сов. болоор, өлбөөр, өлбөөдүй.

сов. 1. (замутиться) будулуй, болоор; 2. перен. (о сознании) бутулун, иир.

несов. 1. (становиться тусклым) өлбөөр, болоор; стекло тускнеет өстүөкүлэ бо-лоорор; 2. перен. (меркнуть) өлбөөр, өлбөөдүй, самнан түс.

несов. 1. будулуй, болоор; бүдүгүр; глаза у меня мутятся хараҕым бүдүгүрэр; 2. перен. (помрачаться) бутулун, иир; сознание мутится өйүм бутуллар.

көр нөрүй. Оҕотун сүтэрбит Огдообо дьахтардыы Дьүһүнэ болоорон Дьороху [хайа аата] көһүннэ
Харыйа ойуурун Хара саал былыттыы Санныгар быраҕан Санааргыы ньөрүйдэ. Саһарҕа
ср. бур. нэрүүтэхэ ‘сутулиться’, нэрүү ‘сутулый’

I
туохт., кэпс.
1. Хараҥаран болоор, борук-сорук буол. ☉ Становиться сумрачным, полутемным (о наступлении вечерних сумерек)
Күн киирбитэ ыраатта. Халлаан биллэр-биллибэт боруора быһыытыйда. С. Никифоров
Киэһэрэн дьиэ иһэ боруоран барда. В. Протодьяконов
2. Борук-сорук сырдыкка болоорон, барыйан көһүн. ☉ Быть еле видимым при сумрачном свете, проступать сквозь сумрак
Дмитриановтар дьиэлэрэ кыһыҥҥы тымныыга саба баттаппыттыы туман ортотугар боруоран турара. М. Доҕордуурап. Хата, хотуна Огдооччуйа обургу оһох төрдүгэр боруоран турар уолу, чанчыгыттан тардыалыы-тардыалыы, оройго охсоро. Н. Якутскай
△ Харааран болоорхой дьүһүннэн. ☉ Становиться темноватым, темнеть (о цвете)
Баһаар суоһуттан чугас эргин хаар үрдэ боруоран барда. Софр. Данилов. Тэҥн. болоор
II
көр борук
Сарсыардааҥҥы сарыал, киэһээҥҥи боруор тустарынан …… таптаан ааҕар. Амма Аччыгыйа
Мас быыһынан дьиримнээн, Күн кутаата умуллар, Ойуур иһэ дириҥээн, Боруор хойдор, мунньуллар. П. Тобуруокап
Илинтэн хара боруор үөмэн тахсан халлааны бүрүйэн кэбистэ. М. Доҕордуурап
Саас этэ. Сайсарыга Боруор түһэн турбута. С. Тарасов
Өтөххө тиийэригэр боруор кыратык болооруйда да, син биир сырдыы илик. И. Гоголев

1. аат. Барбах болоорор эрэ сырдык, ол-бу аанньа көстүбэт сырдыга. ☉ Сумрачный свет, полумрак
   Чуумпурдулар, борук түһэн, Уулуссалар, мас дьиэлэр, Арай тэбэнэт үөрүүнэн Мичилийэллэр сулустар. Чэчир-80
   Киэһээҥҥи борукка кытылга ыҥыра Кыламныыр уоттарга түргэнник Тиийээри тиэтэйэн, Эрдиини элэҥнии күөрэтэн, Эдэркээн быччыҥҥыт күүрэрэ, Илистэн көлөһүн сүүрэрэ. М. Ефимов
2. даҕ. суолт. Барбах болоорон эрэ сырдыыр, бүдүк-бадык көстөр. ☉ Сумрачный, полутемный
   Борук түүҥҥэ ылларан, Холкуос дьоно хонууга Отуу уотун сырдыгар, Олбох тардан аһыыллар. А. Абаҕыыныскай
   Уһун борук хара турба Уһуутуур уораан хаһыыта Утуйбут сылаас уубуттан Уйуһурдан туруорбута. Күннүк Уурастыырап
   Үрдүбэр, тула борук тумарык. Н. Габышев

туохт., поэт. Өлбөөркөй дьүһүннэн, өлбөөдүй; болоор. ☉ Тускнеть; мутнеть
[Манчаары:] Маҥан күнүм балаадыйда, Үрүҥ күнүм өлбөөдүйдэ, Үтүө абаҕам, өрүһүй! А. Софронов. Күрүлэс күргүөм күннэргэ – Күндэл дьэргэл мичээргэ Көмүс долгун алааспар – Көҥүл тыына туойбакка, Балаҕаҥҥа сыттамый, Балаадыйан хаалламый. А. Абаҕыыныскай
Күн уотун төлөнө Көстө-көстө Балаадыйан малыйар буолла, Ый уотун бадаҕа тахсатахса Балаадыйан малыйар буолла. Күннүк Уурастыырап

туохт. Атахтаргын тобугуҥ сүһүөҕүнэн токурут. ☉ Сгибать ноги в коленных суставах. Сүһүөҕүҥ бокуйбатын
□ Чөөчө тобуга бокуйбат гына көһүйэ тоҥмут. Суорун Омоллоон
Киһи маска өйөнө түһэн бокуйан турбахтыыр. ЧМА ЭТНББ. Тэҥн. бакый, боҕуй
♦ Бокуйар сүһүөхтээх — фольклорга саханы хоһуйан этэргэ туттуллар кубулуйбат эпиитэт сороҕо. ☉ В якутском фольклоре: часть эпитета, описывающего народ саха
Бокуйар сүһүөхтээх, Босхо бастаах саха урааҥхай Болоорхой дьүһүнэ Болоорон көһүннэ буолбаат. Н. Ефремов

дьүһ. туохт. Барбах болоорон көһүн (хараҥа уокка, боруҥуйга). ☉ Быть еле видимым, сумрачно освещенным
Куһаҕан харахтаах, хатыҥыр кыра эмээхсин хаҥас диэки боруҥуй муннукка …… киэбэ эрэ боруйан олорон, куобах тыһын, кулгааҕын имитэ-имитэ, кэрэтик кэпсээн унаарыйар. Амма Аччыгыйа
Хабыс-хараҥаҕа самналлыбыт намыһах дьиэ боруйан көстөрө. Б. Лунин (тылб.)
Түптэлэс тымныылар түстүлэр, түүннүүн, күннүүн боруйдулар. С. Васильев