якутский → Якутский)

куһугураа диэн курдук
[Чыычаах] Суһуктуйбут халлааҥҥа Суһугуруу көппүтэ. Суорун Омоллоон
[Амма Аччыгыйа] түүн соҕотох көтөн суһугураан иһэр куһу сүрдээх үрдүктэн сууһаран соһутааччы. «ХС»
[Чучунаа] Саасчаана иһэрин көрөн, иһиирэ-иһиирэ үөһэттэн аллараа диэки сурулуу, суһугуруу турар. «ХС»
ср. тюрк. сызык ‘свистать’, сызҕыр ‘свистеть, шипеть’

үтэ

үтэ (Якутский → Якутский)

аат. Суолга эбэтэр үлэҕэ-хамнаска барарга ылыллар аһылык, өйүө. ☉ Провизия, запас продуктов (в дорогу, на работу)
[Ыналба:] Чэ, ону-маны ыаспайдыы олорума, үтэни бэлэмнээ! П. Ойуунускай
Өйүүн сарсыарда халлаан суһуктуйа сырдыыта барабыт. Тыаҕа хонуохпут, үтэҕитин тэриниҥ. И. Федосеев
Онтон чугас баҕайы уол дэгэрэҥнэтэ ыллаата: Аһыы түһээт, кыра үтэ ылынан иккис кулааһайбын суоллаабытым. Тумарча
ср. тув. үүже ‘запас’