частица усил. препозитивная, присоединяется к нек-рым словам, начинающимся со слога сы=: сып-сылаас тёплый-претёплый; сып-сырдык светлый-пресветлый, очень светлый; сып-сытыы острый-преострый, очень острый.

I : сып гын = однокр. быстро, моментально проскочить, прошмыгнуть; ср. иип : иип гын =.
II : сып курдук а) тонкий как прутик; б) довольно приличный, достаточно хороший.

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, сы-, сыы- диэн саҕаланар олохторго сыстар. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на сы-, сыы-: сып-сымнаҕас ‘очень мягкий’, сып-сылаас ‘очень тёплый’, сып-сыыгынас ‘сильно шипящий’
Икки илиибэр …… сып-сымнаҕас, нары-намылхай …… кыһыл көмүс баттахтар эриллэн хаалбыттар. П. Ойуунускай
Кууһума …… көхсүгэр күн уота сып-сылааһынан тыкпытыгар этэ-хаана ирэн, уута кэлэн, аат эрэ харата …… салбыҥнаан иһэр. А. Софронов
Киһи-сүөһү тыына бииргэм …… сып-сыыгынас. Суорун Омоллоон
ср. кирг. сып (усиление к словам, начинающимся на -сы), ДТС йуп йумшах ‘очень мягкий’

I
тыаһы үт. т. «Сы» диэн иһэн эмискэ бүтэн хаалар курдук тыас (хол., талах, кымньыы тыаһа). ☉ Короткий, резкий, свистящий, похожий на звук, производимый прутом или плетью при ударе по воздуху (о звуке)
Байбал …… хотонтон кунанын таһааран көлүйэн, тиэтэйбит киһи быһыытынан, сып охсон «һай» дии-дии айаннаан чуучугурата турда. Н. Түгүнүүрэп
«Сып-сып, сып-сып» — [ыыр] аппарат кураанаҕы оборон сообурҕатар тыаһыттан Тума үөрэ түһэр. У. Нуолур
ср. кирг. жып, шып ‘подражание лёгкому свисту; подражательное слово, выражающее быстрое проворное действие’
II
сып курдук — 1) талах курдук синньигэс, олус синньигэс. ☉ Тонкий, как прутик
Сып курдук сыыйыллаҕас уһун кутуруктаах тураҕас ат эбит. Р. Кулаковскай
Таас тоҕой кэтэҕиттэн сып курдук синньигэс уҥуохтаах кыыс тахсан кэллэ. Т. Сметанин
Нарыйа сып курдук икки илиитинэн эһэтин окумалын харбаан ылла. В. Яковлев; 2) барыта орун оннугар, хоп курдук, туох да итэҕэһэ, ордуга суох. ☉ Имеющий всего в меру, без излишеств, весьма приличный
Манчаары — сып курдук быһыылаах-тутуулаах, уҥуоҕунан орто улахан киһи буола улаатта. Софр. Данилов
«Кэнсиэр сып курдук үчүгэй буолара наада», — диэн Ким Иванов кыргыттары уҕарыппыта. П. Аввакумов; 3) түргэн-тарҕан, сууххай туттунуулаах (киһи туһунан). ☉ Быстрый, легкий на подъём, энергичный (о человеке)
Мин геройум, төһө да алта уонун аастар, дьэ, кырдьык, билигин да сып курдук ыһыыккан киһи. Ф. Софронов
ср. казах. сыптыгыр ‘утончённый, подтянутый’

туохт., кэпс.
1. «Сып» дииргэ майтынныыр тыаһы таһаар (хол., талаҕынан охсон). ☉ Произвести короткий, резкий, свистящий звук (напр., ударяя плетью по воздуху)
Дэйбиирин угунан атын сып гына охсор. А. Фёдоров
△ Тыастаахтык салгыны сыҥсырыйан ыл. ☉ Шумно втянуть воздух носом
Үрүкү-түрүкү өйдүүр курдукпун Өрүү эһэм миигин атаахтатарын: Холустук төбөбүн имэрийэрин, Кэтэхпиттэн сып гына сыллыырын. Урсун
2. Көрүөх бэтэрээ өттүгэр элэс гын, харах далыттан сүтэн хаал. ☉ Быстро, моментально исчезнуть, незаметно выскользнуть
Дьахтар …… дьиэ таһын диэки сып гынан хаалла. ПЭК ОНЛЯ III
Кини, чыпчылыйыах икки ардыгар таҥна охсоот, таһырдьа сып гынна. С. Никифоров

1. туохт. Иһэн кэбис (аҕыйах соҕус арыгы туһунан). ☉ Выпить залпом небольшое количество вина, водки, опрокинуть (напр., стопочку)
   [Сымала:] Мэ, оччоҕо маны сып гыннаран кэбис. Суорун Омоллоон
   Оҕонньор үһүс үрүүмкэни сып гыннаран кэбиспитин бэйэтэ да өйдөөбөтө. Болот Боотур
2. Тугу эмэ биллибэтинэн-көстүбэтинэн уоран ыл. ☉ Стащить, украсть, своровать что-л. Сиидэркэ оҕус баһын таһырдьа көтөҕөн мадьалытан таһааран күрдьүккэ бырахта
   Хата ону ким эрэ сып гыннаран ыла охсон, ытыран баран көтөн эрэрин көрөн хааламмын, …… дүлүҥ хоонньугар кистээбитин нэһииччэ булбутум. И. Федосеев

сыһ. Ыксыыр, тиэтэйэр курдук, тиэтэллик, түргэнник. ☉ Поспешно, торопливо, быстро
Кыргыттар …… иһити сып-сап хомуйан хосторугар элэс гыннылар. Н. Кондаков
Дьоно сып-сап хомунан тэп гынан хааллылар. А. Кривошапкин (тылб.)