совм.-взаимн. от сыаптаа =.

сыаптаа диэнтэн дьаһ. туһ. Ийэлэрэ ыт оҕотун сыаптатта

сов., оцеплять несов. кого-чт иилии эргий, тулалаа, сыаптаа; оцепит вокзал Еокзалы тулалаа.

сыаптаа диэнтэн төхт. көрүҥ. Ыттары биир-биир сыаптаталаатылар
□ Кыбартааллары тыаһа-ууһа суох сыаптаталаатылар. Н. Островскай (тылб.)

сыаптаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Илиитэ-атаҕа сыаптанан хаайыыга үүрүллэн иһэрэ. Амма Аччыгыйа
Эн ииппит элбэх ыччаттарыҥ Хаардаах Бүлүү тыатыгар Хам сыаптаммыт киһи дьыалатын Хагдарыйбат тыыннаатылар. Эллэй. Чуорунай муораттан Муустаахха тиийэ Дьонноруот сыаптанан сытара… «ХС»

аат. Буулдьанан түргэнник эстэр, модун кыахтаах сэрии сэбэ. ☉ Пулемет. — «Сыҕаайап ыйытабын. Ким этэрээтэй бу!» — «Сүбэлиирэппин! Бүлүмүөт саҥара илигинэ, киһилии кэпсэтэр эрдэххэ, кэлэ охсуҥ...» Амма Аччыгыйа
Кыһыллар буускалаахтарыттан, бүлүмүөттээхтэриттэн саллан, бүгэн сылдьыбыт быстах үрүҥ этэрээттэрэ тарҕаспытынан барбыттара. Болот Боотур
Тула сыаптаан сытар бэппэлээйэптэр түүннэри-күннэри бүлүмүөт уотунан уһаараллар. Л. Габышев

көр быртах
Дьахтар быттахтаах диэн буолар. Дьахтар эр киһи таҥаһын тэпсэрин, атыллыырын даҕаны айыыргыыллар. А. Софронов
Манна олорооччулартан биир иэдэһинэн оонньуур эмэн дьахтар бэйэтин быттаҕын уокка быраҕар адьынаттаах эбит. Болот Боотур
Ону Уот Мэҥилэстэй диэн Улуу кыылы былыт быттаҕынан аһатан, Халлаан чэлкэҕинэн хатаҕалаан, Тоҕус хос тоҥ тимиринэн сыаптаан, Тутан олорор сурахтааххыт. С. Васильев

сыһ. Биир тэҥник кэчигирэтэн, кэккэлэтэ (элбэх биир уустаахтар тустарынан). ☉ Ровным рядом, в одну линию (о множестве однородных предметов)
Кини тэбис-тэҥ ыраас тиистэрэ, ириис курупатын кэккэлэччи уурбут курдук, кэчигирэһэллэр. Амма Аччыгыйа
Биһиги бары кэккэлэччи туран баран, сыаптаан иннибит диэки бардыбыт. И. Данилов
Биһиги кылгас соҕус быһыт оҥордубут уонна быыстала суох кэккэлэччи туһах иитэн кэбистибит. Н. Заболоцкай

с. 1. (действие) иилии эргийии тулалааһын, сыаптааһын; 2. (отряд) тулг лааччылар, сыаптааччылар.

туохт.
1. Айаххынан салгыны күүскэ тыынан ыл. ☉ Втянуть воздух в себя через рот, вдохнуть, сделать вдох ртом
Сымнаҕас окко тиэлийдэ, ахтылҕаннаах сирин илиитинэн имэрийдэ, от-мас сытын түөһүн муҥунан эҕирийдэ. И. Данилов
Кини сөрүүн салгыны түөһүн муҥунан эҕирийэн чэпчииргэ, дьэгдьийэргэ дылы буолла. П. Филиппов
Николай Семёнович кэбиниэтиттэн тахсаат, салгыны күүскэ эҕирийдэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. көсп. Дьалкыҥнаан, күүскэ балкыырданан үөс диэки илт, илдьэ бар (хол., өрүс долгуна). ☉ Затянуть вглубь, унести течением в воде
Кинини [байыаһы] өрүс баараҕай баппаҕайдарынан кууһан ылан, үөһүн диэки эҕирийэн кэбиспитэ. Софр. Данилов
Кэннибиттэн халҕаһа долгун кэлэн, атахпын өрө күөрэтэн, тааска сиспинэн тиэрэ быраҕар, онтон иһирдьэ муораҕа эҕирийэн киллэрэр. Н. Якутскай
Дьахтары муора иһирдьэ эҕирийэн ылла. Н. Габышев
♦ Үрдэр антах, өҕүрүйдэр (эҕирийдэр) бэттэх көр өҕүрүй
Кинилэргэ үрдэр антах, эҕирийдэр бэттэх, биһиэхэ — кур төҥүргэс. С. Федотов. Эҕирийиэх икки ардыгар — олус түргэнник. ☉ соотв. в мгновение ока
Киһим тугу да хардарбата, эҕирийиэх икки ардыгар тохтуу түһэн, мин диэки кылап гына көрө-көрө, сүүһүгэр бычыгыраабыт көлөһүнүн туора-маары соттумахтаата. И. Никифоров
Эҕирийиэх икки ардыгар …… өйүн сүтэрэн ылбыта. «Кыым»
Эҕирийиэх түгэнигэр (түгэнэ) — эҕирийиэх икки ардыгар диэн курдук. Эҕирийиэх түгэнэ мотуоркабыт уунан туолла. Н. Абыйчанин
Эҕирийиэх түгэнигэр төбөтүгэр урукку умнуллубат күннэр күлүмнэһэн аастылар. «ХС»
<Этэн баран> эҕирийиэх иннинэ (бэтэрээ өттүнэ) көр эт I. Этэн баран Эҕирийиэх иннинэ, Суос-соҕотохто тыас тыаһа Сур гына түстэ. П. Ойуунускай
Эҕирийиэх иннинэ Чурумчуку сордооҕу Тууйа, бобо тутаннар, Чороччу тула сыаптаатылар. Эллэй
[Чыычаах] Этэн баран Эҕирийиэх Бэтэрээ өттүнэ Элэс гынан, Мүччү түһэн көппүтэ. Суорун Омоллоон
ср. кирг. эҥирэй ‘иметь раздутые ноздри (о человеке); петушиться’